Attan túspegin, Alash sırki!

Sırk óneriniń álemdik baı­qa­ýyna birinshi ret janýarlar­ qa­tys­tyrylmady. Baıqaý shartyn qabyl alǵan on bes memlekettiń árqaısysy haıýanatty qos­pa­­ǵanda, Qazaq memlekettik sırki­­niń manejinde bul ónerdiń ba­r­lyq janrynda – ekvılıbrıs­ter, akrobattar, arqanmen júrý­shi­ler, saıqymazaqtar men jonglerler oryndaıtyn eń úzdik nomer­lerin usyndy. Sondaı-aq is-shara baǵdarlamasyna kaska­derlik ónerdiń álemdik jul­dyz­dary bolyp sanalatyn jáne Netflix, HBO halyqaralyq jobalaryna qatysatyn teńdesi joq otandyq «Nomad» at sporty mektebiniń at akrobatıkalyq nomeri festıvaldiń salmaǵyn arttyra tústi.

Shaýyp kele jatyp, at ústinen naıza, qylysh, shoqpar sermep, attyń baýyryna túsip, topyraq ishinen túımedeı teńgeni ilip alǵan, at ústinde aýdaryspaq oınap, kók serkeni ortaǵa tastap, kókpar tartqan bilekti hám júrekti qazaq jigitiniń taqymynda oıqastaǵan tarpań tulpar turǵanda, ózge ónerdiń shań qaýyp shette qalatynyn dál osy doda kezekti ret dáleldedi. Zamanaýı sırk jarysynda at qulaǵynda oınaǵan Alash bala­sy­nyń aldyna túsýdiń múmkin eme­sin­ talaı jyldan beri bas báıgeni bási­resi etip alǵan Qazaqstannyń «Nomad» kaskaderler tobynyń óneri dáleldep, naǵyz sensasııaǵa aınaldy.

«Qazaq jerinde ótkizilip otyr­ǵan soń júldeni ózderi qan­jy­ǵasyna bókteredi de» dep bireý­ler ushqary sóz aıta salýy­ da múmkin. Átteń, «til joq, sóı­le­meıdi» demeseń, mynaý attar adamnan beter aqyldy. Qoltyǵy sógilip, baýyry jazylyp shabatyn dalanyń keń jazyq atyraby emes, aıadaı jerdi aınala shapqan tórt aıaqty tulparlar tapsyrmany minsiz, sulý oryndaǵanymen qoımaı, Otanyn, ordasyn, ıesin súıetin patrıot qoı, shirkin. Ústine qazaqy jabý japqan jyl­qy­lardyń janaryndaǵy jeńiske degen jiger jon terisinen jylt-jylt etip talpynys-ter bolyp tógiledi. Dańǵyrlaǵan mýzyka, shartyldaı soǵylǵan shapalaq, tuıaǵy titirkenetin jumsaq kile­m­nen ara-tura úrikkendeı qulaǵyn oqys qaıshylap tiksinip qalatyny bol­masa, at ústindegi akrobatıkany Alfııa Kúnǵojınova sııaqty qaı­sar qyzdar qylquıryqty ártis­termen tonnyń ishki baýyn­daı til tabysa júrip, ádemi oryn­dap shyqty. «Jigitterge des bermes arýlar!» degen, mine, dál osy qyzdar.

О́zbek eli de ejelden sırk óne­rine beıim halyq. Eki adam­nyń aýada asylyp turyp kór­set­ken ónerine jerdegi adam aýzyn ashyp, kózin jumyp, biri arqandy tistep turyp, ekinshisi sol arqanmen túrli qımyl jasap jatqanda boıyn qorqynysh bılep, tipti keıde bir orynda baıyz taýyp otyra almaı ketedi. Qaýpi mol qaterli oryndaý­dan keıin efıopııalyq kishkentaı qara­sıraq balanyń qaptaldasyp birge shyqqan aǵasynyń aıaǵynda dopsha domalaǵan óneri búkil zaldyń kóńilin kóterip, shapalaq kómgen rıza peıilge shomylyp qaldy. Máskeýdegi Nıkýlın sırkinen kelgen Anton Mıheevtiń aspanda­ júrip doppen kórsetken ónerin de ózinen basqa eshkimniń qaıtalaı almaıtyny anyq.

