О́tken jyly Ulytaýda ótken birinshi quryltaı men keshegi Túrkistandaǵy quryltaıdyń aqparatyn muqııat qarap shyqtym. Uǵynyqty tilmen júıeli aıtylǵan máselelerdiń mańyzy baıqalady.
«Biz urpaq tárbıesine basa mán berip, jastardy jaqsylyqqa jeteleýimiz kerek.... Urpaqtyń boıynda jaman ádet bolsa, ol eń aldymen úlkenderdiń kinási», dedi Qasym-Jomart Toqaev. Bul jerde biz sol «úlkender» degenin erekshe sezine qabyldadyq. Sebebi jas urpaq tárbıesine kelgende ardagerlerge de júkteler mindet óte joǵary. Ásirese aqyl aıtyp, aıqyn baǵyt-baǵdar siltep, týra jol kórsetetin býynnyń qatary azaıyp ta bara jatyr. Ras, jetimsiz tárbıeniń saldarynan jastar arasyndaǵy jaǵymsyz kórinisterdiń jıileı túskenine biz de kinálimiz. Ony ashyq moıyndaı otyryp, endigi jerde bul sııaqty beıádep kórinisterdiń oryn almaýy úshin belsendi is-áreket, jandy kómegimizdiń qajet ekenin umyt qaldyrmaýymyz kerek.
Memleket basshysynyń Ulttyq quryltaıda urpaq tárbıesine baılanysty aıtqan: «Bul salada kemshilikter kóp ekeni jasyryn emes. Mekteptegi tárbıe jumysy aqsap tur. Sońǵy kezde oqýshylardyń bir-birine qysym, zorlyq-zombylyq, álimjettik kórsetýi jıi bolyp ketti. Ony tipti beıne taspaǵa túsirip, áleýmettik jelige salý «sánge» aınaldy. Keıde balalardyń qatygezdigi jan túrshiktiredi», degen sózi biz sııaqty ardagerlerdiń namysy men sezimine áser etpeı qoımaıdy. Biz, ardagerler, ata-ana ekendigimizdi de esten shyǵarmaýymyz kerek. Osy turǵydan alyp qaraǵanda, el Prezıdentiniń: «Árbir ata-ana sanaly urpaq ósirýge basa mán berýge tıis.... Sol sııaqty mektepte – bilimniń ǵana emes, tálim-tárbıeniń ordasy. Balanyń boıyna bilimmen qatar adamgershilik qundylyqtardy sińirý – ustazdyń mindeti. Osyǵan oraı balabaqshadaǵy jáne mekteptegi tárbıe isine bárimiz, qoǵam bolyp mán berýimiz kerek, sondaı-aq belsene aralasýymyz qajet», degen ulaǵatty sózin jete uǵynyp qana qoımaı, bizdiń de osy oraıda kóp is tyndyrýymyzǵa týra keledi.
Bizdiń bul quryltaıdan alatyn úlgi-ónegemiz birshama. Jıynda sóılegen qoǵam belsendileri men Memleket basshysynyń baıandamasynda atap kórsetilgen máselelerge muqııat zer salýymyz kerek. Mysaly, Prezıdenttimiz mektepte oqýshylardyń tulǵa retinde qalyptasýyna yqpal etetin dáristerdiń oqytylý qajettiligi jóninde basa aıtty. Bul rette jekelegen ustazdar men tipten mektep basshylarynyń da jan jaqty izdenisi úlken ról atqarady. Qajet dáristerdiń pármendiligi men onyń yqpaldy tusyn arttyrýǵa tek muǵalimder ǵana emes, sonymen birge basqa da túrli sala mamandary men sondaǵy qoǵamdyq uıymdardyń da ózindik qol tańbasy bolýǵa tıis.
Memleket basshysy aıtqandaı, «Ádiletti Qazaqstandy – Adal azamattar qurady», deıtin bolsaq, onda biz óz boıymyzdaǵy jańarý qubylysyn búgingi kún talabyna saı berik ornyqtyra túskenimiz jón. Ol úshin, árıne, kóp oqyp, kóp izdenýge degen qulshynys kerek. Qasym-Jomart Toqaev tapsyrǵandaı «Balalar kitaphanasy» atty jańa baǵdarlamany qolǵa alar aldynda aǵa býyn ókilderi de kitaphana esigin ashyp, kitap oqyp otyrsa, esh artyqtyǵy joq. Sebebi kóptegen mektepte keıbir ustaz-muǵalimderimizdiń ózi kitap oqýǵa jete qulyq tanyta bermeıdi. Bul – kúndelikti kórip júrgen úırenshikti jaǵdaı.
Biz, árbir Qazaqstan azamaty osyndaı alqaly jıynda aıtylǵan máselelerge jete kóńil bóle otyryp, onyń oıdaǵydaı júzege asyrylýyna súbeli úles qossa deımiz.
Serikbaı TURJAN,
Báıdibek aýdandyq ardagerler keńesiniń alqa múshesi
Túrkistan oblysy