Berekeli bes jyl

Jalpy óńirlik ónim kólemi 5 jylda 2 ese ósti

Bıylǵy 5 aıda­ ne­gi­zinen óńdeý, elektr jáne sýmen jabdyqtaý ónerkásipteri ónimderiniń artýy esebinen ónerkásipte ósim saqtaldy. О́ńdeý ónerkásibinde jalpy quny 23 mlrd teńge bola­tyn 19 jobany iske asyrý jos­­­­parlanýda. Nátıjesinde, 500-ge jýyq jumys orny ashylady. «Bıyl Túrkistan oblysynyń qurylǵanyna 5 jyl toldy. Oblys ortalyǵy – Túrkistan qalasyn rýhanı astana retinde damytý baǵytynda qabyldanǵan sharalar óńir ekonomıkasynyń damýyna tyń serpin berdi. Ekonomıkanyń basty kór­set­kishi jalpy óńirlik ónim kólemi 5 jylda 2 ese ósip, 3,5 trln teńgege jetti. О́nerkásip ónim kólemi 2 esege artyp, 867 mlrd teńgeni qurady. 2018-2022 jyldar aralyǵynda Indýstrııalandyrý kartasy­ aıasynda óńirde jalpy quny 56 mlrd teńgege 43 joba iske asyrylyp, 2834 jańa jumys orny quryldy», dedi Darhan Satybaldy. Oblys ónerkásibiniń negizgi úlesin taý-ken, ıaǵnı ýran óndirisi quraıdy. «Qazatomónerkásip» UAK» AQ ýran óndirýshi kompanııalardyń suranysyna sáıkes Sozaq aýdanynda kúkirt qyshqylyn óndiretin zaýyt salýdy jos­parlaýda. Investısııalyq quny 100 mlrd teńge bolatyn joba 250 jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Al óńirdiń aýyl sharýashylyǵynda ónim kólemi 5 jylda 2 ese artyp, alǵash ret 1 trln teńgeden asty. Agroónerkásip keshenine jalpy 336 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Salada jańa tehnologııa keńinen qoldanylyp, qarqyndy baý kólemi bıyl 5 405 gektarǵa jetkizilmek. Nátıjesinde, ónimdilik 5 esege artyp, ár gektardan 300-350 sentnerge deıin ónim jınalady. Sý únemdeý tehnologııasy 28 763 gektarǵa, «Bir alqaptan jylyna 2-3 ónim alý» jobasy 9 303 gektarǵa endirildi. Atalǵan tásil, aǵyn sýdy 2 ese únemdeýge, ónimdilikti 3 ese arttyrýǵa múmkindik beredi. Elimizdegi jylyjaılardyń 71%-y oblysqa tıesili, jalpy kólemi 1 511 gektarǵa jetti. О́tken jyly 91 myń tonna ónim jınaldy. 2027 jylǵa deıin 500 gektarǵa jańa jylyjaı salý josparlanyp otyr. Egistikti ártaraptandyrýdyń nátıjesinde 3 mln tonna­ kó­kó­nis, baqsha, kartop ónimderi jı­naldy. Naryqty otandyq ónimdermen qam­ta­ma­syz etý maqsatynda bıyl 60 jobany iske asyrý jospar­lan­sa, búginde onyń 16-sy iske qosylyp, 157 jumys orny ashylǵan. Degenmen Báı­di­bek, Ordabasy, Otyrar, Saý­ran­ aýdandary jáne Arys, Túr­kistan qalalary boıynsha orta eseppen jyl saıyn 210 mln tekshe metr aǵyn sý­ tapshylyǵy bar. Osy máse­le­ni sheshý úshin birneshe sý ny­sanynyń qurylysy bas­ta­lyp, ótken jyly 2 nysan paı­dalanýǵa berildi. Budan bó­lek, «Báıdibek ata» jáne «Boral­daı»­ sý qoımalary salynady. Atal­ǵan jobalardy iske asyrý esebinen aǵyn sý tapshylyǵy tolyq sheshiletin bolady.

Et eksporty boıynsha oblys kósh basynda

Mal sharýashylyǵynyń damýy boıynsha oblys res­pýblıkada aldyńǵy orynda. Mal basy jáne ónimdiligi ortasha eseppen 4%-ǵa ósýde. Oblys ákiminiń málimdeýinshe, et eksporty boıynsha da oblys respýblıkada kósh basynda. Eksportta iri qara mal etiniń úlesi – 85%, usaq mal 60%-dy quraıdy. Jyl basynan bergi 5 aıda 5 myń tonna iri qara mal eti, 3 myń tonnaǵa jýyq qoı eti eksportqa jóneltildi. Sondaı-aq oblys ákimi Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes júzege asyrylyp jatqan «Aýyl amanaty» jobasy sheńberinde respýblıkalyq bıýdjetten 20 mlrd teńgege jýyq qarjy bólingenin aıtty. Jobany iske asyrý nátıjesinde 3 400-den astam jańa jumys orny ashylady. «Oblysta qolaıly bıznes klımat qalyptasqan. Kásipkerlik sýbektileriniń sany jyl saıyn ósip keledi. Bes jylda olardyń sany 184 myńǵa jetti. Kásipkerlerdiń basym bóligi aýyl sharýashylyǵy (48,3%), saýda (23,3%), týrızm jáne qyzmet kórsetý (20,3%) jáne ónerkásip (6%) salasynda. Bes jylda shyǵarylǵan ónim 1,4 trln teńgege jetti. «Kásipkerlikti damytýdyń» ulttyq jobasy sheńberinde ótken jyly bıznes sýbektileri 46 mlrd teńgege jeńildetilgen nesıemen qamtamasyz etildi», dedi oblys ákimi. Túrkistan qalasyn rýhanı astana retinde damytý óz kezeginde negizgi kapıtalǵa baǵyttalǵan ınvestısııa kóleminiń ósimine yqpal etti. 5 jylda kólemi 3 esege artyp, jalpy 3 trln teńgedeı ınvestısııa oblys ekonomıkasyna tartyldy. Negizgi kapıtalǵa baǵyttalǵan ınvestısııanyń basym bóligi, ıaǵnı 64 paıyzy 1,8 trln teńgesi jeke ınvestısııaǵa tıesili. Oblysqa salynǵan tikeleı sheteldik ınvestısııa kólemi 5 jylda 2 mlrd dollaryn qurady. Jalpy somasy 422 mlrd teńgege 133 ınvestjoba iske asyrylyp, 9 347 jumys orny quryldy.

