Atyraý oblysynda ekonomıkanyń 52 paıyzdyq úlesin ónerkásip salasy quraıdy. Onyń ishinde taý-ken óndirý – 48,2, óńdeý ónerkásibi – 4,0, qurylys – 7,0, aýyl sharýashylyǵy – 0,8, saýda – 11,7, kólik jáne qoımalaý – 4,4 paıyz. Bıyl negizgi kapıtalǵa quıylǵan shetel ınvestısııasy men ónerkásip óniminiń kólemi ósken. Alaıda alýan aıshyqty adymy bar óńirde áli de túıini tolyq tarqatylmaǵan kúrdeli máseleler az emes. Bul týraly oblys ákimi Serik Shápkenov ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń alańyndaǵy brıfıngte tarqatyp aıtyp berdi.
Investısııa – ıgergenge ıgilik
Ákimniń aıtýynsha, Atyraý óńiri ınvestısııa tartý jaǵynan ózge oblystar arasynda birinshi orynda tur. Máselen, bıyl jyl basynan beri negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 6,7%-ǵa artyp, 1,1 trln teńgeni quraǵan. Al ekonomıkanyń barlyq salasyna baǵyttalǵan shetel ınvestısııasy – 474,3 mlrd teńge.
Byltyr jalpy quny 815,2 mlrd teńgeni quraǵan 3 joba iske qosyldy. Bul jobalarda 748 adam jumyspen qamtyldy. Al bıyl biryńǵaı ındýstrııalandyrý kartasymen 14,9 mlrd teńgeniń 3 jobasyn iske qosý josparlanyp otyr. Sonyń nátıjesinde 207 jumys orny ashylmaq. Sondaı jobanyń biri – quny 9,9 mlrd teńgeni quraıtyn qus fabrıkasy. Munda qus etinen jylyna 5 myń tonnaǵa deıin jartylaı fabrıkat túrindegi ónim óndiriledi.
– Aımaqta munaı-hımııa klasterin qurýdyń mańyzy zor. Osy baǵyttaǵy mańyzdy qadam – byltyr Qazaqstandaǵy alǵashqy biriktirilgen gaz-hımııa kesheniniń iske qosylýy. «Teńiz» ken ornynda óndiriletin shıkizatty óńdeýge baǵyttalǵan keshen jylyna 500 myń tonna polıpropılen shyǵarady. Bul óndiris orny otandyq kásiporyndardyń polıpropılenge suranysyn qamtamasyz etedi. Polıpropılennen qurylys, medısına, avtomobıl qurastyrý, tamaq ónerkásibi sekildi salalarda túrli buıym shyǵaratyn shaǵyn jáne orta bıznestiń órken jaıýyna yqpal etedi. Qazir polıpropılen óndirisinde 632 adam, merdiger kompanııalarda 1 myńǵa jýyq adam jumys isteıdi, dedi S.Shápkenov.
Polıpropılennen ónim shyǵaratyn úsh joba iske asyrylady. Bular – toqyma geosıntetıka, ekstrýzııalyq geosıntetıka jáne toqyma emes geotekstıldi mata. Máselen, toqyma geosıntetıka sehynyń quny – 2 mlrd teńge. Sehta óndiriletin qurylys materıaldary jol men gıdrotehnıka qurylysyna, qubyrlar men qoımalar salýǵa, taǵy basqa salalarda paıdalanylady. Al 3 mlrd teńgeniń ekstrýzııalyq geosıntetıka óndiretin sehynda jylyna geotor, geomembrana, kompozıttik geomaterıaldar sekildi 10 mln sharshy metr ónim óndiriledi. Bul materıaldar avtokólik, temirjol, ónerkásiptik qaldyqtar qoımalarynyń qurylysynda, sondaı-aq jaǵalardy bekitý jumystaryna qoldanylady.
Toqyma emes geotekstıldi mata zaýytynyń qurylysyna 1,3 mlrd teńge jumsalady. Eksportqa shyǵarylatyn toqyma emes geotekstıldi mata – avtojoldar qurylysyna keńinen qoldanylatyn ónim.
Aq halattylarǵa – aıryqsha qoldaý
О́ńirdiń áleýmettik salasynda erekshe nazar aýdaratyn másele az emes. Máselen, medısına salasyndaǵy basty problemanyń biri – kadr máselesi. Jergilikti bılik bul máseleni sheshý úshin jan-jaqty jumys júrgizýde. Naqtylaı aıtqanda, bıyl Atyraý oblysyna jumysqa keletin medısına mamandaryna áleýmettik qoldaý sharalaryn kórsetetin baǵdarlama iske qosyldy. Osy maqsatta medısınalyq mekemelerge jumysqa ornalasý kezinde birjolǵy materıaldyq kómektiń mólsheri ulǵaıtyldy. Qaladaǵy emdeý mekemelerine jumysqa ornalasqandarǵa 3 mıllıon, aýyldarǵa barǵan mamandarǵa 5 mıllıon teńgege deıin qarjy beriledi. Atyraýlyq dárigerler «Otbasy bank» AQ-nyń fılıaly arqyly kepilsiz jáne jyldyq 5%-ben turǵyn úı satyp alýǵa qatysady.
Áleýmettik qoldaý sharalarymen birge dárigerlerdiń biliktiligin arttyrýǵa kóńil bólinedi. Bul úshin Atyraý oblysyna alys jáne jaqyn shetelderden, respýblıkalyq klınıkalardan jergilikti kadrlardy oqytý úshin mamandar shaqyrylady. Bıyl medısına qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý maqsatynda jergilikti bıýdjetten qarajat bólinip, myńnan astam atyraýlyq mamandy úzdik sheteldik klınıkalar bazasynda oqytý josparlanyp otyr.
