Elektrondy kommersııanyń damýymen elder arasynda saýda-sattyq burynǵydan da tıimdi bola tústi. Qazir jahandyq elektrondy saýda naryǵynyń kólemi 3,5 trln teńgeni quraıdy. El azamattary qytaılyq elektrondy kommersııa ónimderin jappaı satyp alyp jatyr. Basty sebep – tartymdy baǵa jáne aýqymdy assortıment.
Qytaılyq ınternet-dúkender arqyly elektronıka men kıimnen bastap turmystyq tehnıka men aksessýarlarǵa deıin ártúrli sanattaǵy ónimderge qol jetkizýge bolady.
Jalpy, Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy saýda aınalymy 2022 jyly 31 mlrd dollardy quraǵan edi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy saýda aınalymy 40 mlrd dollarǵa jetedi dep mejelegen edi. Osynyń ishinde elektrondy saýdanyń úlesi zor. Osy oraıda elder arasyndaǵy saýda-sattyqty óristetýge sebep bolyp turǵan tanymal marketpleısterge toqtalyp ótkenimiz jón bolar.
AliExpress. Qytaıdan bólshek saýda úshin eń tanymal marketpleısterdiń biri bolyp qala beredi. Bul platformadan kóterme jáne bólshek saýdada satyp alýǵa bolatyn túrli sanattaǵy taýarlardyń keń assortımentin tabýǵa bolady.
Taobao. Eń aldymen Qytaıdyń ishki naryǵyna baǵyttalǵan tanymal marketpleıs. Taobao paıdalanatyn bizdiń azamattar ondaǵy taýarlardy satyp alý jáne jetkizý úshin deldaldyq kompanııalar kómegine júginedi.
JD.com. Taýarlardyń keń tańdaýy bar taǵy bir iri qytaılyq onlaın naryq. Eń iri ınternet-dúken bolǵandyqtan, ol jerden senimdi satýshylardyń joǵary sapaly ónimderin tabýǵa bolady. Jaqynda osy saıtta qazaqstandyq ónimderdiń toptama pavılony ashyldy.
Alibaba.com. Kóterme saýdadaǵy eń úlken jáne tanymal marketpleıs.
Dhgate. Qytaıdan kóterme jáne bólshek saýda jasaýǵa arnalǵan tanymal marketpleıs.
1688.com. Alibaba Group-qa tıesili bul qytaılyq marketpleıs otandyq kásipkerler arasynda taýarlardy kóterme satyp alýǵa bolatyndyǵymen tanymal.
Pinduoduo.com. Elektrondy kommersııa boıynsha iri Qytaı kásiporny. Álemniń eń iri onlaın-dıskýanter jáne marketpleısi. Qoldanysy jaǵynan jeńil bolǵan soń, qazirgi ýaqytta elimizde keńinen tanymal.
Joǵaryda keıbir qytaılyq marketpleısterdi paıdalaný úshin deldal kompanııalar kómegine júginý qajet bolatynyn aıttyq. Taobao-dan bólek, 1688.com-nan taýar alý úshin deldal kompanııa izdeýge týra keledi. Ony el arasynda «kargo» dep atap ketken. «Kargo» taýarlardy qytaılyq saıttardan satyp alyp, olardy Qazaqstanǵa jóneltken kezde áýe poshtasy, teńiz konteınerleri nemese halyqaralyq kýrerlik qyzmetter sııaqty ártúrli júk ádisterin paıdalanady. Qaısy marketpleıstiń de jetkizý merzimi shamamen birdeı – bir aptadan bir aıǵa deıingi aralyqta tapsyrys bergen taýaryńyz kelip jetedi.
«Men Pinduoduo saıtynan taýar alyp-satýmen bir jarym jyldan beri aınalysyp kelemin. Taýardyń kelýi «kargoǵa» baılanysty, degenmen ózim 8-10 kún aralyǵynda tapsyrysymdy alamyn. О́te arzan jáne sapaly zattar satyp alýǵa múmkindik bar. Sonyń nátıjesinde Qytaıdan shar satyp alyp, Almatyda ártúrli fotoaımaq, sharlar, túrli merekelik dekorasııa jasaýmen aınalysyp júrmin», deıdi marketpleıster ıgiligin kórgen kásipker Janna Qanatqyzy.
Arýjan MÁÝLENBAI,
T. Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń 4-kýrs stýdenti