 «Jaıly mektep» jobasymen 63 mektep salynady

Qurylys salasynyń kó­le­mi 5 jylda 2,5 ese ósip, 351 mlrd teńgeni quraǵan. Paı­da­lanýǵa tapsyrylǵan turǵyn úı alańy 2 ese kóbeıip, 864 myń sharshy metrge jetti. Kom­mý­nal­dyq baspanamen 5 jylda ­4 420 otbasy qamtylǵan. Son­daı-aq oblys ákimi tur­ǵyn­ úı kezeginde 56 myń aza­mat turǵanyn, «7-20-25» baǵdar­la­masy jáne «Otbasy bank» ar­qyly 5 myńnan astam otbasy áleýmettik kredıttik úı satyp alǵanyn, jalǵa alǵan baspana aqysyn sýbsıdııalaý baǵdarlamasymen 2 myńnan asa otbasy qamtylǵanyn atap ótti. Qosymsha jyl sońy­na­ deıin jalpy alańy 211 myń shar­shy metr 65 kópqabatty úıdi tapsyrý josparlanýda. Nátıjesinde, 3 557 otbasy óz baspanasyna qol jetkizedi. Demografııalyq ósimi joǵary óńirde jańa 86 mektep salyndy. Jalpy, memlekettik – 907, jeke – 93 mektepte 515 myń oqýshy bilim alady. Mektepke de­ıingi uıymda 155 myń bala tárbıelenýde, 2-6 jastaǵy balalardy balabaqshamen qamtý 98%-dy quraıdy. Degenmen óńirde 35 myń oqýshy ornyna tapshylyq bar. Bul máseleni sheshý maqsatynda 33 mektep salynýda. Onyń ishinde, «Bilim ınfraqurylymyn qoldaý qory» arqyly bıyl 9 mektep salynady. Bıyl 20 mektepti paıdalanýǵa tapsyrý josparlanǵan. Budan bólek, «Jaıly mektep» qanatqaqty jobasymen 3 jylda 63 mek­tep­ salynady. Sondaı-aq oblysta ótken jyly 31 den­saý­lyq saqtaý nysanynyń qu­­ry­lysy júrgizilip, onyń 17-si paıdalanýǵa berildi. Túr­kistan qalasynda 570 oryn­dyq kópbeıindi aýrýhana, oblystyq balalar aýrýhanasy, «Ana men bala» orta­lyǵyn salý josparlaný­da. «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» Ulttyq jobasy aıasynda aýyldarda 20 – dárigerlik ambýlatorııa, 23 – FAP, 6 medpýnkt salynady.

 Bıyl 109 myń adam jumyspen qamtylmaq

Oblys ákiminiń aıtýynsha, óńirde ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtylǵan eldi me­kenderdiń jalpy sany 720-ǵa­ jetip, qamtý deńgeıi 86,4% bol­ǵan. Bıyl 18 eldi mekenge­ jańa­dan aýyz sý qubyry salynady, 12 eldi mekenniń tozyǵy jetken sý júıeleri jańar­ty­lady. Nátıjesinde, qamtý deńgeıi 88,6%-ǵa jetetin bolady. Qalǵan eldi mekenderdi aldaǵy 3 jylda tolyq qamtý josparlanýda. Tabıǵı gaz 465 eldi mekenge júrgizilip, qamtý deńgeıi 56%-dy qurady. Bıyl 68 nysannyń qurylysy aıaqtalyp, qosymsha 57 eldi meken tabıǵı gazǵa qosylýǵa múmkindik alady. Nátıjesinde, jalpy gazben qamtylǵan eldi meken­der sany 522-ge jetip, qam­tý deńgeıi 63% bolmaq. «Ob­lys­ta elektr qýaty tap­­­shy. Jalpy qajettilik 320­ MVt, onyń ishinde 80% syrt­qy­ kózderden tasymaldanady­. Eldi mekenderdiń 98%-y­ orta­­­lyqtandyrylǵan elekt­r jelisimen qamtylǵan. Shal­ǵaı­da­ ornalasýyna baılanysty 16 aýyl kún sáýlesi paneli, dı­zeldi generator syndy qýat kóz­derin paıdalanýda. Elektr qýa­tynyń tapshylyǵyn «Sa­mu­ryq-Qazyna» qorymen birlesip, 1 000 MVt bý-gaz qon­dyrǵy stan­sasyn salý arqy­ly sheshý jos­parlanyp otyr», dedi Darhan Saty­baldy. Bıyl 109 myń adam jumyspen qamtylmaq. Bes aıda 55 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashyldy. Mem­le­ket basshysynyń «10 myń adam­ǵa 100 jańa jumys ornyn ashý» bastamasy aıasynda 12 myńǵa jýyq jumys orny ashyl­ǵan, al jyldyq jospar – 22 myń.

Baspasóz jıyny bary­syn­da­ Darhan Satybaldy óńirdegi bir­qatar ózekti məselege qa­tys­ty BAQ ókilderiniń saýaldaryna jaýap berdi.

Túrkistan oblysy