Byltyr Ahmet Baıtursynulynyń 150 jyldyǵyna oraı ult ustazynyń esimin Qostanaı qalasyndaǵy halyqaralyq áýejaıǵa berý týraly sheshim qabyldandy. Odan keıin A.Baıtursynov atyndaǵy jergilikti ýnıversıtettiń basshysy joǵary oqý ornynyń ataýy «Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy ýnıversıtet» bolyp ózgerdi dep súıinshilep edi. Sodan beri bir jylǵa jýyq ýaqyt ótse de, ókinishke qaraı, esh ózgeris joq.
Áýejaı ataýy qashan ózgeredi?
Taıaýda aerovokzal men perron ǵımaratyn qaıta jańǵyrtý jumystary bastaldy. Bul jumystardyń nátıjesinde aerovokzal alańy 5,2 myń sharshy metrden 8,7 myń sharshy metrge deıin ulǵaıyp, saǵatyna 250 jolaýshyny qabyldaıtyn múmkindikke ıe bolady. Birden 7 reıs qabyldaıdy, ushý geografııasy keńeıedi. Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý sapasy jaqsarady.
Alaıda qala turǵyndary áýejaı ǵımaratynyń mańdaıshasyna «Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy áýejaı» degen jazý jóndeý jumystarynan keıin de ornatylmaı qala ma dep qaýiptenedi.
– Úkimet áýejaıǵa Ahmet Baıtursynulynyń esimin berý týraly qaýly shyǵarǵaly bir jyl boldy. Biraq oǵan áýejaı asyǵar emes. Keshe Astanadan ushyp keldim. Stıýardessa bala: «Biz Qostanaı qalasynyń halyqaralyq áýejaıyna qondyq», deıdi. Men shyǵyp bara jatyp «Balam-aý, áýejaıdyń ataýyn nege qate aıttyń? Ultymyzdyń ustazy Ahmet atańnyń esimi ne úshin berildi?» dedim. Eshteńe túsinbegen qalpy qala berdi. Iаǵnı qaýly qabyldandy, biraq eshteńe ózgergen joq. Sonda ne úshin sonshama daýryqtyq? Sol ushaqta bálenbaı ult ushyp keldi. Solarǵa Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy áýejaı dep aıtsaq, ol óz abyroıymyz emes pe? 2018 jyly Chehııa memleketine bardym. Ushaq Pragaǵa qonǵanda Vaslav Gavel atyndaǵy halyqaralyq áýejaıyna qondyq dep habarlady. Mine, ózge jurt óz ulylaryn álemge tulǵa etip kórsetip, ardaqtap jatyr. Biz qashan osyny úırenemiz? – deıdi óńirdiń qurmetti aqsaqaly, áıgili «Sholaqsaı» sharýashylyǵynyń negizin qalaǵan eńbek ardageri О́mirzaq aǵa Ihtılıapov.
Áýejaı basshylyǵyna birneshe kún qatarynan qońyraý shalyp edik, arǵy betten telefon tutqasyn kótergen jan bolmady. Bálkim bir ıgi ózgeris kórip qalarmyz degen úmitpen aeroporttyń «airkst.kz» saıtyna da kirip kórdik. О́kinishke qaraı, munda Aqań da, Aqańnyń tili de joq bolyp shyqty. Memlekettik tildi mensinbeıtin saıtta aqparattyń bári orys tilinde ǵana berilgen.
Ýnıversıtet «ov»-tan qashan qutylady?
Byltyr Astanadan «Aqań júrip ótken jolmen» ekspedısııasy kelgende Ahmet Baıtursynov atyndaǵy óńirlik ýnıversıtettiń rektory Seıitbek Qýanyshbaev: «Búgin ózderińizben bólisetin úlken qýanyshymyz bar. Biz osy kúnge deıin barlyq qujatta Ahmet Baıtursynov atyndaǵy ýnıversıtet dep kórsetilip kelsek, ult ustazynyń 150 jyldyǵy aıasynda qabyldanǵan sheshimge sáıkes, endi Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy ýnıversıtet bolyp ózgerip, «ov»-tan qutyldyq. Keshe qujattardy qaıta resimdeý jumysy bastaldy», degen edi.
