Qyzylqoǵa aýdanyndaǵy eń iri aýyldyq okrýgtiń biri – Saǵyz. Buryn óńirdegi tirek aýylynyń qataryna engizilgen edi. Temirjol boıyndaǵy bul okrýgtiń eki eldi mekeni 40 shaqyrymnan astam qashyqta ornalasqan.
Qazir okrýgtegi turǵyndar sany 8 myńnan asqan. Aýyl turǵyndary ákimdikte, 3 mektep pen agrarlyq-tehnıkalyq kolledj, 2 balabaqsha men 1 dárigerlik ambýlatorııada, mádenıet úıinde, temirjolda jumys isteıdi. Kásipkerlikti tabys kózine aınaldyrǵandar bar.
О́zge aýyldar sekildi munda da kúrmeýi kópten sheshilmeı kele jatqan túıtkildi túıin jeterlik. Máselen, Aqtóbe oblysynyń aýmaǵynan bastalyp, Saǵyz aýylynyń ortasymen aǵyp ótetin Noǵaıty ózeni kóktemde tosyn «minez» tanytady. Shaǵyn ózen kóktemde arnasynan asyp, turǵyndardy ábigerge saldy. Byltyr tún ortasynda 24 turǵyn úıden 50 adam qaýipsiz jerge shyǵaryldy. Keıin ózen jaǵalaýy qum salynǵan qappen bekitildi.
Saǵyzda «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasymen jańa sport kesheni salynyp jatyr. Byltyr bastalǵan qurylys jumystary aldaǵy tamyzda aıaqtalýǵa tıis. Alaıda aýyl turǵyndarymen kezdesken oblys ákimi Serik Shápkenovtiń aıtýynsha, merdiger «SCS Injınırıng» JShS qurylysyn mezgilinen keshiktirip otyr. Qazir nysan qurylysynyń 33 paıyzy ǵana oryndalǵan.
– Merdiger mekemege qurylysty tezdetýdi, al jaýapty basshylarǵa jumysty qatań qadaǵalaýdy tapsyrdym. Berilgen tapsyrmanyń qalaı oryndalǵanyn bir jarym aıdan keıin kóremiz. Sol kezde tıisti nátıjesi bolmasa, merdiger mekememen aradaǵy kelisimshart buzylady, – dedi Serik Shápkenov.
Bul aýylǵa aýyz sý «Keregen-Saǵyz-Jamansor» toptyq sý qubyrymen jetkiziledi. Táýligine 2 400 tekshe metr sý aıdaıtyn munara ornatylǵan. Yldı betkeıdegi munara 700 tekshe metr sý berip tur. Sol sebepten, qosymsha 2 sý qoımasyn, aýylishilik jeli men bıik tustan sý munarasyn salý josparlanyp otyr.
Aýyl turǵyndaryn alańdatatyn máseleniń eń kúrdelisi – jastar arasyndaǵy janjal. Jastardyń ózara kelispeýshiliginiń sońy tóbeleske ulasyp, saldarynan órimdeı jigitter qyrshynynan qıylyp jatyr. Máselen, burnaǵy jylǵy kúzde aýyl syrtymen ótetin «Aqtóbe-Atyraý» tas jolynyń boıynda tóbeles bolyp, arty atysqa ulasqan. Bir adam oqtan ajal qushyp, alty jigit jaraqat alǵan.
Bul istiń tergeýi uzaqqa sozyldy. Bıylǵy naýryzda Atyraý oblysynyń qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynda alqabılerdiń qatysýymen 21 adamnyń ústinen qozǵalǵan qylmystyq is qaraldy. Qylmystyq istiń alqabılerdiń qatysýymen qaralýyna sottalýshylardyń biriniń ótinishi negiz bolǵan. Kúdiktilerge Qylmystyq kodekstiń 99-babynyń 2-bóliginiń 7,9-tarmaqtary, 24-babynyń 3-bóligi, 99-babynyń 2-bóliginiń 1,7,9-tarmaqtary, 107-babynyń 2-bóliginiń 4,5-tarmaqtary, 434 jáne 432-babymen aıyp taǵyldy. Prokýror sottalýshylarǵa 2 jyl 6 aıdan 18 jylǵa deıingi bas bostandyǵynan aıyrý jazasyn taǵaıyndaýdy surady. Al jábirlenýshi tarap sottalýshylarǵa eń aýyr jaza taǵaıyndalǵanyn qalady.
Alqabılerdiń sheshimimen 11 kúdikti Qylmystyq kodekstiń 434-babynda kózdelgen qylmystyq quqyq buzýshylyqty jasaǵany dáleldenbeýine baılanysty aqtaldy. Kúdiktiniń biri kináli dep tanylǵanymen, raqymshylyqqa sáıkes jaýaptylyqtan bosatyldy. Al alty kúdiktige «Raqymshylyq týraly» Zańyna sáıkes, túpkilikti 2 jyl 8 aı merzimge bas bostandyǵynan shekteý jazasy taǵaıyndaldy. Bir adam 16, taǵy bireýi 11 jyl 3 aıǵa, úshinshi kúdikti 5 jylǵa sottaldy.
– Ár aýyldaǵy, ásirese osy okrýgtegi turǵyndardy qaýipsizdik pen qoǵamdyq tártiptiń saqtalýy alańdatady. Sol sebepten, bıyl Saǵyz aýylynda 50 beınebaqylaý kamerasy ornatylady. Polısııa bólimshesiniń jańa ǵımaratyn salý josparlandy. Aýyl turǵyndarynyń ıgiligi úshin ınfraqurylymdy damytyp, áleýmettik nysandardy kóptep salýǵa nazar aýdaryp otyrmyz, – dedi Serik Shápkenov.
Okrýg turǵyndaryn mektep máselesi de tolǵandyrady. Qyzylqoǵa aýdandyq qurylys, sáýlet jáne qala qurylysy bóliminiń basshysy Dýlat Nyǵmetovtiń aıtýyna qaraǵanda, okrýgte turǵyndar sany jyl saıyn ósip otyr. Aýyldaǵy úsh orta mektepte oqýshylar sany kóbeıip, oryn jetispeýde. Bul aýyl turǵyndarynyń oblys, aýdan ákimderimen kezdesýde jıi kóteretin máselesine aınalǵan.
– Jaqynda oblys ákimi Serik Shápkenov Saǵyz okrýginiń turǵyndarymen kezdesýde «Jaıly mektep» jobasymen jańa bilim ordasy salynatynyn málim etti. Soǵan oraı aýylda 600 oryndyq jańa mekteptiń qurylysyn bastaý 2024-2025 jyldardyń josparyna enip otyr. Qazir jańa mekteptiń qurylysyn júrgizý úshin Saǵyz aýylynan jer telimi bólindi. Qurylys nysanynyń bastapqy qujattary ázirlendi. Endi jobalaý jumystary jyl sońyna deıin daıyn bolady, – deıdi Dýlat Nyǵmetov.
Atyraý oblysy