Qytaıdyń iri ekonomıkalyq jáne ónerkásip ortalyǵy sanalatyn Shenchjen qalasynyń 200-den astam kásipkeri 2023 jylǵy 14 tamyzda qazaq-qytaı birinshi bıznes-forýmyna qatysty. Qazaqstan-Qytaı saýdasyna járdemdesý qaýymdastyǵy men Shenzhen Cross Supply Service Association birlesip uıymdastyrǵan is-shara Qazaqstannyń ınvestısııalyq múmkindikterimen tanystyrý úshin bolashaq qytaılyq ınvestorlardy jınady. Forýmnyń ashylýynda QR Premer-mınıstriniń orynbasary – Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Serik Jumanǵarın eki el halyqtary arasynda qalyptasqan tyǵyz baılanystaryn atap ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
«Bizdiń elder, mádenıeti pen ekonomıkasy burynnan kele jatqan dostyq jáne seriktestik qatynastarmen tyǵyz baılanysqan Memleket basshylary jan-jaqty yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa erekshe nazar aýdarady. Jaqyn arada vızasyz rejımdi ashýdy pysyqtap jatyrmyz. Bul mádenı-gýmanıtarlyq jáne ekonomıkalyq qatynastardy odan ári damytýǵa aıtarlyqtaı serpin beretini sózsiz», dedi Serik Jumanǵarın.
Vıse-premer Qazaqstanǵa tartylatyn ınvestısııalardyń negizgi úsh baǵytyn aıqyndady. Birinshisi – logıstıka, ol qoldanystaǵy baǵyttardy damytyp, jańa baǵyttardy ashýdy, ınfraqurylym júrgizip, júkteý-túsirý ortalyqtaryn ashýdy kózdeıdi. Osy baǵyt iri kólik operatorlary úshin erekshe qyzyǵýshylyq týdyrady.
«Búginde shekara mańynda saýda-ekonomıkalyq habtar, logıstıkalyq ortalyqtar jelisi qurylýda, olar ári qaraı keńeıtý áleýeti bar EAEO jáne Ortalyq Azııa elderiniń negizi bolmaq. Qazaqstannyń ár oblysyndaǵy erekshelikterdi eskere otyryp qurylǵan arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq aımaqtar bar. Olarǵa salyqtyq preferensııalar pýly usynylyp, arnaıy quqyqtyq rejım qoldanylady. Salyqtar men bajdardy tóleýden bosatý túrindegi ınvestısııalyq preferensııalarmen qosa, jaqynda ınvestorlarǵa bastapqy kezeńde júktemeni azaıtýǵa baǵyttalǵan ınvestısııalyq salyq nesıesi engizildi. Iаǵnı ınvestorlarǵa korporatıvtik tabys salyǵy jáne (nemese) múlik salyǵy aıasynda tólemderdi úsh jylǵa deıingi merzimge 100%-ǵa tómendetý múmkindigi beriledi», dedi Serik Jumanǵarın.
Búgingi tańda Qytaı shekarasynda kedergisiz saýdany damytý úshin «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» AEA qalyptastyrý tolyǵymen aıaqtaldy. AEA ınfraqurylymyna ındýstrııalyq jáne logıstıkalyq aımaqtarmen qatar, 2015 jyly eldiń shyǵysynda júkterdi jınaý men taratý úshin iske qosylǵan qurǵaq port kiredi. 2014 jyly Lıanıýngan portynda qytaılyq seriktestermen birlestikte logıstıkalyq termınal quryldy, ol búginde Qazaqstanǵa/Qazaqstannan júkterdi jınaıtyn negizgi beket bolyp otyr. Atalmysh port Qytaımen shekaradaǵy «Jetigen – Qorǵas» temirjoly jáne «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avtomagıstralimen tehnologııalyq baılanys negizinde jáne iri kólik-logıstıkalyq operatorlardy tartý arqyly Eýrazııalyq transkontınentaldyq tasymaldardy damytýdyń jańa kezeńin ashty.
Vıse-premer ınvestısııalar úshin ekinshi baǵyt retinde ónimdi tereń óńdeýdi, al úshinshi baǵyt retinde aýyl sharýashylyǵyn atap ótti.
Aıta ketsek, Qazaqstan men QHR arasyndaǵy ózara saýda 2022 jyly rekordtyq kórsetkishterge qol jetkizip, $24,1 mlrd-qa jetti. Atap aıtqanda, qazaqstandyq ónimniń Qytaıǵa eksporty úshten bir astamǵa ósip, $13,2 mlrd boldy. Import 33,5%-ǵa ósip, $11 mlrd-ty qurady. Elder arasyndaǵy saýda-sattyq 2023 jylǵy birinshi jartyjyldyqta 20,5%-ǵa artyp, $13,6 mlrd-ty qurady, onyń ishinde $6,3 mlrd qazaqstandyq eksportqa tıesili.