Elimizdegi eń úlken aýyl Qarabulaq turǵyndarynyń eldi meken mańaıyndaǵy sarqyndy sý jınalatyn oryndarǵa baılanysty janaıqaıyn «Qarabulaqtyń qan-jyn aqqan «bulaǵy» taqyrybymen mamyrda «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalaǵan edik. Ashyq jatqan qaldyq sýdyń ıisi qolqany qabatyny azdaı, baý-baqshany sýaratyn aryqqa quıylatynyn aıtqan turǵyndar qorshaǵan ortaǵa zııan keltirip jatqan kólshikterge qatysty jergilikti bıliktiń kóp ýaqyttan beri naqty shara qoldanbaı otyrǵanyna narazylyq bildirgen-di.
Sondaı-aq turǵyndar Saıram aýdany Qarabulaq aýylynyń irgesinde maldyń qany quıylatyn jáne shaıyndy sýlar jınalatyn osyndaı 8 jasandy shaǵyn kól baryn aıtqan edi. Mamyrdan beri ne ózgerdi? Jýyrda aýdan turǵyndaryna esep bergen oblys ákimi Darhan Satybaldy qarabulaqtyqtar kótergen máselege de toqtaldy. Saıram aýdanynda myńnan asa mal bordaqylaý oryndary bar. Onda bir mezgilde 42 myń bas mal bordaqylanýda, táýligine 3 myńǵa jýyq mal soıylady. Oblys ákiminiń tikeleı tapsyrmasymen Qarabulaq aýylynda ornalasqan mal bordaqylaý alańdary men mal soıý beketteriniń jumysy tekserilgen. Nátıjesinde, 11 mal soıý ornynyń sanıtarlyq talaptardy saqtamaǵan úsheýi jabylyp, qalǵan 8 bekettiń basshylaryna qasaphana alańdaryn retke keltirýge bir aı ýaqyt berilipti.
«Shilde aıynda Qarabulaq aýylynda jergilikti kásipkerlermen kezdesip, mal soıý oryndarynyń jumysyn retke keltirýdi, mal qaldyqtaryn óńdeıtin zaýyt salýdy usynǵan edim. Endi 25 gektar jerge mal bordaqylaý kesheni, mal soıý alańy, etti tereń óńdeıtin seh qurylysy men qandy óńdeý kásiporynnyń qurylysy bastalady. «Nurym Group» kompanııasy jobany iske asyrý boıynsha qajetti sharalardy qabyldaýda. Jobanyń quny – 3,6 mlrd teńge, 70 jumys ornyn ashý josparlanýda. Sondaı jobalardyń biri – jeke kásipker Jahangır Ýbaev quny 1 mlrd teńge, jylyna 2 myń tonna qaldyqtardy óńdeýge múmkindigi bar jobany iske asyrýdy qolǵa alyp otyr. Iаǵnı aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn soıǵannan keıin qalǵan súıek, qan, ishek-qaryn syndy qosalqy ónimderin qaıta óńdeýden ótkizedi. Osyndaı jobalardy iske asyratyn kásipkerlerge qoldaý kórsetilip, jańa bıznesti ashýǵa kómektesemiz», dedi D.Satybaldy.
Turǵyndar kótergen taǵy birqatar másele sheshimin tapqan. Mysaly, aýyldardaǵy ishki kóshelerge asfalt tóseldi. Jol belgileri ornatyldy. Qarasý aýylyndaǵy Jańaqurylys aýmaǵyna ınfraqurylym júrgizýge bıyl bıýdjetten 965 mln teńge bólinip, qurylys jumystary bastaldy. Jibek joly aýylyndaǵy sý júıesin kúrdeli jóndeýge bıyl 100 mln teńge qarjy bólindi. Elektr tapshylyǵyn sheshý úshin Aqsýkent aýylynan qosalqy stansa qurylysyn qarjylandyrý máselesin sheshý úshin mınıstrliktermen tıisti jumystar atqarylýda. Qarabulaq aýylyndaǵy aýyz sý júıesiniń qurylysyna (9,3 mlrd teńge) jobalyq qujattama daıyndaldy. Qarasý – Qyzyltý – Saıram jolyn jóndeýge 1,2 mlrd teńgege jobalaý-smetalyq qujattama daıyndalyp, respýblıkalyq bıýdjetke qarjylandyrýǵa usynylǵan. Sıqym aýylyndaǵy mektepti kúrdeli jóndeýge jobalyq qujattama daıyndalýda. Aýdanda aǵyn sý máselesi ózekti. Bul oraıda kanaldardyń sý ótkizý qabilettiligin arttyrý úshin 105 mln teńge qaralyp, 7 kanaldy kúrdeli jóndeýden ótkizý úshin jobalaý-smetalyq qujattama ázirlenýde, sondaı-aq Aqbaı-Qarasý kanalynyń kúrdeli jóndeýine bıyl 131 mln teńge bólinip, jumys bastalǵan.
Aýdan turǵyndaryn jumyspen qamtý máselesi de – basty nazarda. Bul oraıda aýdanda 64 mlrd teńgege 19 jobany iske asyryp, 614 jańa jumys ornyn ashý josparlanǵan. Onyń 12-si – óńdeý baǵytyndaǵy iske asatyn jobalar. Bıyl 6 aıda 6,8 mlrd teńgege 5 joba iske qosylyp, 155 jumys orny ashyldy. Taǵy quny 4 mlrd teńgege 9 jobany iske qosý josparda, qalǵan 5 jobany iske asyrý 2024 jylǵa josparlanǵan. Aýyl sharýashylyǵynda jyl basynan 41,5 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi. О́nim kólemi byltyr 124 mlrd teńgege jetti. Bul – oblystaǵy aýdandardyń arasynda eń úlken kórsetkish.
Agroónerkásip keshenin damytýǵa ınvestısııa tartyp, 2025 jylǵa deıin ónim kólemin 1,5 esege arttyrý josparlanýda. Bıyl 6 aıda egin sharýashylyǵynda 1,5 mlrd teńgeniń ónimi óndirilgen. Jyl basynan beri mal sharýashylyǵynda 40 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, byltyrmen salystyrǵanda ósim 4,7 paıyzdy qurady. Ishki ónim kólemi byltyr 242 mlrd teńgege jetse, bıyl 6 aıda 89 mlrd teńge bolyp otyr. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany keıingi 5 jylda 21 myńnan asqan, 29 myń adam jumyspen qamtylyp, 85 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi. О́nerkásip salasynda jyl basynan 21,5 mlrd teńgeniń ónimi óndirilgen, onyń ishinde 17 mlrd teńgesi óńdeý ónerkásibine tıesili. «Aýyl amanaty» jobasymen mal sharýashylyǵynda 89 joba boıynsha qujattary maquldanǵan.
Túrkistan oblysy