Jigitte de jigit bar, azamaty bir bólek. Osy joldar adamdy bir kórgennen jaqyn tutyp, janyna tartyp, úıirip áketetin kópshil de baýyrmashyl, adal da aqjúrek jigitter qataryna jatatyn, búginde ómirdiń altynshy belesine aıaq basqan Aıbyn Ádephanulyna arnalyp aıtylǵandaı. Hakim Abaı «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep» degen ósıetsóz qaldyrǵany da osy Aıbyn Ádephanuly tárizdi darqan minezdi, nardyń da, bardyń da júgin tik kóterip kete beretin aıtýly azamattardyń soıyn megzegen bolar.
Ol maqtaý men madaqqa esh muqtaj emes. Onyń atyna bizsiz de ár taraptan aq adal alǵys, jaqsy lebiz, jyly pikir aıtýshylar kóp ekeni belgili. Biz shákirtteri retinde biraýyzdan azamat erge degen shynaıy yqylasymyzdy, onyń ózimiz kýá bolǵan isterin pash etýdi jón sanadyq. Bul – shákirtter kókeıindegi rııasyz oı.
Ǵylym jolyna túsýime Aıbyn Ádephanuly yqpal etti. 2010 jyly Qazaq ǵylymı-zertteý mal sharýashylyǵy jáne jemshóp óndirisi ınstıtýty iri qara mal reprodýksııasy bóliminde jumysta júrgenimde Aıbyn Ádephanuly testileý arqyly jyldam úırenetin birneshe mamandy iriktep, meni 2011 jyldyń aqpan aıynda Astana qalasyndaǵy Mal sharýashylyǵy jáne veterınarııa ǵylymı ortalyǵy sút jáne jem sapasyn taldaý zerthanasyna ǵylymı qyzmetker retinde jumysqa shaqyrdy. Ol kisi jas ǵalymdarǵa erekshe qamqor boldy. Jasy zeınetke jaqyndaǵan bilikti mamandardy jınap, bizdi barynsha úıretýge jumyldyrdy, bizge de joǵary talaptar qoıyp, ózi jeke baqylady jáne únemi qoldap otyrdy.
Sol qoldaý arqasynda 2012 jyly QazUAÝ-dyń veterınarııa fakýltetine magıstratýraǵa tústim. Jeke kásipkerlikpen aınalyspaq bolǵanymda Aıbyn Ádephanuly «Jumysty orta jolda tastap ketý – álsizdiktiń belgisi» dep, tabandy bolýǵa shaqyrdy. Bul sóz meniń ómirlik qaǵıdama aınaldy. Bıznes salasyna iri aýqymdy seleksııa jobasy bitken soń kettim. Biraq ustaz sózi oıymnan ketpeı, 2019 jyly, araǵa 5 jyl salyp QazUAÝ-dyń mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý tehnologııasy fakýltetine doktorantýraǵa tústim. Búginde sol Qazaq ǵylymı-zertteý mal sharýashylyǵy jáne jemshóp óndirisi ınstıtýtynyń jylqy sharýashylyǵy bóliminde Aıbyn Ádephanulynyń qolastynda qyzmet atqaramyn. Ol kisiniń jas ǵalymdarǵa degen kózqarasy áli sol qalpy. Qazir maǵan: «Jastarǵa biletinińdi endi sen barynsha úıret», deıdi.
Ustazymnyń ǵylymı jetistikteri barshylyq, oıynda júrgeni qanshama. Sonyń bárin iske asyrǵanyn tileımin.
Jasulan QOJANOV
Joǵary oqý ornyn aıaqtap, áskerı boryshymdy ótep kelgen soń, meniń aldymda san taraý jol turdy. Sol kezde maǵan aǵalyq aqylyn aıtyp, týra jol nusqaǵan Aıbyn Ádephanuly boldy. Ol kisini kópshilik memleketimizdiń qaıratkeri, ómirden toqyǵany mol, keń oılap, qamqor qolyn usynyp júretin aıaýly azamat, aǵa retinde jaqsy biledi.
Ol kisiniń aýylsharýashylyǵy salasyndaǵy qundy eńbekteri – taldaýlary, ǵylymı zertteýleri men tájirıbeleri búginde óz jemisin berip keledi.
