Araǵa shırek ǵasyr ýaqyt salyp, oblys mártebesin ıelengen Abaı oblysynyń «óshkeni janyp, ólgeni tirilgenine» de jyl toldy. On eki aıdyń júzi ýaqyttyń ýysynda synaptaı syrǵyp ótkenimen, damý dınamıkasynyń qandaı bolatyny kez kelgen jergilikti jannyń kókeıinde turatyny sózsiz.
Abaı oblysynyń ákimi Nurlan Uranhaev jaqynda Kommýnıkasııalar qyzmetinde jasaǵan tikeleı efır baıandamasynda da kóptegen isterdiń jaıynan habardar etti.
– Bizdiń óńir endi ǵana qurylyp jatsa da, Prezıdenttiń, Úkimet pen Parlament depýtattarynyń árdaıym qoldaýyn sezinip keledi. Jyldar boıy jınalyp, qordalanyp qalǵan máselelerdi bir sátte sheshý múmkin emestigi belgili. Problemalarymyz da az emes. Solardy birtindep sheshý úshin josparly jumystardy qolǵa aldyq, – degen óńir basshysy aldaǵy ýaqyttyń enshisindegi ister jaıynan da oı bólisti.
Naqty derekke súıener bolsaq, aýyl sharýashylyǵy salasynda da aýyz toltyryp aıtar mysaldar barshylyq. Iаǵnı aýyl sharýashylyǵy ónimin shyǵarý 473,3 mlrd teńgege jetti. Bul ósim mal sharýashylyǵyndaǵy óndiris kólemin 4,1%-ǵa ulǵaıtý esebinen qamtamasyz etilgen.
Oblys boıynsha qurylys salasynda 340,5 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip (104,1% ósim), 3 352 otbasy turǵyn úımen qamtylǵan.
Oblys ákimi Nurlan Uranhaevtyń málimetine súıensek, bıyl oblys bıýdjetiniń kólemi 374,6 mlrd teńgeni, onyń ishinde menshikti kirisi 10,4% ósimmen 92,1 mlrd teńgeni quraǵan. О́tken 2022 jyly 83,4 mlrd teńge bolǵanyn eskersek, ekonomıkanyń ósim kórsetkishi baryn ańǵarý qıyn bolmasa kerek.
Sol turǵyda oblystaǵy sýmen jabdyqtaý nysandaryn damytýǵa qarjylandyrý 2,5 ese (7,5 mlrd teńge), joldardy jóndeýge 2,3 esege (9,9 mlrd teńgege) ulǵaıdy. Bilim berý salasy boıynsha shyǵystar 1,2 esege (23,5 mlrd teńge), densaýlyq saqtaý – 1,8 esege (4,2 mlrd teńge), aýyl sharýashylyǵy – 9 eseden astamǵa (17,7 mlrd teńge) ósti.
Oblys ortalyǵy Semeı qalasynyń bıýdjeti 86,1 mlrd teńgeni qurady, bul ótken jylmen salystyrǵanda 49%-ǵa artyq ekenin kórsetedi. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyn qarjylandyrý kólemi 1,4 esege jáne áleýmettik qorǵaý 1,5 esege ulǵaıdy.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen bekitilgen keshendi jospar boıynsha ınvestısııa kólemi 1,9 trln teńge bolatyn 102 is-sharadan turady.
Bıyl 1034 jańa jumys ornyn ashatyn 8 joba iske asyrylyp jatyr. Quny 29,3 mlrd teńge.
Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy paıdalanylmaǵan jerlerdi qaıtarý jaıyna kelsek, jalpy aýdany 297,7 myń gektar jer ýchaskeleri anyqtaldy.
Oblys ortalyǵy Semeı qalasy úshin eń mańyzdy máselelerdiń biri – jylýmen jabdyqtaý. Qalanyń Ertis ózeniniń oń jaǵalaýynda 118 Gkal jylý energııasynyń tapshylyǵy bar.
