Aslan ShYMBERGENOV, bokstan álem chempıony: Rıngte bosańsýǵa bolmaıdy

– Aslanbek, biraz boksshy 20 jastyń ar-jaq ber jaǵynda álem chempıony atanyp, tórtkúl dúnıe jankúıerlerin tamsandyryp jatsa, bul beles saǵan 30 jasqa taıaǵan shaǵyńda ǵana baǵyndy. Sondyqtan da Tashkenttegi jeńistiń dámi de erekshe shyǵar?

– Ras, dóp basyp aıttyńyz. Bul meniń sporttyq mansabymdaǵy eń zor tabys bolǵandyqtan, erekshe shattanyp otyrǵan jaıym bar. Biraq men tek ózim úshin ǵana emes, Tashkenttiń tórinde atoı salǵan barsha qazaq boksshylary úshin de qatty qýandym. Tipti, jeńis tuǵyryna kóterile almaǵan jigitterge de esh ókpe aıta almaımyn. Olar rıngte baryn saldy. Rasynda da, Qazaqstan quramasynyń 4 altyn men 1 kúmis medal oljalap, jalpykomandalyq esepte ekinshi oryndy ıelenýi óte keremet kórsetkish. Muny tarıhı oqıǵa desek te bolady. Sóz oraıy kelgende, qazaqtyń qaradomalaq balalaryn osyndaı dárejege jetkizgen eń birinshi Allaǵa, odan keıin ata-anamyz ben bapkerlerge zor alǵysymdy bildirgim keledi.

– О́ziń, otbasyń jaıynda jáne boksty ne sebepti tańdaǵanyń týraly aıtyp berseń.

– Men 1993 jyldyń 9 qazanynda Jambyl oblysynyń Baızaq aýdanynda dúnıege keldim. Áli de ata-anammen birge aýylda turamyn. Ákem áskerı adam bolǵan. Qazir – zeınette. Anam balabaqshada jumys isteıdi. Zaıybym – muǵalim. О́zimniń úsh balam bar. Al bokspen shuǵyldanýyma tikeleı sebepshi Baqtııar Artaev desem de bolady. Ataǵy alysqa jaıylǵan jerlesimizdiń 2014 jyly Afınada Olımpıada chempıony atanyp, Barker kýbogin ıelengenin ózderińiz jaqsy bilesizder. Sonyń bar­lyǵyn teledıdardan kóre otyryp, sondaı dárejege jetsem ǵoı dep arman­dadym. Balalyq qııal meni 12 jasymda boks úıirmesine jetektep ákeldi. Alǵashqy bapkerim Elaman Qazybekov, odan keıin Bolat Jarymbekovtiń qol astynda jattyqtym. 2011 jyldan beri Taraz qalasyna qonys aýdaryp, Ermek Ertaevtyń shákirti boldym. Qazirgi jat­tyqtyrýshym da sol kisi.

– Seni jasóspirimder men jastar býyny arasyndaǵy jarystarda kór­medik qoı.

– Iá, onyńyz ras. Men tek eresekter dýyna qosylǵannan keıin ǵana kózge túse bastadym. 2013 jyly Atyraýda ótken el chempıonatynda alǵashqy eleýli tabysyma qol jetkizdim. Atalǵan jarysta 64 kılo salmaq dárejesinde kúsh synasyp, kúmis medal ıelendim. Fınalda Azııa chempıo­ny Almasbek Álibekovke álim jetpedi.

– Eresekter arasynda endi ǵana óner kórsete bastaǵanyńda óz salma­ǵyń­daǵy basty favorıtter kimder edi?

– Ol kezde 64 kılo salmaqta Almasbek Álibekov pen Aıdar Ámirzaqovtyń qar­qyny kúshti boldy. Odan keıin 69 kılo salmaq dárejesine aýysqanymda kil myqtylarmen kúsh synasýǵa týra keldi. Barlyǵynan Danııar Eleýsinov dara turdy. Biraq ol 2014 jyly Tarazda ót­ken respýblıkamyzdyń basty dodasyna qatyspady. Al men Manat О́mirzaqov, Bekzat Halmetov, Saǵadat Rahmanqulov jáne taǵy basqa tanymal boksshylardan basym túsip, bas júldeni oljaladym. Sony­men qosa, eń úzdik bylǵary qolǵap shebe­rine tıesili arnaıy syılyq ta maǵan buıyrdy.

– Ulttyq komandanyń sapyna qa­byldanǵannan keıin birden jolyń ońǵaryldy ma?