– Atyraý oblysynda densaýlyq saqtaýdyń qoljetimdi jáne tıimdi júıesin iske asyrý jóninde bes jyldyq tujyrymdamasyn ázirleý bastaldy. Tujyrymdama densaýlyq saqtaý salasyndaǵy birneshe kórsetkishti jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Naqtylaı aıtqanda, nysanaly ındıkatorlardy jaqsartý, ınfraqurylymdy damytý, kadrlar tapshylyǵyn tómendetý, medısına qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq medısınalyq kómektiń sanyn kóbeıtý josparlanyp otyr, dep málim etti oblys ákimi.
Munaıly óńirdiń keshendi damý jospary men «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq joba aıasynda jańa nysandar qurylysyn júrgizý kózdelgen. 2025 jylǵa deıin 30-ǵa jýyq tıptik jobadaǵy medısınalyq nysan salynady.
– Qazir Jylyoı aýdanynyń Qaraǵaı, Qyzylqoǵa aýdanynyń Aıdyn, Mahambet aýdanynyń Aqqaıyń, Eńbekshil, Kózdiqara aýyldarynda 5 medısınalyq pýnkttiń qurylysy júrgizilip jatyr. Endi jańa jedel járdem stansasynyń qurylysy bastalady. Bul nysannyń úsh qosalqy stansasy bolady. Osy jyly aýyldarda taǵy 5 nysannyń qurylysy salynady, dedi S.Shápkenov.
Onyń deregine súıensek, «Teńizshevroıl» JShS bólgen qarjyǵa Qulsary qalasynda 75 oryndyq ortalyq aýdandyq aýrýhananyń, NKOK kompanııasynyń kómegimen Atyraý qalasynyń «Bereke» shaǵyn aýdanynda 50 kelýshige arnalǵan dárigerlik ambýlatorııa qurylysyn júrgizý qolǵa alynǵan. Al Atyraý qalasynda eki emhana salý josparlanǵan. Oblystyq onkologııalyq dıspanser úshin 180 tósektik jańa nysannyń jobalaý-smetalyq qujattamasy jasaqtalýda. Atalǵan dıspanser janynan ashylatyn radıologııalyq ǵımarattyń qujaty daıyn tur.
Aýyldarǵa – aýyz sý men «kógildir otyn»
Serik Shápkenovtiń málimdeýinshe, Atyraý oblysynda 2 qala men 132 aýyldyq eldi meken taza aýyz sýmen qamtylǵan. Munda óńir turǵyndarynyń 99,7 paıyzy ómir súredi. Endi josparǵa sáıkes Qyzylqoǵa aýdanynyń Qoǵam, Qonystaný, Qońyraýly, Aqqora, Sarqumaq, Bylqyldaqty, Sorkól, Kenbaı sekildi 8 eldi mekeninde sý qubyrynyń qurylysy men sýdy tazartýdyń keshendi blok-modýlderin ornatý bastaldy. Bul jumystardy jyl sońyna deıin aıaqtaý josparlanǵan. Sondaı-aq 6 aýyldy aýyz sýmen qamtý úshin tıisti qujattar ázirlenip jatyr. Bul jobanyń qurylys jumystaryn 2024 jyly bastaý kózdelgen.
Al tabıǵı gazdy 2 qala men 135 aýyldyq eldi mekenniń turǵyndary tutynady. Qazir turǵyndardyń 99,7 paıyzy «kógildir otynmen» qamtylyp otyr.
– Mańyzdy máseleniń biri – ınfraqurylymdy jańǵyrtý jáne qýatyn arttyrý. Atyraý oblysy turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn jaqsartý úshin ınjenerlik ınfraqurylym júıeli jetildirilip keledi. Sonyń ishinde gaz ınfraqurylymyn jańartý, salý jumystary júrip jatyr. Endi taǵy 8 aýylda gaz qubyrynyń qurylysy qolǵa alyndy. Qurylys jumystaryn 2 aýylda osy jyly, 6 aýylda kelesi jyly aıaqtaýdy josparlap otyrmyz. Osyndaı jumystardyń nátıjesinde oblys turǵyndarynyń 99,9 paıyzy taza aýyz sýmen jáne gazben qamtylady, deıdi S.Shápkenov.
Apatty mektepter joıylady
Jergilikti bılik apatty mektepter máselesin túbegeıli sheshýdi kózdep otyr. Qazir óńirde 200-den astam bilim ordasy, onyń ishinde 4 apatty jáne úsh aýysymdy 11 mektep bar.
– Bıyl apatty mektepter problemasyn tolyǵymen sheshemiz. Al 2025 jyly úsh aýysymdy mektepter joıylady. О́ńirde 2025 jylǵa deıin 53 myńnan astam orynǵa arnalǵan 34 mektep salynady. «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda 12 bilim ordasy boı kóteredi. Osy jyldyń aıaǵyna deıin atalǵan jobamen 9 jańa mekteptiń qurylysyn bastaýdy josparlap otyrmyz, dedi óńir basshysy.
Ákimniń aıtýyna qaraǵanda, bilim sapasyn arttyrýǵa da nazar aýdarylady. Osy baǵytta aýqymdy jumys, taldaýlar júrgizilip jatyr. Muǵalimderdiń biliktiligin arttyrý baǵdarlamasy qabyldanady.
Atyraý oblysy