Abaı oblysyndaǵy alapat órttiń aýyzdyqtalmaýy oblys ortalyǵy – Semeı qalasynyń turǵyndaryn da alańdata bastady. О́ıtkeni tilsiz jaý qala mańyndaǵy Ozerkı aýyldyq okrýgine qarasty Kashtak, Talısa eldi mekenderiniń tóńiregindegi ormandy alqaptarǵa deıin jaıyldy. Janǵan aǵashtardyń tútini barǵan saıyn qoıýlanyp, kókti tumshalaǵany sonshalyq, alystan da anyq kórine bastady. Polısııa atalǵan eldi mekenderdiń baǵytyndaǵy jolǵa tosqaýyl qoıyp, bet alǵan kólikterdi keri qaıtarý ústinde. О́rttiń órshýine aptap ystyq pen kúsheıgen jeldiń de áseri bolyp tur.
Al keshe turǵyndary kóshirilgen Kashtak, Talısa jáne Tepkashı aýyldaryna Semeıdegi 5 511 áskerı bóliminiń 100-ge jýyq sarbazy men 8 tehnıka attanǵanynan habardar etkenbiz.
Áskerıler ıen qalǵan aýyldardyń úıin, dúnıe-múlkin tonatýǵa jol bermeý maqsatynda kirgizilgen edi. Sonymen qatar aýylda qalǵan keıbir turǵyndardy qaýipsiz aımaqqa kóshirýge jáne zardap shekkenderge qol ushyn bermek.
El alańdap otyr
Jaqynda ǵana Semeıde ashylǵan halyqaralyq jyrshy-termeshiler odaǵy Abaı oblystyq fılıalynyń dırektory Dáýlet Smetov bastaǵan azamattar Talısa aýylyna barmaq bolǵanymen, polısııa olardy qaýipti aımaqqa ótkizgen joq. Sebebi túsinikti de. Biraq onyń jol ústinde áleýmettik jelige salǵan vıdeosynan órttiń kúrdeli sıpat ala bastaǵany anyq kórinedi.
– Halyqaralyq aqyn, jyrshy, termeshiler odaǵynyń Abaı oblystyq fılıalynyń jigitteri bolyp jaǵdaıdy óz kózimizben kórip, kómektesýge nıet etken edik. Jolǵa shyqqanymyzben, Talısaǵa taıaǵannan polısııanyń barlyq kólikterdi qatań túrde keri qaıtaryp jatqanyn baıqadyq. Tútinniń de qoıýlanyp ketken kórinisi qaýiptiń kúsheıgenin kórsetetindeı. Túnde kezekshilikte bolǵan órt sóndirýshilerden jaǵdaıdy surastyrdyq. Qalyń órt bolyp jatqan sol mańdaǵy jerge órt sóndirý tehnıkasy múldem mańaılaı almaıtyn kórinedi. Tútinniń qaraqoshqyldanyp qoıýlanýy shaıyrly qaraǵaıǵa ot tússe, solaı úreıli kórinedi eken. О́z oıymsha qosymsha kúshter shaqyrýdyń taǵy bir túrin oılastyrmasa, myna órttiń basylar túri joq, – deıdi Dáýlet Smetov.
Rasynda da, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi tarapynan tıisti qadamdar jasalyp jatqany sát saıyn habarlanyp jatqanymen, halyqtyń alańdaýy oryndy.
Qaza tapqandardyń otbasyna kómek
Al keshegi Úkimet otyrysynda Abaı oblysynyń ákimi Nurlan Uranhaev qazirgi ahýaldy baıandaǵanda, órtti óshirýge 1 788 adam, 15 tikushaq, 345 tehnıka tartylǵanyn málimdedi. Tehnıkalarǵa qajetti 70 tonna janarmaıdyń 50 tonnasy «Kaz Minerals» kompanııasynyń esebinen bólinse, 20 tonnasyn oblystyq ákimdik tarapynan jiberilgen.
Qazirgi ýaqytta apat saldarynan 3 úı órtenip, 2 tehnıka janyp ketkeni belgili bolyp otyr. Ys tıip ýlanǵan 2 ormanshynyń densaýlyǵy ońalyp keledi.