– Respýblıkamyzdyń bas komandasy quramynda alǵash ret Majarstanǵa sapar shektim. Ishtvan Bochkaıdyń týrnırinde top jaryp, eń úzdik boksshy atandym. Basqa da birqatar iri jarysta qanjyǵam maılandy. «Astana arlandary» sapynda óner kórsetip, 2015 jáne 2017 jyldary Dúnıejúzilik boks serııasy (WSB) dodasynyń eki dúrkin jeńimpazy atandym. Jalpy bul jobanyń maǵan bergeni kóp. Bes raýndtyq básekede Beıjiń Olımpıadasynyń qola júldegeri, Rıo Olımpıadasynyń jeńimpazy jáne álem chempıony Ronel Iglesıas Soto­longomen úsh márte kezdestim. Ony eki ret jeńip, bir ret ese jiberdim. Sol kýbalyq qablan Tokıodaǵy ǵalamdyq dodada da aldyna jan salmady. Álem chempıony, Rıo Olımpıadasynyń kú­mis júldegeri ózbekstandyq Shahram Gııasovty shań qaptyryp kettim. Álem birinshiliginiń qola júldegeri, Pana­merıka oıyndarynyń jeńimpazy, ve­nesýelalyq Gabrıel Maestarany jeńdim. Odan bólek, Búkilálemdik áskerıler oıyndarynda dara shyqqanym bar. Bul jeńisterdiń barlyǵy da men úshin asa qundy ári qymbat.

– 2018 jyly alǵash ret Jakar­ta­da­ǵy Azııa oıyndarynda qatysyp, kú­mis medaldy moınyńa ildiń. Fınal­da kim­nen utylǵan ediń?

– Sheshýshi tusta ózbekstandyq Bobo-Ýsmon Batýrovpen aıqastym. Bul óte shıe­lenisti jekpe-jek boldy. Biraq tóreshiler meniń emes, qarsylasymnyń qolyn kóterdi.

– Sen 2021 jyly Belgradta jalaýy jelbiregen álem chempıonatyn óte qarqyndy bastaǵan ediń. О́zbek­stannyń maqtanyshy Shahram Gııa­sovti jolyńnan yǵystyrǵannan keıin jankúıerler «Shymbergenovti endi eshkim toqata almaıdy» desip jatty. Biraq olaı bolmady. Ne sebepti?

– Tusaýkeser kezdesýimde ırandyq Farhad Atashgahany jeńgen soń, kelesi kezeńde Shahram Gııasovpen kúsh synas­tym. Ol kezde ózbek boksshysynyń dáýiri júrip turǵan. Men ony 5:0 ese­bimen uttym. Saqa sportshyny san soq­­tyrǵanyma erekshe qýanyp, óz-ózime degen senimim kúrt artty. Meniń bas­ty qateligim – osy boldy. О́ıt­keni rıngte bosańsýǵa bolmaıdy. Osy qarapaıym ǵana qaǵıdany qaperimnen shyǵaryp alyp, sonyń saldarynan ońbaı opyq jedim. Úshinshi aınalymda germanııalyq Magomed Sha­hıdovty nokaýtpen jeńgenimnen keıin, shırek fınalda Ýkraınanyń jas daryny Iýrıı Zaharıevke bir ǵana upaı aıyr­mashylyǵymen jeńildim. Dál osy jigit Belgradta álem chempıony atandy.

Serbııadaǵy sátsizdikten úlken sabaq aldym. Aldyna bıik maqsat qoıǵan boksshyǵa ondaı qatelikke boı aldyrýǵa bolmaıtynyn anyq uǵyndym. Sodan keıin psıhologııalyq turǵyda óz-ózimmen jumys istedim. Bap­kerimiz ekeýmiz barlyq kemshilikterdi tú­zettik. Bul eńbek esh ketken joq. 2022 jyly Ammandaǵy Azııa chempıonatynda altyn tuǵyr­ǵa kóterildim. Mine, endi álem chempıony atanyp otyrmyn.

– Tórtkúl dúnıeniń myqtylary bas qosqan Tashkenttegi jarysta jasyndaı jarq etip, bas júldeni qanjyǵańa baıladyń. Sol básekelerdiń qaısysy saǵan qıynǵa soqty?