Sodan beri 8 aı ótti. Emosııaǵa berilgen rektor baıqamaı ótirik aıtyp qoıdy ma, áıteýir atalǵan bilim ordasynyń birde-bir qujaty qaıta resimdelmegeni anyq. «Biz jumys baǵdarlamasy, sıllabýs, ózge de qujattarǵa Baıtursynuly dep jazyp jatqan joqpyz. О́tinishke de Baıtursynov atyndaǵy dep jazamyz. Baıtursynuly desek, qate dep qaıtaryp jiberedi. Bul endi qashan ózgeretinin bilmeımiz», deıdi ustazdar.
Atalǵan ýnıversıtettiń professory Qalqaman Jaqyp aǵamyzdyń aıtýynsha, ótken jyly 18 qyrkúıekte ýnıversıtettiń keńeıtilgen keńesinde qabyldanǵan sheshim keıin Oqý-aǵartý mınıstrligine jiberilgen.
– Qazir biz mınıstrliktiń jaýabyn kútip otyrmyz. Másele bizge baılanysty emes. Endi aldaǵy oqý jyly Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni 5 qyrkúıektiń qarsańynda bir jaýap kelip qalsa, jaqsy bolar edi dep úmittenip otyrmyz, – dedi Qalqaman Jaqyp.
Oqý-aǵartý mınıstrliginen segiz aıdan beri jaýap joq. Eń quryǵanda, JOO bas ǵımaratynyń mańdaıshasyndaǵy «Ýnıversıtet» A.Baıtursynov atyndaǵy» degen turlaýsyz sóılemdi ózgertýge qulqy joq ýnıversıtet basshylary da «jaýap kelmedi» dep jaıbaraqat otyra beretin syńaıly.
Mural ma, mazaq pa?
Qostanaı qalasynyń «Áýejaı» shaǵyn aýdanyndaǵy №25 turǵyn úıdiń qabyrǵasyndaǵy muralǵa Ahmet Baıtursynulynyń beınesi salynypty. Shashy, kózildirigi men saqaly ǵana Aqańa keledi demeseńiz, jaı ánsheıin karıkatýraǵa uqsatyp dombaılap sala salǵan birdeńe.
Janymyzdan ótip bara jatqan turǵynnyń birinen «Mynaý kim?» dep surap edik, tań keıippen: «Ahmet Baıtursynuly», dedi. «Uqsamaıdy ǵoı» degen ýájimizge: «Endi sál uqsatqan, astyndaǵy jazýdy oqysańyzshy», dep jaýap qatty. Muralda basqa emes, ult ustazynyń ózi beınelengenin astyndaǵy «Ahmet Baıtursynuly. 150 jyl» degen latyn qarpimen ádiptelgen jazýdy oqyp baryp qana kóz jetkizgen soń, «Qudaı-aý, Aqańnyń tirisinde kórgen azaby az bolǵandaı, endi mazaqtaýǵa kóshtik pe?!» degen kúıik ózekti qaryp ótti.
Muraldy sýretke túsirip alyp, jergilikti sýretshi Káken Kúsenovke kórsetip edik, ol kisi: «Ahmet Baıtursynuly sekildi aıaýly tulǵalardyń portretin ekiniń biri salyp, ony kópshilikke jarııa etip, jarnamalap júr. Buǵan tyıym salatyn ýaqyt keldi. Bútin Alashqa belgili tarıhı tulǵalardyń sýretin arnaıy komıssııanyń ruqsatymen ǵana salatyndaı etip arnaıy zań qabyldanǵany abzal. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda, mundaı mazaq sýretter kóbeıe beredi», dedi.
Qostanaı