El baılyq jısa, Aıbyn aǵa kitap jınaıdy, qundy, rýhanı dúnıelerdi janyna serik etedi. Kóp oqıdy, kóp izdenedi. Múmkin mundaı qasıet bı-sheshendigimen, el basqarýdaǵy ádildigimen eldi birlikke uıyta bilgen ata-babalarynan berilgen shyǵar.
Aıbyn aǵany kórgen saıyn «Ulyq bolsań, kishik bol» degen sózdiń tereńdigine boılaǵandaı bolamyn. Qarapaıym qalpymen kishipeıildik tanytyp, joly úlken bolsa da, únemi adamgershilik qasıetimen erekshelenip turady.
Aıbyn aǵany adamdyq bolmysy bıik, aqylǵa baı, baıypty jan retinde qurmetteımin. О́mirde sol kisideı bolǵym, sol kisige uqsaǵym keledi.
Erkinbek TAITILEÝULY
Aıbyn aǵa meni 2010 jyly ózine shákirttikke, ǵylym jolyna – Qazaq ulttyq mal sharýashylyǵy ǵylymı zertteý ınstıtýty genetıkalyq taldaý jáne saraptaý bólimine kishi ǵylymı qyzmetker retinde shaqyrdy. Osylaısha, men ǵylym jolyna tústim. Aǵa sol kezden bastap bizge óziniń bilimin, ilimin berýmen boldy. Qujattarmen jumys isteýdi úıretti, buǵan deıin zerttelmegen, HHI ǵasyr ǵylymy – genetıka salasyn meńgertti. Sol jyldary úlken ǵylymı jumystar atqaryldy. Fransııanyń «Indra» kompanııasymen kelimisshartqa otyryp, Qazaqstannyń búkil janýaryna genetıkalyq taldaý jasaýǵa kiristik. Aǵanyń jetekshiligimen sol kezdegi zamanaýı qurylǵylardy meńgerdik. Ol kisi bizdiń Qazaqstannyń mal sharýashylyǵyna úles qosýymyzǵa sep boldy. 2017 jyly meni Qazaqstandaǵy bedeldi zaýyttardyń birine ornalastyryp, dezınfeksııa salasyn tolyq meńgerýime múmkindik jasady. 2020 jyly qaıtadan ǵylym jolyna shaqyryp, iri qara mal ósirý sektorynda veterınarııa mamandyǵymen birge mal azyqtandyrý salasyn úıretti. Qazir Germanııamen ǵylymı jumys boıynsha baılanys uıymdastyrylyp, atap aıtqanda Qazaqstandaǵy sharýashylyqtarda sút ónimdiligin arttyrý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Ol kisi bizge áke, aǵa, dos, ustaz boldy. О́ziniń bar bilgenin úıretti. Bizdiń sala boıynsha kitap jazýymyzǵa sebepshi boldy. Ol kisiniń jazǵan monografııalary, ǵylymı jumystary, tárbıelegen shákirtteri óte kóp. Mal azyqtandyrý jónindegi eńbeginiń aýyl sharýashylyǵyna qosqan úlesi zor. Bıyl Aıbyn Ádephanuly ǵylymı jumystarynyń qorytyndysy boıynsha kitap shyǵarmaq. Ol kitaptyń sharýashylyqtardaǵy zootehnıktar men mal dárigerlerine baǵdarsham bolatynyna senimim kámil.
Baýyrjan baltabaev
Men Aıbyn aǵadan kóp nárse úırendim. О́mirde maǵan jol siltegen, úlken ózgeristerge jetelegen naqty úsh adam bolsa, sonyń biri – Aıbyn aǵa. Meni orta býyn qyzmette júrgende basshylyqqa tartqan osy kisi edi. Mal sharýashylyǵyn, seleksııany úıretti, sol salany tolyq ıgertti. Sonaý 2009 jyly óziniń orynbasary saılap, mal sharýashylyǵyndaǵy úlken reformalardyń tizginin ustatty. Biz aqparattyq júıe quryp, mal sharýashylyǵynyń seleksııasyn qolǵa aldyq. Ǵalymdardyń barlyǵyn óndiristi súıemeldeýge, sharýashylyqta jumys atqarýǵa jumyldyrdyq. Keń aýqymdy seleksııa dep alatatyn jumys bastadyq. Maǵan úlken senim artty, jaýapty jumystarda ózimdi kórsetýime, qyzmette ósýime jol ashty. Aǵanyń jetekshiligimen kóptegen kitaptyń birlesken avtory, jeke avtory boldym. Ǵalymdarmen qalaı sóılesý, óndiristi qalaı júrgizý kerektigin sol kisiden úırendim. Jalpy, shákirt tárbıeleýge erekshe kóńil bóledi. Batyl adam, sheshimdi birden qabyldaıdy. О́te saýatty jáne jumysqa kelgende óte talapshyl. Nátıjeli jumys istegendi, máseleni sozbaqqa salmaı birden sheshkendi jaqsy kóredi. Sózin jutpaıdy, aıtqanyn tolyǵymen oryndaıdy. Uıymdastyrýshylyq qabileti joǵary. Ol kisi – meniń ǵylymdaǵy, ómirdegi ustazym. Barlyq jaǵynan osy kisige uqsaǵym keldi. Odan jaman bolǵanym joq.
