Elimizde aýmaqtyq áskerlerdiń qurylǵanyna 6 jyl toldy. 2017 jylǵy 13 maýsymda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qorǵanys jáne áskerı qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa qol qoıylǵan bolatyn. Al 2018 jylǵy sáýirde ákimdikterdiń janyndaǵy aýmaqtyq qorǵanys quramalary Qarýly kúshter aýmaqtyq áskerleriniń áskerı bólimderi bolyp qaıta quryldy.
Atalǵan normatıvtik-quqyqtyq aktide Qorǵanys mınıstrliginiń aýmaqtyq áskerlerdi basqarýdaǵy ókilettikteri men olardy ustap turý jónindegi jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalary bekitilgen. Aýmaqtyq áskerler beıbit ýaqytta qysqartylǵan shtat boıynsha jumys isteıdi. Qajettilik týyndaǵanda tótenshe jaǵdaı rejimin qamtamasyz etý, tabıǵı, tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardy jáne olardyń saldaryn joıýǵa jumyldyrylady.
Ýkraına jerinde bolyp jatqan áskerı qaqtyǵystardan biz aýmaqtyq qorǵanys jaýyngerleriniń tıimdi áreketin kórip otyrmyz. Olardyń artyqshylyǵy – birinshiden, eldiń qaı aımaǵynan jaý shabýyldasa da, oǵan tez arada toıtarys berýge múmkindiktiń bolýy. Sol sebepten de búgingi tańda armııanyń mobıldiligin arttyrý úshin aýmaqtyq qorǵanys áskerlerin jasaqtaýdyń paıdasy orasan zor. Bul – ásirese jeri úlken bizdiń elimiz úshin aýadaı qajet qurylym. Qorǵanys mınıstrligi Bas shtaby bastyǵynyń orynbasary – Aýmaqtyq qorǵanys departamentiniń bastyǵy, general-maıor Serik Borambaevtyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta Qarýly kúshterimizdiń aýmaqtyq áskerleri elimizdiń barlyq oblystarynda, respýblıkalyq mańyzy bar qalalarynda jáne astanada qurylǵan. Iаǵnı dushpan qaı taraptan kirse de, oǵan toıtarys berýge ázir aýmaqtyq áskerlerimiz bar. Endigi másele – olardyń daıyndyǵy jáne zamanaýı qarý-jaraqpen qamtamasyz etilýi.
– Elimizdiń aýmaqtyq qorǵanys júıesin odan ári jetildirý maqsatynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaqtyq qorǵanysy týraly» zań jobasyn ázirleý jáne ony qoldanysqa engizý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Sonymen qatar aýmaqtyq qorǵanysty damytý jónindegi keshendi jospardyń jobasy ázirlenip jatyr. Jyl saıyn aýmaqtyq áskerlerdiń áleýeti arttyrylyp, olardy materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaý, qajetti ınfraqurylym nysandaryn salý jáne bólý boıynsha jumystar júrgizilip keledi, – deıdi general-maıor Serik Borambaev.
Onyń aıtýynsha, aýmaqtyq áskerler kez kelgen qaýipke jáne jaýǵa toıtarys berý úshin jaýyngerler aýqymdy respýblıkalyq oqý-jattyǵýlarǵa qatysyp turady. Jergilikti atqarýshy organdardyń laýazymdy adamdary men aýmaqtyq qorǵanys mamandary úshin biliktilikti arttyrý kýrstary uıymdastyrylady. Aýmaqtyq qorǵanys bólimshelerine tirkelgen áskerı mindettilerdiń, ıaǵnı zapastaǵy ofıserler men serjanttardyń áskerı jıyndary da dástúrli túrde ótip keledi. Bul bólimshelerdiń áskerı qaýipsizdik pen egemendikti qorǵaýy jáne eldiń aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etýi úshin, sondaı-aq qıyn jaǵdaılarda halyq pen eldi qorǵaýy ári kómek kórsetýi úshin barlyq is-sharalar qabyldanyp jatyr.
Joǵaryda aıtylǵandaı, beıbit ýaqytta aýmaqtyq áskerler qysqartylǵan shtatpen aýmaqtyq qorǵanys brıgadalarynyń basqarmasy quramynda, óńirlik qolbasshylyqtardyń áskerı bólimi (memlekettik mekeme) retinde jumys isteıdi. Qajet bolǵanda jergilikti halyq arasynan áskerı mindettilerdi shaqyrý júzege asyrylady. Sondaı-aq el ishinde bolyp jatqan kez kelgen keleńsizdiktiń aldyn alýǵa jumyldyrylady. Máselen, olar COVID-19 pandemııasy men Sardoba sý qoımasy buzylǵan kezde tótenshe jaǵdaılardyń saldaryn joıý is-sharalaryna qatysyp, tájirıbe jınaǵanyn atap ótý kerek. О́tken jyly Qostanaı oblysyndaǵy orman órtin sóndirýge jáne bıyl Batys Qazaqstan oblysyndaǵy sý tasqyny saldaryn joıýǵa tartyldy. Sondaı-aq aýmaqtyq áskerler el basyna kún týǵanda halyqty kóshirýge, obektiler men kommýnıkasııalardy dıversııalyq toptardyń terrorıstik áreketterinen qorǵaýǵa atsalysady.
