• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Mádenıet 31 Shilde, 2023

«Arman qýǵan Altynaı»

443 ret
kórsetildi

Biz de «Altynaımen» birge arman qýǵanbyz. Jete aldyq pa, jete almadyq pa, bilmedim, biraq osy áýenniń yrǵaǵynda balaýsa kúnimiz ben sábı sezimimizdiń sılýeti bar. Ánniń rııasyz dostyqty nasıhattaıtynyn ol kezde baǵamdaı almadyq. Biraq quddy jaýapsyz mahabbattyń qupııaly sózi sekildi estiletin. Tipti osy óleń men jaqsy kórgen synyptaǵy eń sulý qyz Altynaıǵa arnalǵandaı kórinetin-di.

Bul shyǵarmada úlken dostyq­tyń­ jańǵyryǵy bar, áserli áýen ózgeshe kúıge bólep qana qoı­maı­dy, jadyńyzda máńgilik meken­deıdi. Mine, qarańyzshy, shyqqanyna 30 jyldan assa da, bu­ryn­ estimegen adamsha qaıta-qaıta qosyla shyrqap otyrmyn. Juqa qara shashyn ıyǵyna tógip tastap, qara-qońyr gıtarasyn keýdesine basyp tógilte shyrqaǵan Ulyqpan Joldasov eki myńynshy jyldardyń basynda toıdyń kórkine aınaldy. «Altynaısyz» kesh ótpeıtin, «Altynaısyz» halyq toıdan jibermeıtin, sondaı bir tátti mýzykanyń sózi men sazy jurttyń júregine qonystanyp aldy.

Byltyr Shymkent shaharyna qonaqqa barǵanymda, týyndynyń avto­ry, aqyn Han­bıbi Esenqa­rae­va­men dıdarlasýdyń joly tústi. Áńgimeni osy «Altynaıdan» bas­­ta­­­dyq. Aqyn apamyz aqtaryla sóı­ledi.

«1991 jyl. Osh qalasynda qyrǵyz halqynyń aıtýly tulǵalarynyń biri – Qurman­jan datqanyń 180 jyldyǵyna arnalǵan úlken is-shara ótti. Sol toıǵa Ońtústik Qazaqstan oblysynan eki adam delegat retinde shaqyryldyq. Biri – men. Ekinshisi, oblystyq atqarý komıtetiniń hatshysy. Shynyn aıtý kerek, buǵan deıin Ekaterına, Elızaveta degen orystyń qatyn patshalaryn biletinbiz. Al shyǵys halqynan shyqqan, onyń ústine qyrǵyz baýyrlarymyz ulyqtaǵan hanshanyń toıy kóńilimizge erekshe bir meıram ornatqandaı boldy. Jan-jaqtan qonaqtar kelgende belgili ǵoı, olardy ári-beri alyp júretin bir adamdy bekitip qoıatyny. Maǵan bekitilgeni Qyrǵyzstannyń araq-sharap zaýytynyń dırektory Altynaı Sýlaımanova degen kelinshek eken. О́zi basshylyq etetin zaýytta 10 myńdaı adamdy basqarady. Osydan-aq onyń myqtylyǵyn baıqaı berý kerek shyǵar. Altynaı tek sheneýnik qana emes, júregi jumsaq, kózinen saǵynyshy tógilgen, meıirimdi, ba­ýyrmal, sondaı bir ádemi jan bolyp kórindi maǵan. Oshta 3-4 kún boldyq. Bir-birimizge baýyr basyp qalyppyz, qaıtatyn kez jetip, qoshtasyp jatqanda Altynaıdyń kózine móltildep jas kelip qaldy. Jalpy, bizdiń tabıǵatymyzdaǵy joǵaltqan nárse­miz – bireýdi jaqsy kórý, qoshtasarda kózge jas alý. Qazirgi zamanda sırek kezdesetin adamı qasıetter. Sodan Shymkentke deıin 12 saǵattaı jol júrdik mashı­namen. Jol boıy Altynaı kóz aldymnan ketpedi. Qımas týy­sy­m­men qoshtasqandaı sezimde kele jattym. Ystyq ta izgi sezim­der­­ge toly qımastyq óleń­ joldaryna aınalǵan-dy sol jo­ly», dedi qalamger tebirene eske alyp.

Al sazger Quralaı Sátmu­ham­betova óziniń esteliginde shyǵar­manyń ómirge kelýin bylaısha sýretteıdi. «Bir joly issaparmen Sozaq aýdanyna bardyq. Arnaıy bólingen avtobýstan aqyn Hanbıbi Esenqaraeva ekeýimizge qatar oryn tıdi. Jolaı ol Altynaı degen qurbysy bar ekenin, ony saǵynyp júrgenin aıtty. Oǵan arnap jazǵan óleńin de oqyp berdi. Sodan Sozaqta bolǵan 1-2 kúnde belgisiz bir áýen yńyldap kókeıden ketpeı qoıdy. Negizi qyzdarǵa arnalǵan mátin bolǵan soń ba, álde tabıǵatymyz ortaq názik jandar bolǵan soń ba, án tez jazyldy. Bir aptanyń ishinde óńdelip, árlenip, da­ıyn boldy. Biraq, shynyn aıtý kerek, ol kezde Hanbıbiniń sýretteýinde bolmasa, qyrǵyzdyń Altynaıymen tanysqan joq bolatynmyn. Sondyqtan da ózim ishteı ánshi Altynaı Jorabaeva, ıllıýzıonıst Altynaı Baıtoqanova sekildi ulttyq rýhymyzdy myqty ustaǵan qazaqtyń Altynaılaryn kóz aldyma elestete otyryp, solarǵa arnap jazdym. «Altynaı» ánin alǵashynda Jubanysh Jeksenuly, Ramazan Stamǵazıeva, Gúlmaıdan Sún­de­tova oryndady. Biraq ánniń baǵyn ashqan Ulyqpan Joldasov, al ánshiniń baǵyn ashqan «Altynaı» ekenin búginde biz ǵana emes, kópshilik aıtyp júr. Ińkárlikke toly jyr shýmaqtary men sazdy áýen qazaq pen qyrǵyz aıalaǵan hám qasterlegen qyzdardyń biri-birine degen nazy, dostyǵy, qımastyǵy men ińkár seziminiń kórinisi ispetti. 1990 jyldardyń basynda kópshilik qosyla shyrqa­ǵan «Altynaı» osylaısha retro ánderdiń birine aınalyp kete bardy».

Shirkin, ánniń mátinimen qabys­qan sulý sazdyń notadaǵy bıi kóńil masaıratady ǵoı. Ǵashyq júrektiń bir býyrqanar sátindeı kóńil kónshitedi. Tyńdańyzshy:

«Alataýdy aınalyp,

Osh aspany oılanyp.

Álem bir sát qalǵandaı,

Kirpigińe baılanyp». Iá, mektep qabyrǵasyndaǵy bala mahabbatym sol Altynaıdyń kirpigine baılanyp qalǵandaı bir saǵynysh sanany terbeıdi. Estigen saıyn móp-móldir hám ańǵal qımastyqty qaıta jyr etkim keletindeı…