Úkimet basshysy oqıǵaǵa baılanysty 10 kúnniń ishinde qorytyndy jasaýǵa tapsyrma berdi. Sonymen qatar qaza tapqan 14 ormanshynyń otbasylaryna «Qazaqstan halqyna» qorynan 7 mln teńgeden, sondaı-aq kámeletke tolmaǵan ár balaǵa 2 mln teńgeden tólenetinin aıtty. 40-tan astam otandyq joǵary oqý orny órtten zardap shekken otbasylardyń stýdentterine granttar men jataqhanadan oryn bólinbek. Oǵan qosa aqyly negizde oqıtyn stýdentter men magıstranttardy grantqa aýystyrý kózdelip otyr.
Kóshirilgenderdiń ahýaly qandaı?
Osy saýalǵa jaýap izdep Semeı qurylys kolledjiniń jataqhanasyna barǵan edik. Munda negizinen Bulaq aýylynyń turǵyndary ornalastyrylǵan bolyp shyqty.
– Mynandaı alapat órtti alǵash kórýimiz. О́zimizge qatty qaýip tónbese de, ústi-basymyzǵa tútin sińip qalypty. 11-i kúni bizdi kóshirdi. Negizi ketkimiz kelmegen. Biraq tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty aýyldan bárimizdi áketýge buıryq kelgenin uqtyq. Qazir munda jaǵdaı jaman emes. Barlyǵymyzǵa jetkilikti kóńil bólinip jatyr. Balalardyń da ýaqytyn durys ótkizý jaıy jaqsy oılastyrylǵan. Úsh-tórt mezgil tamaǵy da, kópbalaly otbasylarǵa qajetti kıim-keshegi de eriktiler tarapynan da, ákimdiktiń uıymdastyrýymen de úzdiksiz kelip jatyr. Tek aman-esen úıimizge qashan oralatynymyz oılantady. О́rtti sóndirý de ońaı bolmaı jatqanyn estip jatyrmyz. Otyrǵan ornyn tastap, sharasyz kúıde kelý kimge jaıly tısin? Áıteýir, el-jurttyń amandyǵyn tileımiz, – deıdi Bulaq aýylynyń turǵyny Qazez Tóleýǵazın.
Bes perzenti bar Qanat Túnqatarov ta osynda ornalasqan. Aıtýynsha, qala irgesindegi ken oryndarynyń birinde aýysymdyq jumysta.
– Ár aıdyń on altysy kúni aýysymǵa ketemin. Bul jolǵy jumysqa ketýim osyndaı jaǵdaıǵa tap keledi dep kim oılaǵan? Jeke kóligimmen kelgen edim. Aýylda talaı josparly isterim toqtap qaldy. О́rttiń jaıy qanshama shańyraqty qara jamyldyryp, kóptegen úıdiń turǵyndaryn bas saýǵalatyp bostyryp jiberdi. Men soǵan kúıinemin. Árıne, mundaıda qıyndyqqa tap bolǵandarǵa kómek kórsetilýi, qajettiliktermen qamtamasyz etilýi zańdylyq. Al mundaı apattar bir emes, neshe ret qaıtalanyp jatyr ǵoı, – deıdi ol.
Semeı qurylys kolledji dırektorynyń orynbasary Araı Nurǵojanovanyń aıtýynsha, munda Bulaq aýylynyń 115 adamy ornalastyrylǵan. Jatatyn oryndaryna barlyq jaǵdaı jasalǵan. Táýligine bes ret tamaq beriledi. «Azyq-túlik qory tolyǵymen jetkilikti. As máziri ár kúni ártúrli daıyndalady. Kıim-keshekter de tolyqtaı taratylyp berildi. Oqýǵa tapsyryp jatqan balalary bolsa, olardyń noýtbýkpen alańsyz daıyndalýyn da qamtamasyz etemiz. Jalpy, mundaı isterdi barlyq mekemeler, bilim basqarmasy, oblystyq ákimdik barynsha birlese atqaryp jatyrmyz. Ásirese balalardyń bos ýaqytyn tıimdi, qyzyqty ótkizýine kúndelikti kóńil bólemiz», deıdi Araı Serikjanqyzy.