Jetimniń janaryndaǵy jas

Balalar aýyly Jaıyq ózeniniń jaǵa­laýyna jaqyn mańdaǵy Talqaırań eldi mekeninde ornalasqan. Eki jyl buryn munaı tasymaldaıtyn kompanııa ata-anasyz qalǵan balalar úshin 8 kottedj salyp berdi. Kottedjder 80 orynǵa eseptelgen. Onyń tórteýi múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan.

Bıyl «Shańyraqtan» álsin-álsin shý shyqty. Aldymen aqpanda áleýmettik jeli qoldanýshysy Dına Tańsári Atyraý­da­ǵy «Shańyraq» balalar aýylynda tárbıe­le­nýshiler soqqyǵa jyǵylatyny jaıynda  dabyl kóterdi.

«Balany urǵan. Ol bul týraly bala­­­l­arǵa arnalǵan senim telefonyna habar­laǵan. Komıssııa kelip, eshqandaı zań buzýshylyq tappaıdy. Bul az bolǵandaı, komıssııa dırektordyń ózi balalar úıin tekserýi kerek dep habarlaıdy. Komıssııa balalardyń shaǵymyn múldem elemeıdi. Bes jasar qyzdy da urǵan», dep jazdy ol áleýmettik jelidegi paraqshasynda.

Osyǵan oraı Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Jasulan Bısembıev pikir bildirdi. Onyń aıtýynsha, «Shańyraq» otbasylyq úlgidegi balalar aýylynda 57 tárbıelenýshi bar.

«Munda balalardyń quqyǵyn shekteý degen másele týyndamaýy kerek. Biz bul máselege erekshe nazar aýdaryp otyrmyz. Qazir oblystyq bilim basqarmasy janynan arnaıy komıssııa quryldy. Komıssııa quramyndaǵy psıhologter ár balamen jeke áńgimelesip, tekserý júrgizip jatyr. Balalardyń psıhologııalyq jaǵdaıyna baǵa beriledi. Pedagogıkalyq quramnyń tárbıe jumysyna saraptama jasalady. Arnaıy komıssııanyń tekserý qorytyndysy týraly keıin habarlaımyz», dep málimdegen edi J.Bısembıev.

Alaıda komıssııanyń tekserýi nemen aıaqtalǵany belgisiz. Biraq oblystyq bilim basqarmasy basshysynyń buıryǵymen aqpan aıynyń sońynda otbasy úlgisindegi «Shańyraq» balalar aýylynyń dırektory Gúlsara Botataeva qyzmetinen shet­­te­­tildi. Oǵan sebep – balalar úıi tárbıe­­lenýshileriniń ótinishinen keıin Qylmystyq kodekstiń 140-babymen («Kámeletke tolmaǵan balany tárbıeleý jónindegi mindetterdi oryndamaý») bo­ıynsha sotqa deıingi tergeýdiń bastalýy.

Al jaqynda «Shańyraqtaǵy» shý taǵy jalǵasty. Áleýmettik jelide taraǵan vıdeo­da Nurdáýlet esimdi tárbıelenýshi kórgen zábirin áńgimeledi. Janary jasqa tolǵan jetimniń zaryn tyńdaǵan adamnyń jany túrshigedi. Osyǵan baılanysty oblys ákiminiń orynbasary J.Bısembıev taǵy da áleýmettik jelide pikir bildirdi.

«Túıgen oıym – keıingi kezde áleý­met­tik jelide talqylanyp jatqan jaıttar ujymda buryn qyzmet etken jumysshy men burynǵy basshy arasyndaǵy kelis­peý­shiliktiń nátıjesi. Sonyń saldarynan­ balalar zardap shegip otyr. Jelide jarııa­lanǵan túrli jazbadan eki tarap ózin aqtap alýǵa tyrysyp jatqanyn kórýge bola­dy. Balany ózine tartyp, túrli vıdeo­ tara­týdyń artynda balanyń quqyǵyn shek­teý máselesi tur. Mundaǵy balalar – memlekettiń erekshe qorǵaýyndaǵy bala­lar. Sondyqtan balalardyń quqy­ǵyn­ qorǵaýǵa arnalǵan barlyq shara qabyl­d­a­nady. Oǵan qosa áleýmettik jeli­de taraǵan jaıttar balalardyń ózin qat­ty­ alańdatyp, bolashaǵyna keri áseri tıe­ti­ndigin oılap otyrǵanyn baıqadym», dedi J.Bısembıev.

Ákim orynbasarynyń aıtýy­na qara­ǵan­da, «Shańyraq» balalar aýylyndaǵy beınebaqylaý júıesi kúsheıtiledi. Qazir munda 64 beınekamera bar. Biraq qosymsha kamera qoıý qajettiligi týyndap otyr. Kameralardy bilim basqarmasyna tikeleı qosý kózdelgen. Sondaı-aq «Shańyraqtan» shyqqan balalardy ómirge tez beıimdeýge baǵyttalǵan tálimgerlik jobasy engiziledi.