Anas BAQQOJAEV,
Parlament Májilisiniń depýtaty
2004 jyldyń naýryzynda bıologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, bilimdi ári óte belsendi 40 jastaǵy basshy Aıbyn Ádephanuly Tórehanov basqarǵan QazMShǴZI-ǵa jumysqa keldim. Ol kisi belsendi uıymdastyrý qabiletimen óndiris pen ǵylymdy ushtastyra bildi. Ortalyqta qysqa ýaqytta iri qara sharýashylyǵynda jańa 3 tıp aprobasııalandy, jylqy sharýashylyǵynda 2 tıp jáne birneshe zaýyttyq tıpter shyǵaryldy. Qoı sharýashylyǵynda onnan astam zaýyttyq lınııa aprobasııadan ótip, búginde Almaty jáne Jetisý oblystarynda keńinen taralǵan merınos júndi-etti baǵyttaǵy jańa qoı tuqymy «Etti merınos» shyǵaryldy. Mal azyǵy óndirisi salasynda 10-nan astam jańa suryp shyqty. Ol kisi qysqa ýaqytta osyndaı úlken jetistikterge qol jetkizdi. Aıbyn Ádephanuly basshy retinde maman daıarlaýǵa úlken mán berdi jáne jastarǵa qamqorlyq jasap otyrdy. Men sol qamqorlyq arqasynda kandıdattyq dıssertasııamdy qorǵadym. Bizdi aǵanyń talapshyldyǵy, qataldyǵy shyńdady. Ol kisiniń mektebinen ótken jastar ǵylymǵa erkin endi. Atalǵan ınstıtýttan keıin Aıbyn Ádephanuly Astanaǵa «QazAgroInnovasııa» qoǵamyna vıse-prezıdent bolyp aýysty. Biraq ǵylymı jumystarǵa basshylyqty toqtatpady. 2010 jyldan 2012 jylǵa deıin Instıtýt dırektorlyǵyn qosa atqardy. Osy kezeńde mal sharýashylyǵy ǵylymynda jańa izdenister júzege asty. Qoldan uryqtandyrýdyń zamanaýı ádisteri, embrıondardy transplantasııalaý jáne seleksııalyq jumystardy zamanaýı ádister negizinde júrgizý óndiriske jol tartty. 2009 jyly «Keń aýqymdy seleksııa» baǵdarlamasyn usyndy jáne ony júzege asyrý barysynda meni Astanaǵa shaqyrdy. Birge jumys istedik. Elimizdegi asyl tuqymdy mal esebin júrgizetin qazirgi aqparattyq saraptaý júıesi – IAS osy kezde ázirlendi. Júıe ıdeıasy Aıbyn Ádephanulynyki, avtory – ol kisiniń shákirtteri Anas Baqqojaev pen men boldym. Osy kezeń men úshin eń jemisti jyldar boldy. Aıbyn Ádephanulynan kóp nárse úırendim. Seleksııalyq jumystardyń zamanaýı ádisteri: ındekstik baǵalaý, maldy turpatyna qaraı /lıneınaıa osenka tıpa/ baǵalaý jáne genomdy boljaý ádisterin osy kezde ıgerdim.
2012 jyly ınstıtýtqa oralyp, Aıbyn Ádephanulynyń ıdeıasyn jalǵastyrdym. Keń aýqymdy seleksııa baǵdarlamasy aıasynda atqarylǵan jumystar boıynsha doktorlyq dıssertasııa qorǵadym. Ǵylym doktory boldym, professor ataǵyn aldym. Osy jetistikterimniń barlyǵyna Aıbyn Ádephanulynyń yqpaly zor boldy.
