Ár týyndynyń dúnıege kelýi, alǵash aıtylýy nemese oqylyp, oryndalýy, el ishine taralýy, avtordyń ıeliginen «aýa jaıylyp» shyǵyp, jeke dara ǵumyr keshýi óz aldyna bólek áńgime. Áńgime, povest, tipti roman, poemalarǵa arqaý bolyp jatatyndary da az emes. Týýy, ómir súrýi bar da ondaı jaýhar dúnıeler ómirsheń. Tipti avtory umytylyp ketken qanshama óleń halyq áni retinde oryndalyp júrgenin jaqsy bilemiz.
О́z ýaqytymen qosa birneshe býyndy tárbıelep, keıin úlken sahnalyq qoıylymǵa aınalyp, bir ózi birneshe týyndyǵa ulasyp ketken shoqtyǵy bıik ánderdiń biri Shámshi Qaldaıaqovtyń «Syǵan serenadasy» ekeni belgili. Sózin Qadyr Myrza Áli jazǵan bul án týraly túsirilgen birneshe habar jáne aqyn Israıl Saparbaıdyń mýzykalyq dramasy da aıtarlyqtaı áserli.
Biz bul ánniń týý tarıhyn da, shyǵý mánisin de aıtyp áýre bolmaımyz. Bizge deıin talaı habar túsirilip, aıtylyp qoıǵan. Tipti án negizinde qoıylǵan mýzykalyq dramasynyń ózi nege turady? Bárin aıt ta birin aıt, osy týyndyny tyńdaǵanda janymyzdyń bir jaryp qalatyny, jadyrap salatyny ǵoı! Qazaq dalasyndaǵy tuńǵysh serenada desek, qate bolar edi, árıne. Sal-seriler shyrqap ketken serenada az ba bizde? Munda biz syǵannan da, serenadadan da buryn qazaq júreginiń erkindigin aıtqymyz keledi. Erkin, azat júrektiń lúpili kóńil keńistigin shalqytyp jibergende... Nemese kerisinshe, kóńil júrekti tolqytyp shyrqap salǵanda... Osyndaı keremetti ákelgen ómirge...
Ǵajaby, án mánisin, avtordyń jan tolqynysyn, áýen yrǵaǵyn tereń túısingen aqyn sonyń bárin sózben kórkem beınelegen. «Týlaǵan qany bar, tulpar da tabylar, úmit bolsa; Kún týsa basyńa, moıyma, jasyma, jigit bolsań!» Bul – qazaq janynyń erkindigi. «Kúı shyǵaryp, án salyp, kókpar tartyp, qyz qýyp» ósken eldiń balasynyń sózi. Shámshi men Qadyrǵa deıin aıtylǵan sóz: «Jasynan júırik minip ósken bula, jaý júrek, er kóńildi jigitteri» (Sáken) dep. Bul áýen men sóz bir eldiń, bir ulttyń ǵana emes, adamzat janynyń azattyǵy men bostandyǵyn jyrlap tur. Tyńdaǵan óz aldyna, oqyp kórińiz:
«Tolqysyn shartarap,
tasyshy, tebirenshi,
O, gıtara!
Eı, jan serigim,
Tógilsin kúı tarap!
Janyń taryqpasyn,
Án qalyqtasyn!
Qaıran basyń,
ǵarip basyń,
Kózińdi jumbaı
qamyqpasyn».
Ǵajaıyp áýenge týǵan osynaý sózdi Toqtar Seriktiń oryndaýynda qansha márte tyńdap óstik. Munda ulttyń bolmysy men mahabbatyn áıgileıtin qudiret áýende ǵana emes, sózine de tasqa qashalǵandaı tańbalanǵany baıqalady. Shámshige, keler ǵasyrlardyń qurdasy Shámshige Qudaı syǵan qyzyn tekke kezdestirmepti. О́zińdi súı, ózgeni súı – bári bir, eń bastysy, Abaısha aıtqanda, «adamdy súıe alýynda». Sonda ǵana azattyqqa ıe bola alatyn sııaqty jan balasy. Eń aıaýly nárse – adam rýhynyń azattyǵy ekenin túsingen soń «janyń taryqpasyn» deıdi. Bul jerde Shámshi men Qadyrdyń oı-sezimi adamzatpen dıalogke túsip ketkendeı áser qaldyrady. Pende balasynyń sezimin terbep kele jatqan gıtarany jan serigim deıtini de sondyqtan shyǵar.
Týyndynyń bar julyn-júıesi osy qaıyrmasyna toǵysqan. Bul endi aıta salǵanǵa ǵana ońaı sóz, shedevr dep! Taldap, múshelep, jiliktep jetkizetin dúnıe ǵoı oqyrmanǵa. Shet jaǵasyn ǵana biz osylaı túısinip jatqanǵa uqsaımyz.
Saz ben sózdiń jymy bólek bolǵanymen, negizi men barar jeri bir. Sebebi sazger osy ándi estrada janryna óńdep, tigisin jatqyzǵan Ulyqpan Joldasov án qaıyrmasynyń shýmaqtarynan uzaq ekenin aıtady. Ádette, kóptegen ánniń shýmaqtarynan qaıyrmasy qysqalaý nemese birdeı bolýshy edi ǵoı. «Syǵan serenadasynda» olaı emes. Bir bastalǵan qaıyrma úzile jazdap, endi aıaqtaldy degende, taǵy jalǵasa berip, qaıyra kóterilip baryp tııanaqtalǵanda, shýmaqtarynan áldeqaıda uzap ketedi eken.
P.S. Olaı bolsa, «janyń taryqpasyn...»