Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi bilim berý júıesindegi jemqorlyq táýekelderine syrtqy taldaý júrgizip, bıýdjet qarajatyn jymqyrýdyń turaqty qylmystyq shemalaryn ashty.
Keıingi úsh jylda memleket bilim berý salasyn damytýǵa 12,1 trln teńge baǵyttaǵan. Bul 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan memlekettik bıýdjettiń barlyq shyǵysynyń 28 paıyzyn quraıdy. «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldanyp, muǵalimderdiń jalaqysy eki esege, al ǵylymı dárejesi men sabaqtan tys sabaqtary bolǵan jaǵdaıda úsh esege arttyrýǵa múmkindik berildi.
Áleýmettik qoldaý sharalaryna qaramastan bilim berý salasy eń kóp jemqorlyq jaılaǵan salalardyń biri bolyp qalyp otyr. 2020 jyldan bastap osy saladaǵy qylmystyq ister boıynsha 143 adam sottaldy. Memleketke keltirilgen zalal shamamen 11 mlrd teńgeni qurady, onyń 5,2 mlrd teńgesi óteldi. Tek Jetisý oblysynda qalalyq bilim bóliminiń qyzmetkerleri 2,5 jyl ishinde 4,4 mlrd teńgeni urlaǵan. Qylmystyq topqa basshy jáne eki bilim berý bóliminiń býhgalteri, sondaı-aq 13 mektep býhgalteri kirgen. Mundaı qylmystyq shemalar eldiń barlyq aýmaǵynda anyqtalyp otyr. Almaty, Shymkent qalalarynda, Qyzylorda, Aqtóbe jáne Almaty oblystarynda eń iri jymqyrý faktileri tirkeldi.
Jemqorlyq táýekelderine syrtqy taldaý nátıjeleri boıynsha bıýdjet aqshasyn jymqyrýdyń turaqty tásilderi anyqtaldy. Máselen, olardyń qatarynda qyzmetkerge onyń laýazymyna qaraǵanda áldeqaıda kóp aqsha aýdarý, mektepte múldem jumys istemeıtin adamdarǵa jalaqy tóleý, qyzmetkerdiń kart-shottaryna jalaqy eseptelip, al tólemderde basqa adamnyń tegin kórsetý, bir adamǵa aqshany birneshe ret aýdarý, aqshany «óli jandarǵa» – týystary men jaqyndaryna aýdarý sekildi qıturqy joldar bar.
Bul jymqyrý ádisteri bir shema arqyly júzege asyrylady. Aldymen býhgalter tólem qujattaryn vedomstvolyq esep júıelerinen túsiredi. Ári qaraı qajetti túzetýler qolmen engizilip, burmalanǵan málimetteri bar qujattar keıin tólemge jiberiledi.