Soltústik Qazaqstanda kóktemgi egis jumystary tolyq aıaqtalǵandyǵy týraly oblystyq Aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasynyń bastyǵy Meıram Meńdibaev jýrnalısterge bergen brıfıngte habardar etti.
Oblys jyl saıyn elimizde jınalǵan barlyq astyqtyń kem degende 20 paıyzyn beredi. Sondyqtan óńirimiz astyqtyń negizgi qambalarynyń biri degen atqa laıyq. M.Meńdibaev barlyq agrotehnıkalyq shara qoldanylsa, bıyl da astyq orta deńgeıde bolar degen úmit bildirdi. Úkimet bıyl dıqandarǵa 63,1 mlrd teńge sýbsıdııa qarastyrǵan, sonyń 19,6 mlrd teńgesi egin ósirýshilerge arnalǵan.
Bıylǵy mamyr eginshilerge asa jaıly bolǵan joq, qatty yzǵyryq jel soǵyp, únemi sýyq aýa turdy. Al mamyr aıynyń aıaǵynda ǵana kún birden ysyp ketti. Osyndaı aýa raıynyń aýyspaly kúıine qaramastan, oblys dıqandary barlyq ónimdi jerge sińirip úlgerdi. Alaıda maýsym bastalǵaly ystyq dıqan qaýymyn taǵy da tyǵyryqqa tiredi. Sınoptıkter ony Irannan kelgen ystyq aýa aǵysynyń kesiri desti. Kóptegen aýyl Alladan jańbyr tilep, áli de tasattyq berip jatyr.
M.Meńdibaevtyń aıtýyna qaraǵanda, bıyl barlyǵy 4,5 mln gektar jerge dán sebilgen. Sonyń ishinde astyq – 3,2 mln ga, maıly daqyldar – 960 myń ga, jemazyq – 353 myń ga, kartop – 34,1 myń ga, kókónis 6,2 myń ga jerge egildi. Bul byltyrǵy kórsetkishpen shamalas deýge bolady. Degenmen buryn jaı jatqan 90 myń gektar jer bıyl qosymsha aınalysqa engizildi.
Egis dalasyn ártaraptandyryp otyrýdyń mańyzyn ǵylym da dáleldep, tájirıbe de kórsetken. Sol maqsatpen bıyl da 100 myń gektar jerge jasymyq, 130 myń gektar jerge kúnbaǵys, 13 myń gektar jerge burshaq egildi. Bular 2022 jylǵa qaraǵanda birshama kóp. Mysaly, byltyr jasymyq tek 66 myń, kúnbaǵys – 119 myń, burshaq 8,7 myń gektar jerge ǵana egilgen.
Astyq shyǵymdylyǵynyń joǵary bolýynyń bir sharty – mıneraldy tyńaıtqyshtardy ýaqtyly, barynsha mol sebý. Osy kórsetkishten Soltústik Qazaqstan keıingi jyldarda respýblıkada aldyńǵy orynda. Bıyl da 195,5 myń tonna tyńaıtqysh jetkizýge kelisimshart jasalǵan. Sonyń 180 myń tonnasynyń aqysy tólengen, ázirge 170 myń tonnasy jetkizilip, 120 myń tonnasy topyraqqa sebildi. Bul barlyq kólemniń 84,7%-y. Alaıda 2023 jyldyń jospary 200 myń tonna bolatyn, onyń sál kemigeni kórinip tur.
Dıqannyń mazasyn ketiretin eń basty sharýa – aramshóp pen aýrý týdyrǵysh zııankesterge qarsy sebiletin hımıkattardy ýaqtyly jetkizý. Bul is ázirge kesheýildep tur. Ol bar bolǵany 197,8 myń gektarǵa ǵana sebilgen.
M.Meńdibaev bıylǵy kóktemgi egis jumystaryna 15 myń tehnıka birligi tartylǵanyn aıtty. Olar dala jumystaryn atqarýǵa emin-erkin jetken. Tehnıkanyń azdyǵynan nemese jaramsyzdyǵynan jumystyń aqsap qalǵan jeri joq. Osy tehnıkalardyń ishinde 1095 danasy bıyl ǵana 21 mlrd teńgege úkimettiń kómegimen satyp alynǵan.
Bıyl arnaýly qarjy ınstıtýttary kóktemgi dala jumystary jáne oraq naýqanyna 43,9 mlrd teńge qarastyrǵan.
Úkimettiń arnaıy qaýlysymen kóktemgi egis jumystaryna baǵasy tómendetilgen 73,6 myń tonna dızeldi otyn bosatyldy. Onyń zaýyttan shyǵarylǵan árbir lıtri 187 teńge bolsa, sharýashylyqtarǵa 224 teńgeden satyldy.
Osylaısha, oblys boıynsha eldiń eń basty baılyǵyn egý jumystary maýsymda sátti aıaqtaldy.
Soltústik Qazaqstan oblysy