«Aq kıimdi, deneli, aq saqaldy» qyraýly da qatal qys árdaıym bizdiń óńir turǵyndaryn abyrjyta, seskendire keletini bar. О́tkennen sabaq alýǵa selqostyq basym.
О́tken jyly Stepnogorsk qalasynyń turǵyndary qys boıy alańdap shyqty. Qaladaǵy jylý elektr ortalyǵy sonaý 1966 jyly paıdalanýǵa berilgen. Sodan beri jiti kóńil bólinip, kúrdeli jóndeý jasalmapty. Jylý elektr ortalyǵy men shahar arasyndaǵy 21 shaqyrym, al qala ishindegi júzdegen shaqyrymdyq jylý qubyrynyń 60 paıyzdan astamy qaýsap, tozyp tur. Qysta qysym kóbeıgen kezde jeli boıyndaǵy apattyń jıi bolatyndyǵy da sondyqtan. Bul týraly oblys ákiminiń taıaýda ótkizgen baspasóz konferensııasynda da aıtyldy.
Byltyr aǵymdaǵy jóndeý jumysyn júrgizýge 3 mıllıard teńge qarajat jumsalsa, bıyl osy maqsatqa 5 mıllıard teńge qarjy qarastyrylyp otyr. Jylý elektr ortalyǵynyń bir bóligi qalalyq sharýashylyq balansyna alynǵan. Qazirgi kúni eń tozyǵy jetken qurylǵylar jóndelý ústinde.
Ortalyqtyń úsh qazandyǵy jáne sý qyzdyratyn qazandyǵy kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. 2021 jyly jalpy kólemi 2 mıllıard teńgege jylý elektr ortalyǵynyń negizgi jáne qosymsha jabdyqtary jóndeýden ótkizilgenimen, qala turǵyndaryn jylýmen tolyq ári sapaly qamtamasyz ete almaı otyr. О́tken qysta qala turǵyndary tarapynan aryz-shaǵym úzilmedi. Arnaıy komıssııa qurylyp, mán-jaıdy anyqtaǵanymen, qyraýly qysta qol qysqa. Sondyqtan «qatal synshynyń» tezine tótep berýdi jazda oılaǵan durys. Sol kezde qala ákimdigi tarapynan jylý elektr ortalyǵynyń qondyrǵylary tozýymen qatar, kadr tapshylyǵy týraly da ýáj aıtylǵan. Máselen, jylý berý maýsymynda 88 mamannyń orny bos turdy. Atap aıtqanda, qazandyq mashınısteri, týrbına jáne qazandyq operatorlary tárizdi besaspap mamandar qasqaldaqtyń qanyndaı tapshy bolyp tur. Bilikti santehnıkterdi kúndiz qolyńa sham alyp izdeseń de taba almaısyń. Burynǵy on saýsaǵynan óner tamǵan mamandar áldeqashan zeınet demalysyna shyǵyp ketken. Olardyń ornyn toltyratyn jas býyn beıneti kóp, eńbekaqysy az mamandyqqa qyzyǵýshylyq tanytpaıdy. Maman bolmaǵan soń is alǵa jyljyr ma?! Onyń ústine qaladaǵy kópqabatty úılerdiń basym kópshiligi osydan jarty ǵasyr buryn salynǵan. Jertólelerdegi jylý taratatyn júıeniń de tozyǵy jetken. «Jyǵylǵanǵa judyryq» degendeı, tozyǵy jetken dúnıe ýaqytyly jóndeý kórmegen. Árıne, páter ıeleri kooperatıvteri men kóp qabatty úıdiń turǵyndary bul máseleni ózderi sheshý kerek. Ekinshiden, qalanyń ishki jylý jelilerimen jylý elektr ortalyǵynan keletin 21 shaqyrymdyq jelini túgel aýystyrmaı bolmaıtyn tárizdi.
Bıyl jaz shyǵa qala basshylyǵy qaýyrt qımylǵa kóshken. Árıne, Úkimet qorynan bólingen qarjynyń kómegimen kommýnaldyq menshikke alynǵan 29 shaqyrymdyq jylý jelisi jóndelýde. Bul jumysqa 2 mıllıard teńge qarajat qarastyrylyp otyr. Jumysty atqarýshy merdiger – «ÝK Stroı» seriktestigi. Seriktestikke aldyn-ala tólem retinde 600 mıllıon teńge qarajat baǵyttalǵan. 160 metrlik or qazyldy. Qajetti qubyrlar maýsymnyń 14-nen 17 shildege deıin jetkizilmek. О́zge de qajetti qurylǵylar eki aptanyń ishinde Stepnogorskige ákelinedi dep josparlanýda.
Mundaı másele oblys ortalyǵynda da bar. О́ıtkeni Kókshetaý qalasynda kópqabatty jańa turǵyn úılerdiń qurylysy qarqyndy júrgizildi. Al, burynǵy qazandyqtar munshalyqty kólemdi jylýmen qamtamasyz ete almaıdy. Kókshetaý – shyn máninde jylý jáne elektr energııasyn óndirmeıtin jalǵyz oblys ortalyǵy. Qala eki qazandyqpen jylytylady. Kómirmen birge mazýt ta jaǵylady. Shyǵyn kóp bolǵandyqtan, tólemaqynyń ósýi de yqtımal. Al bul turǵyndardyń oryndy ókpe-renishin týdyrady. 617 mıllıon teńge Úkimet qorynan bólinip, uzyndyǵy 3,3 shaqyrym bolatyn jylý jelisi jańartylmaq. Onyń ústine qaqaǵan qysta jylý shyǵyny bolmaýy úshin jylý jelisi arnaıy materıaldarmen qamtylmaq. Bul jumysty atqarý úshin joǵaryda atalǵan seriktestikpen 585,2 mıllıon teńgege kelisimshart jasalyp otyr. Eski jelini qoparyp alý jumystary bastaldy. Qajetti qubyrlar jetkizildi. Sondaı-aq «Kat Tehnolodjıı» seriktestigimen sýsorǵylardy almastyrýǵa kelisimshart jasaldy. 32,45 mıllıon teńgege úsh sýsorǵy alynbaq.
Birinshi jáne ekinshi aýdandyq qazandyqtardyń tútin murjasyn jóndeýden ótkizý josparlanýda. №7 sý jylytatyn qazandyqqa aǵymdaǵy jóndeý jasalady. №8, 9 jáne 10-ynshy jylý agregattary aǵymdaǵy jóndeýden ótkizilmek. Bul jumysqa 2 mıllıard teńge qarajat qarastyrylǵan. Búgingi tańda №8 jylý agregatynyń qurylǵylaryn aýystyrý jumystary júrgizilýde. Barlyq kólemniń 90 paıyzǵa jýyq jumysy atqaryldy. Kúrdeli isti «PromEnergoNaladka» seriktestigi qolǵa alǵan.
Qysqa qapysyz qamdansaq qana synaqtan súrinbeı ótetindigimiz belgili. Demek arqany keńge salýdyń esh reti joq.
Aqmola oblysy