О́mirde túrli oqıǵa bolady ǵoı. Qaztalovtyq maıdanger Bolat Náýkeshevtiń 1943 jyly soǵysta alǵan ordeni arada 80 jyl ótken soń batyrdyń shańyraǵyna oraldy.
Ásker qataryna 1940 jyly 20 jasynda Oral qalasynan shaqyrylǵan Bolat Náýkeshev – qan maıdanǵa basynan-aıaq ofıser retinde qatynasqan qazaq sardarynyń biri. Rabfak bitirgen jas jigit áskerde áýeli leıtenant, keıin gvardııa aǵa leıtenanty sheninde mınomet vzvodynyń komandıri bolǵan eken.
Qazaq soldaty qan maıdanda qaharmandyqpen shaıqasqan. 1942-1944 jyldary urysta kórsetken erligi úshin Bolat Náýkeshev eki márte «Qyzyl juldyz» ordenimen jáne II dárejeli Otan soǵysy ordenimen marapattalǵan.
«Joldas Náýkeshev 1942 jyldyń 25 qarashasynan bastap ózin otannyń adal uly, jaýǵa meıirimsiz batyr retinde kórsetti. Ol basqarǵan vzvod mınometteri Nıkýlıno sovhozyna, odan ári Rybıkı derevnıasyna shabýyl kezinde bizdiń bólimderdiń alǵa jyljýyna kómektesti. Urys kezinde onyń vzvody 4 blındaj ben 3 pýlemet oshaǵyn talqandady, jaýdyń 40 shaqty jaýyngeri men ofıserin joıdy. Velıkıe Lýkı qalasy úshin bolǵan shabýyl kezinde Náýkeshev dál kózdep atyp, fashıstiń adam kúshi men tehnıkasyna eleýli shyǵyn keltirdi. Osyndaı erligi úshin úkimettik marapat – «Qyzyl Juldyz» ordenine laıyq» dep jazylǵan eken 953-atqyshtar polkiniń komandıri, maıor Chesnokov pen shtab bastyǵy, maıor Nogın 1942 jyly jeltoqsanda qol qoıǵan qujatta. Bul kezde Bolat Náýkeshev 257-atqyshtar dıvızııasy 953-atqyshtar polki 3-atqyshtar batalony 82 mm mınomet vzvodynyń komandıri eken.
1943 jyly 14 qyrkúıekten bastap Dýhovshına qalasyn alý úshin bolǵan urysta aǵa leıtenant Bolat Náýkeshev basqarǵan batareıa jaýdyń shaǵyn kalıbrli 11 oshaǵyn, 8 DZOT-y men blındajyn dál atyp joıyp, 100-ge jýyq fashıst soldaty men ofıserin óli jáne jaraly kúıinde saptan shyǵarǵan. Klıpıkı jáne Komarovo mańynda nemisterdiń eki márte qarsy shabýylyn toıtarýǵa qatysqan. Al 1944 jylǵy 1-3 naýryz aralyǵynda Vıtebsk-Smolensk mańyndaǵy Vorony jáne Bolshak derevnıalary úshin bolǵan urysta jaýdyń 6 pýlemetin jáne 50-ge jýyq adamyn dál atyp joıǵan eken. Osy erlikteri úshin II dárejeli «Otan soǵysy» ordenimen jáne bir márte «Qyzyl Juldyz» ordenimen marapattalǵan.
1945 jyly 12 aqpan kúni Kalınıngrad oblysynda Bolat Náýkeshev qarýlastarymen birge jaý qorshaýynda qalady. Keskilesken shaıqasta dıvızııany qutqarý úshin bizdiń keıipkerimiz qyzmet etken batalon tosqaýylǵa turady. О́zi sol urysta aıaǵynan jaraqat alady. Sóıtip, batalonmen birge tutqynǵa túsken. Eki aıdan keıin arnaıy operasııanyń nátıjesinde azat bolǵan.