Talǵat QARYMSAQOV,
QazMShjJО́ǴZI basshysynyń ǵylym jónindegi orynbasary
Aıbyn Ádephanulyn maqtaý kerek emes, biz ol kisimen maqtanýymyz kerek. Aıbyn aǵanyń qamqorlyǵyn kóp kórdim, ózimdi aǵanyń aqyly arqyly jetildirdim. Ǵylymı zertteý ınstıtýtynda aǵanyń baǵyt-baǵdary arqyly iri qara maldy transplantasııalaý ǵylymı zertteý eńbekterin júrgizdim. Aǵa arqyly ǵylym jolynyń aýyr jol ekenin, ol úshin talmaı eńbektený qajettigin uǵyndym.
Ol kisi ustaz retinde maǵan baǵyt siltedi, úlgi bola bildi. Qateligimdi keshirip, jetistigime qýandy. Aǵa retinde únemi qamqor boldy. Oqýǵa, erkin sóıleýge, oryndy pikirler aıtýǵa, izdenýge baýlydy. Meniń ár jetistigimde Aıbyn aǵanyń úlesi bar.
О́zimnen keıingilerge aǵanyń adamı qasıeti, azamattyq kelbetti týraly, ol kisiden ózime sińirgen, alǵan dúnıelerdi maqtanyshpen aıta alamyn.
Baqytbek MAZARJANOV
Aıbyn Ádephanuly 2010 jyly «Asyl túlik» AQ-ty basqara otyryp, basty baǵyttarynyń biri ósim molaıtýdyń jedeldetilgen ádisi (IQM embrıondaryn transplantasııalaý) bolǵan aýqymdy seleksııa boıynsha jumys bastady. Qoıylǵan mindetterdi júzege asyrý úshin bizdi biliktilikti arttyrý maqsatynda basqa elderden tájirıbe alýǵa jiberdi. Bul bizge joba aıasynda óz alǵashqy tájirıbelerimizdi júrgizip, nátıjeler alýǵa, odan keıingi mindetterdi iske asyrýǵa múmkindik berdi. Jınaqtaǵan tájirıbemniń arqasynda odan keıingi jyldarda meni mal ósimin molaıtýdyń barlyq baǵyty boıynsha túrli ǵylymı jobaǵa qatysýǵa, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin óz baǵytym boıynsha qyzmetterdi jeke júzege asyrýǵa únemi shaqyratyn boldy.
Aıbyn Ádephanuly meniń, men sııaqty kóptegen jastyń qyzmetiniń, ómirlik jolynyń negizin qalady. Bizge sendi, senedi jáne áli de jol kórsetýmen keledi. Men ózimniń Aıbyn aǵanyń shákirti bolǵanyma maqtanamyn.
Ǵylym jolyna túsýime Aıbyn Ádephanuly yqpal etti. 2010 jyly Qazaq ǵylymı-zertteý mal sharýashylyǵy jáne jemshóp óndirisi ınstıtýty iri qara mal reprodýksııasy bóliminde jumysta júrgenimde Aıbyn Ádephanuly testileý arqyly jyldam úırenetin birneshe mamandy iriktep, meni 2011 jyldyń aqpan aıynda Astana qalasyndaǵy Mal sharýashylyǵy jáne veterınarııa ǵylymı ortalyǵy sút jáne jem sapasyn taldaý zerthanasyna ǵylymı qyzmetker retinde jumysqa shaqyrdy. Ol kisi jas ǵalymdarǵa erekshe qamqor boldy. Jasy zeınetke jaqyndaǵan bilikti mamandardy jınap, bizdi barynsha úıretýge jumyldyrdy, bizge de joǵary talaptar qoıyp, ózi jeke baqylady jáne únemi qoldap otyrdy.
Sol qoldaý arqasynda 2012 jyly QazUAÝ-dyń veterınarııa fakýltetine magıstratýraǵa tústim. Jeke kásipkerlikpen aınalyspaq bolǵanymda Aıbyn Ádephanuly «Jumysty orta jolda tastap ketý – álsizdiktiń belgisi» dep, tabandy bolýǵa shaqyrdy. Bul sóz meniń ómirlik qaǵıdama aınaldy. Bıznes salasyna iri aýqymdy seleksııa jobasy bitken soń kettim. Biraq ustaz sózi oıymnan ketpeı, 2019 jyly, araǵa 5 jyl salyp QazUAÝ-dyń mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý tehnologııasy fakýltetine doktorantýraǵa tústim. Búginde sol Qazaq ǵylymı-zertteý mal sharýashylyǵy jáne jemshóp óndirisi ınstıtýtynyń jylqy sharýashylyǵy bóliminde Aıbyn Ádephanulynyń qolastynda qyzmet atqaramyn. Ol kisiniń jas ǵalymdarǵa degen kózqarasy áli sol qalpy. Qazir maǵan: «Jastarǵa biletinińdi endi sen barynsha úıret», deıdi.