Sonymen qatar aýmaqtyq áskerler Qarýly kúshterdiń áskerı qyzmetshilerine kózdelgen barlyq áleýmettik qamtamasyz etý túrlerin tolyq kólemde paıdalanatynyn atap ótken jón.
«Jaman aıtpaı jaqsy joq», jaý jaǵadan, bóri etekten alsa, basqynshy dushpanmen alǵashqy bolyp betpe-bet keletinderdiń biri – osy aýmaqtyq áskerler. Sondyqtan «Qys qamyńdy jaz oıla» degendeı, olardyń soǵys júrgizý qabilettiligin barynsha arttyrǵan jón. Jýyrda sondaı úlken oqý-jattyǵý jıyndarynyń biri «Ońtústik» jáne «Batys» óńirlik qolbasshylyqtary nusqaýshylarynyń qatysýymen ótken bolatyn. Qyzylorda jáne Mańǵystaý oblystary ákimderi orynbasarlarynyń basshylyǵymen aýmaqtyq qorǵanys brıgadasynyń basqarý organdary jáne bólimsheleriniń jıynyna qatardaǵy jaýyngerler, serjanttar men ofıserler quramyndaǵy áskerı mindettiler jumyldyrylyp, kásibı áskerı nusqaýshylardyń jetekshiligimen teorııalyq jáne tájirıbelik turǵyda oqytýdan ótti. Áskerde alǵan mamandyǵy boıynsha mashyǵyn nyǵaıtyp, qarý-jaraq jáne tehnıkamen jumys isteý daǵdylaryn jetildirdi.
Mundaı oqý-ádistemelik sabaqtar kezeń-kezeńmen ótip jatyr. Bastapqyda jeke, sodan keıin bólimsheler quramynda daıyndyqtan ótse, sońynda is-sharalar taktıkalyq jáne arnaıy jattyǵýmen aıaqtalady. Bul oqý-jattyǵýlarǵa zapastaǵy ofıserler shaqyrylǵanyn aıta ketý kerek. Solardyń biri – Mańǵystaý oblysynyń aýmaqtyq qorǵanys brıgadasyna áskerı jıynǵa shaqyrylǵan zapastaǵy serjant Nurbol Jumabaı. Ol 2007 jyly teńiz jaıaý áskeri brıgadasynda batalonnyń atysty qoldaý rotasy bólimshesiniń komandıri bolyp qyzmet etken.
– Shaqyrý qaǵazyn alyp, belgilengen ýaqytta Aqtaý qalasynyń qorǵanys isteri jónindegi basqarmasyna keldim. Týystarym da buǵan túsinistikpen qarady. Olar meniń zapastaǵy serjant ekenimdi jáne qajet bolǵan jaǵdaıda áskerge shaqyrylatynymdy biledi. Jeke quramdy qabyldaý pýnktinde bizge kıim-keshek pen áskerı qural-jabdyqtar berildi. Endi buryn alǵan daǵdylarymdy pysyqtap jatyrmyn, – dep oıymen bólisti ol.
Mundaı oqý-jattyǵý jıyndary maýsym-shilde aılarynda Qaraǵandy, Túrkistan, Soltústik Qazaqstan jáne Aqmola oblystarynda da ótpek. Áskerı jıyn kezinde áskerı bólimge deıin jáne keri qaıtý jolyndaǵy júrý ýaqytymen qosa áskerı mindettilerdiń jumys orny men atqaratyn laýazymy saqtalatynyn, respýblıkalyq bıýdjet esebinen ortasha jalaqy tólenetinin aıta ketý kerek.
Sonymen qatar taıaý kúnderi Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary – Qarýly kúshter Bas shtabynyń bastyǵy, general-leıtenant Marat Qusaıynov Pavlodar oblysynda aýmaqtyq qorǵanys quramasynyń ınfraqurylymymen tanysty. Aýmaqtyq áskerler degende, eń aldymen, shekaralyq oblystardaǵy qurylymdardyń daıyndyǵyna basa nazar aýdarǵan abzal. Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary jergilikti áskerı qyzmetshilermen kezdesý barysynda álemdegi áskerı-saıası jaǵdaıǵa sholý jasap, áskerı jaǵdaı engizilgende oblystyń Qorǵanys keńesiniń qyzmetin uıymdastyrý, tótenshe jaǵdaı kezindegi is-sharalardy oryndaý barysynda aýmaqtyq qorǵanys quramasyn qoldaný máselelerin pysyqtady.
Áskeri qýatty eldiń áleýeti joǵary. Búgingi almaǵaıyp zaman sony kórsetip otyr. Endeshe ǵasyrlar boıy armandaǵan táýelsizdigin qadir tutatyn Qazaq eli úshin qaýipsizdik máselesi árqashan birinshi orynda bolýǵa tıis.