Áleýmettik kodeksti iske asyrý aıasynda elimizde arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetetin syıymdylyǵy az úılerdi ashý qanatqaqty jobasy bastalyp jatyr. Mundaı shýaqqa toly shaǵyn úıdiń alǵashqysy Qaraǵandyda múgedektigi bar balalarǵa arnalyp ashyldy.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimeti boıynsha, búgingi tańda Qazaqstanda 711,8 myń múgedektigi bar adam turady. Onyń ishinde 607,6 myńy – eresek adam, al 104,3 myńy – 18 jasqa deıingi balalar.
Bıyl qańtardaǵy derekke súıensek, áleýmettik qyzmet kórsetý júıesimen 130 myńnan asa adam qamtyldy. Bul qatardaǵy 61 myń adam – múgedektigi bar azamat, onyń ishinde 24 myńnan astamy – múgedektigi bar bala.
Elimizde múgedektigi bar adamdarǵa arnaýly áleýmettik qyzmetterdi (AÁQ) 700-den asa memlekettik sýbekt usynady. Atap aıtqanda stasıonarlyq úlgidegi 116 medısınalyq-áleýmettik mekeme, qarttar men birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedekter úshin jalpy úlgidegi – 44, psıhonevrologııalyq aýrýlary bar múgedekter úshin – 52, tirek-qımyl apparaty buzylǵan múgedektigi bar balalar úshin – 4, psıhonevrologııalyq patologııasy bar múgedektigi bar balalar úshin 16 qyzmet kórsetedi. Sondaı-aq 80 kúndizgi bolý ortalyǵy, 32-ońaltý ortalyǵy, 503 úıde áleýmettik kómek kórsetý bólimshesi bar. Búgingi tańda AÁQ kórsetý boıynsha memlekettik áleýmettik tapsyrysty elimizdiń barlyq óńirinde 182 ÚEU júzege asyryp jatyr.
Endi Áleýmettik kodekste kózdelgen áleýmettik qyzmet kórsetý júıesin transformasııalaý boıynsha jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý esebinen jeke sektordy tartý arqyly memlekettik medısınalyq-áleýmettik mekemeni kezeń-kezeńimen monopolııasyzdandyrý josparlanyp otyr. Osy oraıda múgedektigi bar adamdar turatyn jerlerde, onyń ishinde aýyldyq jerlerde de tikeleı syıymdylyǵy az úıler quryla bastaıdy.
«Bıyl atalǵan jobany iske asyrý aıasynda elimizdiń 7 óńirinde – Aqmola, BQO, Qaraǵandy, Túrkistan oblystary men Astana, Almaty, Shymkent qalalarynda syıymdylyǵy az úıler ashý josparlanyp otyr. Búginde Qaraǵandyda alǵashqy syıymdylyǵy az úı paıdalanýǵa berildi. Munda 12 tósektik orynǵa eseptelgen kúndizgi stasıonar jaǵdaıynda psıhonevrologııalyq patologııasy jáne tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalar arnaýly áleýmettik qyzmetterdi alady», dedi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Áleýmettik qyzmetter departamenti dırektorynyń orynbasary Gaýhar Qalmaqova.
Qaraǵandyda ashylǵan «О́zim» múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan damý ortalyǵynda 12 bala arnaıy qyzmetterdi stasıonar jaǵdaıynda tegin alady. Jalpy, bul bastama qanatqaqty joba retinde júzege asyrylyp jatyr. Negizinde Áleýmettik kodeks sheńberinde arnaýly áleýmettik qyzmetterdiń jan basyna shaqqandaǵy normatıvterin 2025 jyldan bastap engizý kózdelgen.
«Mundaı ózgeris alǵash ret engizilip jatyr. Biraq biz kútip otyra bermeı, testileýdi bastaýǵa sheshim qabyldadyq. Qanatqaqty joba arqyly tirek-qımyl apparaty buzylǵan jáne neıropsıhıatrııalyq buzylýlary bar balalardy qamtımyz. Jobany iske qosý múmkindigi shekteýli balalardyń ata-analaryna jumysqa shyǵýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar bala otbasynda qalady jáne sonymen birge arnaýly áleýmettik qyzmetterdiń tolyq paketin alady», dep túsindirdi G.Qalmaqova.
Joba bastamashylarynyń ıdeıasy boıynsha bıznesmenderdi tartý qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa jáne shalǵaıdaǵy aýyldardy qamtýǵa múmkindik beredi. Ata-analar áleýmettik qyzmetter portalynda tıisti jetkizýshini tańdaı alady. Onda olar qyzmetterdiń sapasy týraly pikir qaldyra alady.
Múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan «О́zim» damý ortalyǵyn erekshe qajettilikteri bar qyz balanyń anasy Elnara Smaǵulova ashty.
– Qanatqaqty joba bizdiń ortalyqqa jarty jyl ishinde 3 jastan 13 jasqa deıingi 12 balaǵa tegin em alýǵa múmkindik beredi. Bul ata-analarǵa úlken qarjylyq qoldaý. Bizdiń sabaqtarymyz jeke jáne shaǵyn toptarda ótedi. Balalarmen logoped-defektologtar, neıropsıholog, art-terapevt jáne mýzykalyq terapevt jumys isteıdi. Tıýtorlar bar. Balalar munda segiz saǵat turady, kúnine úsh ret tamaqtanady, óz kóligimiz balalardy úıden alyp, qaıta aparady, – deıdi E.Smaǵulova.
Bul «О́zim» ortalyǵyna kenje ulyn ákelgen Saltanat Istimisovanyń tórt balasy bar eken, onyń ekeýiniń serebraldy sal aýrýy boıynsha múgedektigi bar.
«Ulym – eki jasta, serebraldy sal aýrýy bar, kóz nerviniń tómendeme atrofııasy, PDT dıagnozdary qoıylǵan. Mundaǵy muǵalimder keremet, balamdy olardyń baqylaýyna senip tapsyrýǵa bolady. Bul ortalyqqa tegin barý bizdiń otbasymyz úshin úlken kómek bolyp otyr», dedi S.Istimisova.
2023 jyldyń 1 qańtaryndaǵy jaǵdaı boıynsha, Qaraǵandy oblysynda múgedektigi bar adamdardyń sany 56,1 myń adamdy qurady, onyń ishinde birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedektigi bar 28,9 myń azamat jáne múgedektigi bar 4,8 myń bala bar. О́ńirde 84 tósektik orynǵa arnalǵan 1 ońaltý ortalyǵy, 10 stasıonarlyq mekeme, 2 kúndizgi bólimshe, úıde 57 áleýmettik kómek bólimshesi, belgili bir turǵylyqty jeri joq adamdarǵa arnalǵan 2 áleýmettik beıimdeý ortalyǵy, 9 ÚEU jumys isteıdi.