Ustazymnyń ǵylymı jetistikteri barshylyq, oıynda júrgeni qanshama. Sonyń bárin iske asyrǵanyn tileımin.
Jasulan QOJANOV
Joǵary oqý ornyn aıaqtap, áskerı boryshymdy ótep kelgen soń, meniń aldymda san taraý jol turdy. Sol kezde maǵan aǵalyq aqylyn aıtyp, týra jol nusqaǵan Aıbyn Ádephanuly boldy. Ol kisini kópshilik memleketimizdiń qaıratkeri, ómirden toqyǵany mol, keń oılap, qamqor qolyn usynyp júretin aıaýly azamat, aǵa retinde jaqsy biledi.
Ol kisiniń aýylsharýashylyǵy salasyndaǵy qundy eńbekteri – taldaýlary, ǵylymı zertteýleri men tájirıbeleri búginde óz jemisin berip keledi.
El baılyq jısa, Aıbyn aǵa kitap jınaıdy, qundy, rýhanı dúnıelerdi janyna serik etedi. Kóp oqıdy, kóp izdenedi. Múmkin mundaı qasıet bı-sheshendigimen, el basqarýdaǵy ádildigimen eldi birlikke uıyta bilgen ata-babalarynan berilgen shyǵar.
Aıbyn aǵany kórgen saıyn «Ulyq bolsań, kishik bol» degen sózdiń tereńdigine boılaǵandaı bolamyn. Qarapaıym qalpymen kishipeıildik tanytyp, joly úlken bolsa da, únemi adamgershilik qasıetimen erekshelenip turady.
Aıbyn aǵany adamdyq bolmysy bıik, aqylǵa baı, baıypty jan retinde qurmetteımin. О́mirde sol kisideı bolǵym, sol kisige uqsaǵym keledi.
Erkinbek TAITILEÝULY
Aıbyn aǵa meni 2010 jyly ózine shákirttikke, ǵylym jolyna – Qazaq ulttyq mal sharýashylyǵy ǵylymı zertteý ınstıtýty genetıkalyq taldaý jáne saraptaý bólimine kishi ǵylymı qyzmetker retinde shaqyrdy. Osylaısha, men ǵylym jolyna tústim. Aǵa sol kezden bastap bizge óziniń bilimin, ilimin berýmen boldy. Qujattarmen jumys isteýdi úıretti, buǵan deıin zerttelmegen, HHI ǵasyr ǵylymy – genetıka salasyn meńgertti. Sol jyldary úlken ǵylymı jumystar atqaryldy. Fransııanyń «Indra» kompanııasymen kelimisshartqa otyryp, Qazaqstannyń búkil janýaryna genetıkalyq taldaý jasaýǵa kiristik. Aǵanyń jetekshiligimen sol kezdegi zamanaýı qurylǵylardy meńgerdik. Ol kisi bizdiń Qazaqstannyń mal sharýashylyǵyna úles qosýymyzǵa sep boldy. 2017 jyly meni Qazaqstandaǵy bedeldi zaýyttardyń birine ornalastyryp, dezınfeksııa salasyn tolyq meńgerýime múmkindik jasady. 2020 jyly qaıtadan ǵylym jolyna shaqyryp, iri qara mal ósirý sektorynda veterınarııa mamandyǵymen birge mal azyqtandyrý salasyn úıretti. Qazir Germanııamen ǵylymı jumys boıynsha baılanys uıymdastyrylyp, atap aıtqanda Qazaqstandaǵy sharýashylyqtarda sút ónimdiligin arttyrý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Ol kisi bizge áke, aǵa, dos, ustaz boldy. О́ziniń bar bilgenin úıretti. Bizdiń sala boıynsha kitap jazýymyzǵa sebepshi boldy. Ol kisiniń jazǵan monografııalary, ǵylymı jumystary, tárbıelegen shákirtteri óte kóp. Mal azyqtandyrý jónindegi eńbeginiń aýyl sharýashylyǵyna qosqan úlesi zor. Bıyl Aıbyn Ádephanuly ǵylymı jumystarynyń qorytyndysy boıynsha kitap shyǵarmaq. Ol kitaptyń sharýashylyqtardaǵy zootehnıktar men mal dárigerlerine baǵdarsham bolatynyna senimim kámil.