Qazaqstanda úsh sırk meke­me­si bar. Festıvalde Almaty sırki eki, al Astana jáne Shym­kent sırkteri bir-bir nomer­den kórsetti. Tek Almaty sır­kinde ǵana 120 ártis jumys is­teı­di. Qaýip-qaterge toly bul maman­dyq­ty ekiniń biri ıgere almaıdy. Meńgerýge talpynatyndar da az, sebebi jalaqysy tym mardymsyz. Qulap, jaraqat alyp, aılap, jyldap zardap shegip júrse de, kórermenge qýanysh syılaý úshin súıikti kásibin tas­tamaı jalǵastyryp, kerisinshe jandandyrýdy ǵana oılaıtyn jankeshtilerdi naǵyz eljandy, otansúıgish azamattar dep ataýǵa bolady. Al dál osyndaı eńbek shetelde óte joǵary baǵalanady. Soǵan qara­mastan, qazaqstandyq sırk ártis­te­ri qaı qıyrdyń baıqaýyna qa­tys­sa da, júldesiz, oljasyz oral­ǵan emes. Qarajat tapqysy kele­tin kásipkerler qala ishinen qan­shama kóńil kóterý, saýyq-dýman keshenderin ashyp, sırkte kór­gen­derin qaıtalaǵysy kele­tin­derdi jaldap, tabys tapqysy kel­ge­nimen, naǵyz sırk ártisiniń ónerin birde-biri qaıtalaı almaıdy. Sebebi bul óner – eshbir jerde balamasy bolýy múmkin emes dara óner.

«Halyqaralyq deńgeıdegi mun­daı aýqymdy is-sharany ótki­zý­ge Almaty qalasynyń ákimdigi úlken qoldaý kórsetti. Bul fes­tı­val­diń jyl saıyn ótkizilip tura­­tynyna jáne bıiktep, ósip-damı beretinine senim artamyz. Júzdegen sheteldik azamat qalamyzdyń sulý kórkine tam­sa­nyp, tańyrqaǵanyn jasyra almaı, suhbat berip jatyr. Qazaq eliniń sırki – álemdik sırk ónerinde óz orny bar keremet mádenıet ordasy. Festıvalge kelgen­ ár ártis jeńimpaz ataný úshin óz ómirin táýekelge tige otyryp, qaýipsizdik sharasyn qabyldamaı óner kórsetý edi. О́ner jolynda aıanyp qalmaıtyn naǵyz jan­kesh­tilik bul», deıdi Qazaq mem­le­kettik sırkiniń dırektory Maqsat Jaıyqov.

Almaty Circus Festival – Eýropa, Amerıka, Reseı sekildi ózge elderge ashylǵan tereze, jańa joba, tıimdi kelisimsharttar. Almaty tórinde ótken bes kúndik festıval jańa tanystyqtyń, dostyqtyń, aldaǵy birlesken jobalarǵa ýádelesken bıik áriptestiktiń alańyna aınaldy. Mysaly, «Rosgossırk» kompanııasy dál osy alańda qazaq sırk mektebi ázirlegen «Nomad» tobynyń ártisteri men Vtnamnyń «Moment of Love» nomerin jáne Qazaqstannyń «Hassak» tobyn qyrkúıek aıyn­da Peterbýrgte ótetin «Bez granıs» atty sırk óneriniń festıvaline shaqyrdy. Sondaı-aq Reseı, Vetnam, Tájikstan jáne Belarýsten kelgen mamandar da «Mamontenok-2024» VII Halyqaralyq sırk óneri fes­tıvaline shaqyryldy, al Lıt­va­­­dan kelgen ártiske Ger­ma­nııa­daǵy «Winterzauber Event UG» jańajyldyq sırk qoıylymdaryn uıym­das­tyrý jónindegi kompanııa­ dırektorynyń shaqyrý-kelisim­shar­ty berildi.

Almaty Cirkus Festival halyq­aralyq sırk óneri festıvaliniń sońy gala-shoýǵa ulasyp, aptaǵa jýyq úzdik óner kórsetken ártis­ter­ marapattaldy. Festıval uıym­dastyrýshylary ártister ara­synda úsh júldeli oryn, sondaı-aq arnaıy syılyq – Gran-prı taǵaıyndady. Arnaıy Gran-prıdi «Qurmet» ordeniniń ıegeri Qanat­bek Kúnǵojınov «Nomad» atty at akrobatıkalyq óneri úshin ıelendi. Altyn júldeni Vet­nam, Iаkýtııa jáne Reseı sırk ártis­teri ózara bólisti. Kúmis júl­deni О́zbekstan, Qazaqstan jáne Vetnam sırkteri jeńip aldy. Qola júlde Germanııa, Bela­rýs, Tájikstan jáne Lıtva ártis­terine tapsyryldy.

Almatyda Almaty Cirkus Festi­val baǵdarlamasy 27 tamyz­ǵa­ deıin jalǵasyn tabady. Qoıy­lymdar Qazaq memlekettik sır­kin­de ótedi.