– Alǵashqy eki kezdesýde Trınıdad Tobago men Izraıldiń ókilimen qolǵap túıistirdim. Olardy utý maǵan esh qı­yn­dyq týdyrǵan joq. Shırek fınalda Makan Traoremen sheberlik baıqastym. Sonyń aldynda ǵana fransýz jigiti Ja­ponııanyń juldyzy, 2021 jylǵy álem chempıony Sevon Okadzavany san soqtyrǵan edi. Sol sebepti bul shıele­nisti jekpe-jek bolatyn shyǵar dep oı­ladym. Biraq Traore túk isteı almady. Báseke basynan aıaǵyna deıin meniń ba­symdyǵymmen ótti. Jartylaı fınalda Nıshant Devpen sheberlik baıqastym. Úndistannyń óreni sál qolaısyzdaý ju­dy­ryqtasady eken. Onyń osal tusyn tabý úshin biraz ter tógýge týra keldi. Sodan fınalda О́zbekstannyń úmiti, eki dúrkin Azııa chempıony Saıdjamshıd Ja­farovpen judyryqtastym. Bul jekpe-jektiń birinshi raýndynda 5:0 esebimen jeńiske jetkenimmen, ekinshisinde 2:3 esebimen utyldym. Biraq sheshýshi sátte búkil kúsh-jigerimdi boıyma jınap, namysymdy qamshylap, aqyry azýly qarsylasymnan basym tústim.

– О́zbekterdiń óz elinde jeńis­ti eshkimge ońaılyqpen bere qoımaı­tyny anyq. Onyń ústine, kóp jaǵ­daıda tóreshilerdiń búıregi jarys qo­jaıyndaryna buratyny da belgili. Fı­naldyq saıystyń aldynda osyn­daı sansyz oılar seni mazalaǵan joq pa?

– Jekpe-jektiń qarsańynda biraz kúdiktengenimdi jasyrmaımyn. Biraq rıngke kóterilgennen keıin jaman oı­lardan aryldym. Sheshýshi tusta qo­lym­nan kelgenniń barlyǵyn jasadym. Ne bolsa da aıaǵyna deıin aıanbaı aıqasýǵa bekindim. Barsha jankúıerdi qýantyp, Tashkenttiń tórinde Qazaq eli­niń ánuranyn shyrqatqym keldi. Alla­ Taǵalanyń qalaýy men halqymnyń qoldaýynyń arqasynda ol armanym oryndaldy.

– О́te tamasha! Seniń jáne álem chem­­pıo­natyna qatysqan basqa da boks­­shylarymyzdyń tolaǵaı tabysyna barsha Alash jurty shattana qýan­­dy. Osy jeńisti jol Parıjde de jal­ǵasýyna tilektespiz.

– Kóp rahmet.

– Aslanbek, elishilik dodalarda seniń basty qarsylasyń Abylaıhan Júsipov edi. Negizgi jarystardyń denine sol qa­tysty. Al sen ara-tura ǵa­na boı kór­se­tip júrdiń. Jalpy ekeýiń qansha ret kúsh synasqan edińder?

– Resmı jarystarda eki ret jolymyz qıysty. Birinshi ret jeńildim. Kelesi kezdesýde jap-jaqsy judyryqtasyp jatqan edik, meniń qabaǵym jarylyp ketti. Dárigerler básekeni jalǵastyrýǵa ruqsat bermeı, jeńis taǵy da Abylaıhannyń ýysynda ketti.

– Talaı ret baıraqty básekelerden shet qalǵanyńda ulttyq qurama tiz­ginin ustaǵan bapkerlerge ókpe-nazyń boldy ma?

– Men eshýaqytta ózgelerdiń tabysyna qyzyǵa nemese qyzǵana qaraǵan emespin. Ondaı jaman – ádet tabıǵatyma jat. Bul ómirde árkimniń óz nesibesi bar. Kezinde Abylaıhan Júsipov te óte keremet óner kórsetti. Ol – myqty boksshy, jaqsy azamat. Qatarynan úsh ret álem chempıonatynda júlde alý ekiniń birine buıyrmaıtyn baq. Abylaıhandy men árkez baýyrym, komandalyq áriptesim, tipti qarsylasym retinde de erekshe qurmetteımin.

– Parıj Olımpıadasynan keıin bylǵary qolǵabyńdy shegege ilesiń be álde taǵy biraz ýaqyt sharshy alańda atoı salýdy josparlap otyrsyń ba?

– Baıaǵyda Muhammed Álı óz bap­kerinen: «Boksty qaı kezde qoıǵanym durys bolady?» dep surapty. Sonda kópti kórgen kánigi maman: «Ony saǵan artyńnan ókshelep kele jatqan jas­tardyń ózi-aq uǵyndyrady», dep jaýap qaıtarǵan eken. Men de solaı oılaımyn. Eger jalyndap turǵan jastar myqtylyǵyn moıyndatsa, jol berýge ázirmin. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda «ólispeı berispeımin». Aldymen Parıj Olımpıadasyna tyńǵylyqty daıar­laný kerek. Sol jarysta atoı salýdy maqsat tutyp otyrmyn. Al odan keıingisin ýaqy­tynda kóre jatarmyz.

Áńgimelesken

Ǵalym SÚLEIMEN,

«Egemen Qazaqstan»