Ádeptilik aınasy: ol qandaı?

Memlekettik qyzmetshiniń adamger­shilik-ádeptilik beıne­si qandaı bolýy kerek? Onyń qun­dylyqtaryn qalaı jetildi­remiz? Oń ımıdjin qalaı qalyp­tastyramyz? Memlekettik qyzmet pen memlekettik qyzmetshilerdiń bedeli men mártebesi qaıtse artady? Shyny kerek, kóptiń kókeıindegi bul suraqtarǵa áli de naqty jaýap berilgen joq. О́kinishke qaraı, Alash qaıratkeri Álıhan Bókeıhannyń «Ultqa qyzmet etý – bilim­nen emes, minez­den» ekenin áli de naqty iste kórse­te almaı kelemiz.

О́tkende Memlekettik qyz­met isteri agenttiginiń bastama­sy­men Aqmola oblysynda mem­lekettik qyzmettegi minsiz bedel qaǵıdattaryn nyǵaıtý máse­lelerin talqylaý boıynsha semı­nar-keńes uıymdastyryldy. Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev, Senat depýtaty Murat Qadyrbek, Pre­zıdent Ákimshiligi Memlekettik bas­qarý bóliminiń meńgerýshisi Altaır Ahmetov, BUU Damý baǵdarlamasy Ystan­bul óńirlik ortalyǵy Saıa­sat já­ne baǵdarlamalardy qol­daý jónindegi bıý­rosynyń Sy­baı­las jemqorlyqpen kúres jáne memlekettik basqarý salasy jónindegi mamany Iraklıı Kote­teshvılı, Grýzııa Memlekettik qyzmet bıýrosy basshysynyń oryn­basary Elgýdja Makala­tııa, sondaı-aq ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organ­dardyń ádep jónindegi ýákilderi qatysqan is-sharada memlekettik laýazymdarǵa ornalasý kezin­de azamattardyń bedeline qoıy­latyn talaptardy jetildirý jáne ádep jónindegi ýákilderdiń mártebesi men rólin arttyrý máseleleri qaraldy.

Sol jıynda aıtylǵan de­rek­­terdiń biri tómendegideı. Qa­byldanǵan sharalardyń nátı­je­sinde elimizde qyzmettik ádep nor­malaryn buzý faktileri azaı­ǵan eken. Tártiptik jaýap­­ker­shilikke tartylǵan mem­le­ket­tik qyzmetshilerdiń sany ótken ke­zeńmen salystyrǵanda 21 pa­­ıyzǵa qysqarǵan. Máselen, 2021 jyly 412 derek tirkelse, ót­ken­ jyly bul san 325-ke deıin tús­ken.­

Qazirgi ýaqytta ortalyq memlekettik organdarda jáne oblys ákimderiniń apparattarynda – 765, onyń ishinde 34 derbes Ádep jónindegi ýákil qyzmet atqarady. О́tken jyldyń ózinde elimiz boıynsha Ádep jónindegi ýákilder 20 myńnan astam azamat pen memlekettik qyzmetshige konsýltasııalyq kómek kórsetken. Atap aıt­qan­da, 167 ótinish berýshiniń qu­qyǵy qalpyna keltirilip, 25 myń­ǵa jýyq túsindirý-pro­fılak­tıkalyq is-shara júr­gi­zil­gen.

Mamandar memlekettik qyz­mettegi bul kórsetkishke agenttik tarapynan qolǵa alynǵan Ádep jónindegi ýákil ınstıtýty yqpal etip otyr deıdi. «Osy ınstıtýtty jetildirý, olardyń mártebesin arttyrý maqsatynda Ádep jónindegi ýákil týraly Erejeni qaıta qaraý týraly usynys berilip, 2023 jylǵy 5 maýsymda Prezıdent Jarlyǵymen tıisti ózgertýler men tolyqtyrýlar engizildi. О́zgeristerge sáıkes Ádep jónindegi ýákilderge memlekettik qyzmetshilerdiń ótinishterin óz betinshe qaraý jáne ádepke baılanysty tártiptik teris qylyqtardy qaraý kezinde qorytyndy shyǵarý fýnksııalaryn berýdi kózdeıtin túzetýler engizildi. Buǵan qosa, endi Ádep jónindegi ýákildiń derbes laýazymyn atqaratyn adamdar memlekettik organnyń birinshi basshysyna tikeleı baǵynady», deıdi agenttik tóraǵasy Darhan Jazyqbaev.

Al Almaty oblysynyń Ádep jónindegi keńesi múshesi, oblystyq máslıhat depýtaty Dáýlet Jarasbaev: «Halyqqa qyz­met etetin adamdardyń adal­dyǵy men ádildigi, jumysyna degen jaýapkershiligi, qoǵam men azamattardyń senimin týǵyzýy – árbir memlekettik qyzmetkerdiń mindeti. Demek adamdar arasynda osy qyzmetshi týraly durys pikir, oń kózqaras, oǵan degen aıqyn senimdilik qalyptasýy qajet. Mundaı senim men qur­metke jetý ońaı emes. Bul úshin bir ǵana kásibı bilimdilik pen bilgirlik jetkiliksiz, odan basqa qyzmetshiniń minez-qulyq máselesi óte mańyzdy orynǵa ıe. Iаǵnı qyzmetshiniń kásibılik deńgeıi men joǵary moraldyq-adamgershilik qasıetteri qatar turýy kerek», deıdi.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «Memlekettik qyzmetkerler barynsha ashyq jumys júrgizip, halyqqa shynaıy esep berýi kerek. Memlekettik qyzmet degenimiz – jeke bastyń baq-dáýletin arttyratyn jer emes. Bul – týǵan halqyńnyń aldynda aıryqsha jaýapkershilik arqalaý degen sóz», degen edi. Respýblıkalyq qoǵamdyq shtabta ótken jıyn­da «Adam – memleket úshin emes, memleket – adam úshin» usta­nymynyń mańyzdylyǵyna toq­talǵan Prezıdent memlekettik qyzmetshilerdiń qyzmettik ádep normalarynyń saqtalýy týraly da aıtty. Endigi másele ult mártebesin kóteretin, el abyroıyn asqaqtatatyn memlekettik qyzmetker bolý – mártebeli mindet ekenin túsinetin urpaq ósirý. Elimizdiń áleýmettik jáne ekonomıkalyq turǵydan alǵa basýy da kóp jaǵdaıda osy qyzmetshilerdiń adal isine baılanysty.