Premer-mınıstrdiń orynbasary – Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Serik Jumanǵarın Qyzylorda oblysynda saýda jáne ıntegrasııa jáne aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstrleri, óńir basshysy Nurlybek Nálibaev, elimizdiń barlyq óńiri ákimderiniń orynbasarlary men áleýmettik-kásipkerlik korporasııalary tóraǵalarynyń qatysýymen áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasyn retteý máseleleri boıynsha apta saıynǵy jedel keńes ótkizdi.
Onda baǵany turaqtandyrý, tirkelgen baǵalardy belgileý jáne eksportqa baǵyttalǵan kompanııalardy qoldaý maqsatynda aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi forvardtyq qarjylandyrý algorıtmderi talqylandy.
«Elimizde osymen eki apta qatarynan áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderindegi baǵa ósimi tirkelgen joq. «Jyl basynan beri áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń jalpy tutyný baǵalarynyń ındeksi 4,3%-dy qurady, bul jaqsy kórsetkishti jarty jyldyqtyń sońyna deıin saqtaý qajet. Baǵa turaqtylyǵyna ÁMAT tobynyń neǵurlym problemaly taýarlary boıynsha maqsatty jumys arqyly qol jetkizildi», dedi Saýda jáne ıntegrasııa birinshi vıse-mınıstri Arman Shaqqalıev.
Onyń aıtýynsha, keıbir óńirlerde deflıasııa jáne UÁQQ baǵa ındeksiniń tómendeýi baıqalady. Qazirgi ýaqytta ákimdikter men ÁKK arasynda jasalǵan kelisimderge taldaý júrgizilip keledi, olardy baǵany turaqtandyrýdyń jańa algorıtmine tartý úshin neǵurlym belsendi, áleýmettik baǵdarlanǵan óndirýshiler anyqtalyp otyr. Baǵa ındeksiniń eń joǵary ósimdi týdyratyn taýarlary: sıyr eti men jumyrtqaǵa – Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginde «aınalym shemasy» sheńberinde óndirýshilerge nesıe berý tetigi ázirlendi. Kólem qorlary tek óndirýshilermen sharttarǵa qol qoıý arqyly – satyp alý baǵasyna da, bólshek saýda baǵasyna da sharttyń búkil qoldanylý merzimine baǵany belgileý shartymen júzege asyrylýy kerek.
Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Erbol Tasjúrekov kúzgi-qysqy kezeńge arnalǵan ónimderdiń óńirlik turaqtandyrý qorlarynyń rezervterin qalyptastyrý jónindegi jumystyń nátıjelerin baıandady. Turaqtandyrý qorlarynda kólemi 94,5 myń tonna kúzgi kartop, 27,4 myń tonna sábiz, 27,7 myń tonna pııaz, 19,1 myń tonna qyryqqabat jetkizýge sharttar jasaldy.
Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstriniń aıtýynsha, forvardtyq sharttar jasasýǵa múmkindik berý úshin ÁMAT tizimi keńeıtildi, qaraqumyq, kúrish, kúnbaǵys maıy, un jáne qant óndirisine forvardtyq qarjylandyrý engizildi.
«Forvardtyq qarjylandyrýdyń aldyn ala somasy 18,7 mlrd teńgeni quraıdy. ÁKK shottarynda osy maqsattarǵa baǵyttalýy múmkin 35,6 mlrd teńge bar. Baǵdarlamaǵa taýar óndirýshilerdi kóbirek tartý jáne deldaldardy shettetý úshin qarjylandyrýdyń 70%-y tikeleı aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler men qaıta óńdeý kásiporyndaryna bólinetin bolady», dep atap ótti Erbol Tasjúrekov.
2021-2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý jónindegi ulttyq joba sheńberinde zamanaýı formatta saýda nysandaryn salý, keńeıtý, jańǵyrtý jobalary boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaý kózdelgen. Alaıda, búgingi kúnge deıin bıznesten osy maqsattarǵa memlekettik qoldaý alýǵa birde-bir ótinim túsken joq.
Bul rette 2023 jylǵa 15 bazardy jańǵyrtý josparlanǵan: Almaty qalasynda – 6, Shymkent qalasynda – 1, Jambyl oblysynda – 2 jáne Túrkistan oblysynda – 6. Qazirgi tańda óńirlerdegi jańǵyrtý jumystary Jol kartasynda belgilengen merzimnen artta qalyp otyr.
«QazTrade» AQ atqarýshy dırektory Rýstam Asýlbek Qyzylorda oblysynyń eksporttyq áleýetin damytý týraly aıtty.
2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha oblystaǵy óńdelgen ónim aınalymy 323 mln dollarǵa jetip, onyń 143 mln dollary eksportqa shyǵaryldy.
«Búginde bizdiń mindetimiz – Qyzylorda oblysyndaǵy shaǵyn jáne orta bıznes ókilderiniń eksporttyq múmkindikterin arttyrý. Munda 67 myńnan astam shaǵyn jáne orta kásiporyn jumys isteıdi. Qyzylorda búkil eldi kúrishpen qamtamasyz etip qana qoımaı, azyq-túlik ónimderin eksporttaýda da berik oryn alady. О́ńdelgen ónim eksportynyń 143 mln dolla- ry, ıaǵnı 35%-y kúrish jetkizilimine tıesili. Kúrishtiń jergilikti óndiris bazalarynyń bolýy osy ónimdi shetelge eksporttaýdy arttyrýdyń tamasha sharty bolyp otyr», dep atap ótti «QazTrade» basshysy.
Qyzylorda oblysynyń negizgi eksporttyq taýarlarynyń ishinde kúrishten basqa ýran (jalpy eksporttyń úlesinde – 40,8%), sement (7,3%), balyq (5,8%), tuz (3,5%) bar.
Qyzylorda kúrishiniń negizgi ımporttaýshylary – Tájikstan, Reseı, Ázerbaıjan, Túrikmenstan.
Keńes barysynda Serik Jumanǵarın ÁKK pen jergilikti atqarýshy organdardyń kókónisterge kelisimshart jasaý, qajetsiz deldaldardy anyqtaý jáne bazarlardy jańǵyrtý jumystaryn synǵa aldy.