«Shańyraqtaǵy» shý jurtshylyq ara­syn­da qoǵamdyq pikir týǵyzdy. Tipti Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Bala quqyq­ta­ry jónindegi ýákil Dınara Zákıe­va­ Aty­raý­­ǵa arnaıy kelip, balalar­ aýy­lyndaǵy ahýalmen tanysty. Ol mun­da­ balalar quqyǵy buzylǵanyn joqqa shy­ǵar­ǵan joq.

«Atyraý qalasyndaǵy «Shańyraq» balalar úıinde turatyn balalarmen kezdesip, árqaısysymen jeke áńgimelestik. Balalar arasynda anonımdi saýaldama júrgizdim. Beıne­kameralardyń jazbalaryn zertte­dim. Nátıjesinde, eki tárbıeshiniń qol kóte­rýi, balalar asúıde ýaqyttyń basym bóli­gin ana-tárbıeshisiz ótkizetini, keıbir tárbıelenýshi balalardyń arasyndaǵy kelis­peýshilik, balalar úıinde bóten eresek adamnyń bolǵany, beınekameralar jazba­larynyń saqtalýy men merzimine qatys­ty kemshilikter anyqtaldy. Osyǵan baıla­nysty tekserý jáne odan ári sharalar qabyldaýy úshin oblys ákiminiń oryn­basaryna aqparat berdim. Endi Bas prokýratýraǵa jiberemin», deıdi D.Zákıeva.

Onyń aıtýynsha, balalar kim bolǵysy keletini jaıly aıtyp, kókeıdegi ýaıymdarymen bólisken. Ýákildiń nómirin jazyp alyp, hat almasyp turýǵa kelisken.

«Balalar úıinde, odan keıin ákimdikte jergilikti qoǵam belsendilerimen, ÚEU ókil­derimen kezdestim. Olardyń pikiri men kóz­qarasy ártúrli ekenine qaramastan, bári­niń maqsaty – balalardyń ál-aýqaty men qaýipsizdigi, olardy manıpýlıasııadan, eresekter arasyndaǵy kıkiljińnen qor­ǵaý. Qazirgi eń basty másele – tekseristiń obek­tıv­tiligi, balalardyń múddelerin qor­ǵaýdy qamtamasyz etý maqsatynda zańǵa sáı­kes sharalar qabyldaý», dep málimdedi D.Zákıeva.

Al oblystyq polısııa departamentiniń baspa­sóz qyzmeti málim etkendeı, áleý­­mettik jelide jarııalanǵan balalar­ úıi tárbıelenýshilerin uryp-soǵý dere­gi­ne baılanysty sotqa deıingi tergeý bas­talǵan. Tergeýdi Atyraý qalalyq polısııa basqarmasynyń qyzmetkerleri «Shańy­raq» balalar aýylyna qatysty jarııa­­lanǵan derek boıynsha Qylmystyq kodeks­­tiń 140-babynyń 2-bóligimen («Kámeletke tolmaǵan adamdy tárbıeleý jónindegi mindetterdi oryndamaý») júrgizip jatyr.

Tańdanys týdyratyn bir jaıt bar. «Shańyraq» balalar aýylynyń dırektory aqpan aıynda jumysynan shettetildi. Biraq sodan beri jańa dırektor nege taǵaıyndalmaǵan? Qazir dırektordyń bos laýazymyna konkýrs jarııalanyp otyr. Konkýrstyq rásim aıaqtalǵanǵa deıin dırektordyń ýaqytsha mindetin Qasym Muqashev atqarady.

«Shańyraq» otbasy úlgisindegi balalar aýylynyń ujymyna dırektordyń ýaqytsha mindetin atqarýshy Qasym Muqashev tanystyryldy. Ol – buǵan deıin kámeletke tolmaǵandardy beıimdeý ortalyǵynda, daǵdarys ortalyǵy men №1 jetimder úıinde uzaq jyl eńbek etip, mol tájirıbe jınaqtaǵan maman. Jańa basshyǵa tárbıelenýshi balalardy qorǵaý, olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, jaıly jaǵdaı qalyptastyrý jóninde tapsyrmalar júktedim. Balalar aýyly Atyraý oblysy ákimdiginiń únemi basty nazarynda ekenin atap ótkim keledi», dep habarlady J.Bısembıev.

Teginde, «Shańyraqtaǵy» balalar qor­ǵan­­syzdyń kúıin keshpeýi qajet. О́ıtkeni olar­dyń janynda mańdaıynan sıpaıtyn óz ata-anasy joq. Al ózgeler janary jas­qa­ tolyp, jáýteńdegen jetimniń muńy men za­ryn túsine me?