Baýyrjan BALTABAEV
Men Aıbyn aǵadan kóp nárse úırendim. О́mirde maǵan jol siltegen, úlken ózgeristerge jetelegen naqty úsh adam bolsa, sonyń biri – Aıbyn aǵa. Meni orta býyn qyzmette júrgende basshylyqqa tartqan osy kisi edi. Mal sharýashylyǵyn, seleksııany úıretti, sol salany tolyq ıgertti. Sonaý 2009 jyly óziniń orynbasary saılap, mal sharýashylyǵyndaǵy úlken reformalardyń tizginin ustatty. Biz aqparattyq júıe quryp, mal sharýashylyǵynyń seleksııasyn qolǵa aldyq. Ǵalymdardyń barlyǵyn óndiristi súıemeldeýge, sharýashylyqta jumys atqarýǵa jumyldyrdyq. Keń aýqymdy seleksııa dep alatatyn jumys bastadyq. Maǵan úlken senim artty, jaýapty jumystarda ózimdi kórsetýime, qyzmette ósýime jol ashty. Aǵanyń jetekshiligimen kóptegen kitaptyń birlesken avtory, jeke avtory boldym. Ǵalymdarmen qalaı sóılesý, óndiristi qalaı júrgizý kerektigin sol kisiden úırendim. Jalpy, shákirt tárbıeleýge erekshe kóńil bóledi. Batyl adam, sheshimdi birden qabyldaıdy. О́te saýatty jáne jumysqa kelgende óte talapshyl. Nátıjeli jumys istegendi, máseleni sozbaqqa salmaı birden sheshkendi jaqsy kóredi. Sózin jutpaıdy, aıtqanyn tolyǵymen oryndaıdy. Uıymdastyrýshylyq qabileti joǵary. Ol kisi – meniń ǵylymdaǵy, ómirdegi ustazym. Barlyq jaǵynan osy kisige uqsaǵym keldi. Odan jaman bolǵanym joq.
Anas BAQQOJAEV,
Parlament Májilisiniń depýtaty
2004 jyldyń naýryzynda bıologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, bilimdi ári óte belsendi 40 jastaǵy basshy Aıbyn Ádephanuly Tórehanov basqarǵan QazMShǴZI-ǵa jumysqa keldim. Ol kisi belsendi uıymdastyrý qabiletimen óndiris pen ǵylymdy ushtastyra bildi. Ortalyqta qysqa ýaqytta iri qara sharýashylyǵynda jańa 3 tıp aprobasııalandy, jylqy sharýashylyǵynda 2 tıp jáne birneshe zaýyttyq tıpter shyǵaryldy. Qoı sharýashylyǵynda onnan astam zaýyttyq lınııa aprobasııadan ótip, búginde Almaty jáne Jetisý oblystarynda keńinen taralǵan merınos júndi-etti baǵyttaǵy jańa qoı tuqymy «Etti merınos» shyǵaryldy. Mal azyǵy óndirisi salasynda 10-nan astam jańa suryp shyqty. Ol kisi qysqa ýaqytta osyndaı úlken jetistikterge qol jetkizdi. Aıbyn Ádephanuly basshy retinde maman daıarlaýǵa úlken mán berdi jáne jastarǵa qamqorlyq jasap otyrdy. Men sol qamqorlyq arqasynda kandıdattyq dıssertasııamdy qorǵadym. Bizdi aǵanyń talapshyldyǵy, qataldyǵy shyńdady. Ol kisiniń mektebinen ótken jastar ǵylymǵa erkin endi. Atalǵan ınstıtýttan keıin Aıbyn Ádephanuly Astanaǵa «QazAgroInnovasııa» qoǵamyna vıse-prezıdent bolyp aýysty. Biraq ǵylymı jumystarǵa basshylyqty toqtatpady. 2010 jyldan 2012 jylǵa deıin Instıtýt dırektorlyǵyn qosa atqardy. Osy kezeńde mal sharýashylyǵy ǵylymynda jańa izdenister júzege asty. Qoldan uryqtandyrýdyń zamanaýı ádisteri, embrıondardy transplantasııalaý jáne seleksııalyq jumystardy zamanaýı ádister negizinde júrgizý óndiriske jol tartty. 2009 jyly «Keń aýqymdy seleksııa» baǵdarlamasyn usyndy jáne ony júzege asyrý barysynda meni Astanaǵa shaqyrdy. Birge jumys istedik. Elimizdegi asyl tuqymdy mal esebin júrgizetin qazirgi aqparattyq saraptaý júıesi – IAS osy kezde ázirlendi. Júıe ıdeıasy Aıbyn Ádephanulynyki, avtory – ol kisiniń shákirtteri Anas Baqqojaev pen men boldym. Osy kezeń men úshin eń jemisti jyldar boldy. Aıbyn Ádephanulynan kóp nárse úırendim. Seleksııalyq jumystardyń zamanaýı ádisteri: ındekstik baǵalaý, maldy turpatyna qaraı /lıneınaıa osenka tıpa/ baǵalaý jáne genomdy boljaý ádisterin osy kezde ıgerdim.