Qalanyń jylýmen jabdyqtaý máselelerin sheshý úshin 2023-2024 jyldary oblysty damytýdyń keshendi josparyna jylý kózderin qaıta jańartý boıynsha 11 joba, jelilerdi jańǵyrtýdyń 19 jobasy engizildi, olardy iske asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 150,4 mlrd teńge qajet (jylý kózderin jańǵyrtýǵa 95,5 mlrd teńge, jelilerdi jańǵyrtýǵa 54,9 mlrd teńge).
Halyqty 100% taza aýyz sýmen qamtamasyz etý maqsatynda bıyl 17 mlrd teńgege 54 jobany iske asyrý josparlanǵan. Al 2024-2025 jyldary sý qubyry jelileriniń 19 jobasyn salý kózdelip otyr.
О́ńir basshysy Abaı oblysy boıynsha aldaǵy ýaqytta oryndalatyn bilim salasyndaǵy jaılarǵa da toqtaldy.
О́tken jyly oblys boıynsha 1 700 oryndyq 4 mektep salyndy. Jeke ınvestısııalar esebinen Semeı qalasynda 650 oqýshyǵa arnalǵan 1 mektep ashyldy. «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda 2023-2025 jyldary 5 700 oryndyq 11 mekteptiń qurylysy (42,7 mlrd teńgege) josparlanǵan. Bıyl 5 mekteptiń qurylysyn bastaý josparlanyp otyr. Osy jyly oblys ortalyǵynda «KAZ Minerals Management» JShS qarajaty esebinen 1 200 oryndyq mekteptiń qurylysy bastaldy.
2025 jylǵa deıin Bilim berý ınfraqurylymyn qoldaý qorynyń qarajaty esebinen 6 shaǵyn jınaqtalǵan mektep, jumys istep turǵan mektepterge 6 qosymsha qurylys salynatyn bolady. Bıyl Shákárim ýnıversıtetinde «Shakarim High School» (tilderdi tereńdetip oqytýǵa baǵyttalǵan) jáne Á.Bókeıhan ýnıversıtetinde «Abay IT-School» mektepteri ashylady. Sondaı-aq densaýlyq saqtaý salasy boıynsha da oń ózgerister bar. Oblysty damytýdyń keshendi josparyna Semeı qalasynda 100,4 mlrd teńgege 5 medısınalyq nysannyń qurylysy engizilgen.
2023 jylǵy Abaı oblysynyń bıýdjeti 374,6 mlrd teńge.
Oblys boıynsha qurylys salasynda 340,5 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip (104,1% ósim), 3 352 otbasy turǵyn úımen qamtylǵan.
Abaı oblysynda aýyl sharýashylyǵy ónimin shyǵarý 473,3 mlrd teńgege jetti.
Bıyl quny 29,3 mlrd teńge bolatyn 8 joba iske asyrylyp jatyr. Sol jobalardyń arqasynda 1034 jańa jumys orny ashylatyn bolady.
Arap Espembetov,
fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor:
Jańarýdy sezindik
– Kóz salǵan janǵa kóne Semeı rasy kerek, jańara bastady. Oblysymyzdyń qurylǵanyna bir jyl toldy. Bul – jergilikti halyq úshin qýanyshty jaǵdaı. Shırek ǵasyr boıy oblys ortalyǵy mártebesinen shet qalyp, qulazyp qalǵan qalamyzǵa jan kirip, jańarý jolyna túskeni qýantty. Qaladaǵy endigi ýaqytta tamyryna qan júgirip, oblys ákimi Nurlan Telmanulynyń iri isterdi qolǵa ala bastaǵany da jaqsylyqqa jeteleıdi. Aldaǵy bes jylǵa josparlanǵan Abaı oblysynyń damý jaıy óz kezeńimen júzege asatynyna senimdimin. Sózimdi túıindeı kelgende jańa oblystyń aldaǵy jarqyn bolashaǵyna kónekóz qarııalar da úlken úmitpen qaraıdy.