«Ákem kommýnıstik partııa qatarynda bolǵan ǵoı. Al fashıster tutqynǵa túsken kommýnısti birden atyp tastaıdy eken. Sondyqtan qorshaýda qalyp, qolǵa túsetinin bilgen kezde ákem óziniń jáne qaraýyndaǵy jaýyngerlerdiń partııa bıletterin, orden-medaldaryn jınap alyp, úlken emen aǵashynyń túbine kómgen kórinedi. Bul áńgimeni ákemiz bizge keıde aıtyp otyratyn. Tipti 1970 jyldardyń ortasynda sol baıaǵy urys ótken jerge arnaıy baryp, otyz jyl buryn kómilgen orden-medaldaryn izdep taba almaı qaıtqan edi», deıdi maıdangerdiń uly, búginde Batys Qazaqstan oblysynyń Qaztalov aýdanynda turatyn zeınetker Marat Náýkeshov.
Myna qyzyqty qarańyz! 2022 jyly Reseı Federasııasyndaǵy Ýstıýjna qalasynyń azamattary, arheologter Mıhaıl Smırnov jáne Sergeı Alekseev Kalınıngrad oblysynda qazba jumysyn júrgizip júrip orman ishinen «Qyzyl Juldyz» ordenin taýyp alǵan. Ordenniń nómiri arqyly onyń 1943 jyly qańtarda leıtenant Náýkeshevke berilgenin anyqtaıdy. Sóıtip, biraz izdeý jumysynan keıin batyrdyń Qazaqstanda turatyn uldaryn taýyp, habarlasady.
«Ákemiz soǵystan keıin Stalıngrad qalasyn qalpyna keltirý jumysynda bolyp, 1946 jyly ǵana oralǵan. Ol kezde biz Stalıngrad oblysy Pallasovka aýdanynyń Elton aýylynda turǵanbyz. 1947 jyly úılenip, 4 balaly bolǵan. Men 1954 jyly sol Eltonda dúnıege keldim. 1959 jyly Batys Qazaqstan oblysynyń Jánibek aýdanynda jańadan Kalının sovhozy qurylyp, ákem bas býhgalter bolyp kóship keldi. Keıin Ordanyń Qurmanǵazy, Qaztalovtyń Ájibaı aýyldarynda bas esepshi boldy. Zeınet demalysyna shyǵyp, 1984 jyly dúnıeden ótti. Tiri kezinde Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardageri retinde mereıtoılyq orden-medaldarmen marapattalyp júrdi ǵoı. Biraq ákemniń qan maıdanda osyndaı erlik kórsetip, naǵyz jaýyngerlik ordendermen nagradtalǵanyn bilgen joqpyz», deıdi Marat Bolatuly.
Jaqynda reseılik izshilerdiń tapqan oljasy – talaı jyl topyraq astynda jatyp, syry ketse de syny ketpegen «Qyzyl Juldyz» ordeni óziniń zańdy ıesine – Náýkeshevterdiń shańyraǵyna oraldy. Arnaıy banderolmen jetken qundy jádigerdi Qaztalov aýdany ákiminiń orynbasary Záılim Majıtova ardagerdiń uldary Marat pen Serik Naýkeshovke saltanatty jıynda tabys etken.
«Aıtpaqshy, ákemniń ordenin tapqan reseılik arheologtermen telefon arqyly sóılesip, rahmetimdi aıttym. Olarǵa ákemniń áńgimesin aıtyp berdim. Bir qyzyǵy, osy «Qyzyl Juldyz» ordeni tabylǵan mańda úlken emen aǵashy áli ósip tur eken. Orys izshileri keler jylǵy maýsymda bul mańdy taǵy da indetip qazýǵa yqylas tanytyp otyr», deıdi Marat Náýkeshov. Endeshe, batyrdyń qalǵan ordenderi de tabylyp qalýy ǵajap emes.
Batys Qazaqstan oblysy