«Onlaın-platformalar jáne onlaın-jarnama týraly» Zań onlaın-platformalardyń jumysyn zań aıasynda júıelendirip, áleýmettik jeli qoldanýshylardy elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq aınalymyna engize otyryp, osy salany memlekettik retteýdiń negizderin qalyptastyrady.
Zańda mynadaı eki uǵym belgilengen. Birinshisi – onlaın-platformany jalpy paıdalanýshy, ıaǵnı qarapaıym paıdalanýshylar. Ekinshisi, ınflıýenser (bloger) – onlaın-platformany kásipkerlik qyzmet maqsatymen paıdalanatyn tulǵa.
Bul jerde atap ótetin másele, zańnyń negizgi maqsaty – onlaın-platformalarda óz oıyn jazatyn tulǵaǵa erkindik berý. Sondaı-aq azamattardyń onlaın keńistiktegi quqyqtaryn qamtamasyz etý. Tıisinshe, ınflıýenser nemese bloger óz jumysyn kásipkerlik turǵyda paıdalanatyn bolǵandyqtan, qosymsha mindettemeler júktelýi qajet.
Sońǵy kezderi onlaın-platformany paıdalanýshylardyń jarııalanymdary joıylyp, akkaýnttar buǵattalatyn jaǵdaı jıi kezdesedi. Tipti ol úshin naqty, dáleldi jaýap berilmeıdi. Onyń basty sebebi – onlaın-platformalarmen ózara baılanystyń qarapaıym mehanızminiń bolmaýy.
Qujatta kózdelgen normalar qoldanysqa engizilgen jaǵdaıda halyqtyń onlaın-platformalar ákimshiligine tikeleı júginý jáne óz quqyqtaryn qalpyna keltirý tetigin belgileý josparlanǵan. Osy maqsatta Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi onlaın-platformalar ákimshilerimen kelissózder júrgizip jatyr. Jaqynda ǵana «TikTok» áleýmettik jelisi ókilderimen kezdesip, aldaǵy birlesken jumys pysyqtaldy.
Qazaq tilindegi kontentti moderasııalaý jáne monetızasııalaý, ınterfeısti qazaq tiline aýdarý máseleleri de bar. Iаǵnı onlaın-platformalar ınterfeısti qazaq tilinde paıdalanýǵa jol bermeıdi, tipti paıdalanýshy kelisimimen tanysýǵa múmkindik joq. Osy oraıda, zań aıasynda ınternet-jarnama salasyn ekonomıkalyq turǵydan qarastyrý kózdelgen. Bul jerde onlaın-platformalardy paıdalanýshylardyń jarnamany tańbalaýy, onlaın-platformadaǵy ekonomıkalyq qyzmetti retteý jumystary men mazmunǵa qoıylatyn talaptar bar.
Jalpy, halyqaralyq tájirıbede onlaın salasynyń jumysy zańdyq turǵydan rettelgen. Máselen, Germanııada NetzDZ atalatyn qujatta zańsyz kontentti moderasııalaý jáne el aýmaǵynda shekteý týraly talap qarastyrylǵan. О́tken jyly Eýropalyq odaqta qabyldanǵan Digital Services act moderasııa, ókildik ashý jáne memlekettik organdarmen birlese jumys isteýdi mindetteıdi.
Qaınar AHETOV,
Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi
BAQ salasyndaǵy memlekettik saıasat departamentiniń dırektory