2012 jyly ınstıtýtqa oralyp, Aıbyn Ádephanulynyń ıdeıasyn jalǵastyrdym. Keń aýqymdy seleksııa baǵdarlamasy aıasynda atqarylǵan jumystar boıynsha doktorlyq dıssertasııa qorǵadym. Ǵylym doktory boldym, professor ataǵyn aldym. Osy jetistikterimniń barlyǵyna Aıbyn Ádephanulynyń yqpaly zor boldy.
Talǵat QARYMSAQOV,
QazMShjJО́ǴZI basshysynyń ǵylym jónindegi orynbasary
Aıbyn Ádephanulyn maqtaý kerek emes, biz ol kisimen maqtanýymyz kerek. Aıbyn aǵanyń qamqorlyǵyn kóp kórdim, ózimdi aǵanyń aqyly arqyly jetildirdim. Ǵylymı zertteý ınstıtýtynda aǵanyń baǵyt-baǵdary arqyly iri qara maldy transplantasııalaý ǵylymı zertteý eńbekterin júrgizdim. Aǵa arqyly ǵylym jolynyń aýyr jol ekenin, ol úshin talmaı eńbektený qajettigin uǵyndym.
Ol kisi ustaz retinde maǵan baǵyt siltedi, úlgi bola bildi. Qateligimdi keshirip, jetistigime qýandy. Aǵa retinde únemi qamqor boldy. Oqýǵa, erkin sóıleýge, oryndy pikirler aıtýǵa, izdenýge baýlydy. Meniń ár jetistigimde Aıbyn aǵanyń úlesi bar.
О́zimnen keıingilerge aǵanyń adamı qasıeti, azamattyq kelbetti týraly, ol kisiden ózime sińirgen, alǵan dúnıelerdi maqtanyshpen aıta alamyn.
Baqytbek MAZARJANOV
Aıbyn Ádephanuly 2010 jyly «Asyl túlik» AQ-ty basqara otyryp, basty baǵyttarynyń biri ósim molaıtýdyń jedeldetilgen ádisi (IQM embrıondaryn transplantasııalaý) bolǵan aýqymdy seleksııa boıynsha jumys bastady. Qoıylǵan mindetterdi júzege asyrý úshin bizdi biliktilikti arttyrý maqsatynda basqa elderden tájirıbe alýǵa jiberdi. Bul bizge joba aıasynda óz alǵashqy tájirıbelerimizdi júrgizip, nátıjeler alýǵa, odan keıingi mindetterdi iske asyrýǵa múmkindik berdi. Jınaqtaǵan tájirıbemniń arqasynda odan keıingi jyldarda meni mal ósimin molaıtýdyń barlyq baǵyty boıynsha túrli ǵylymı jobaǵa qatysýǵa, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin óz baǵytym boıynsha qyzmetterdi jeke júzege asyrýǵa únemi shaqyratyn boldy.
Aıbyn Ádephanuly meniń, men sııaqty kóptegen jastyń qyzmetiniń, ómirlik jolynyń negizin qalady. Bizge sendi, senedi jáne áli de jol kórsetýmen keledi. Men ózimniń Aıbyn aǵanyń shákirti bolǵanyma maqtanamyn.
Janserik ASANOV,
iri qara maldy asyldandyrý jónindegi maman