Soltústik gazǵa muqtaj

Úsh aıdyń ishinde depýtatqa biraz jumysty bitirip tastamadyń dep syn taǵa almaısyń, biraq alǵashqy qarqyn, zań shyǵarýǵa qushtarlyq keıingi jumys sapasyna da áser eteri sózsiz. Ázirge Agrarlyq komıtet arqyly eki zań jobasy jalpy otyrystyń birinshi oqy­ly­my­nan ótken eken, endi kúzgi sessııada ekinshi oqylymǵa da­ıyn­dal­maq­shy. Bul ýaqyt­ta basqa komıtetter qarastyratyn ju­mys top­ta­ryndaǵy tal­­qylaýlarǵa qa­tys­qan. Osy úsh aı­daǵy maquldanyp, qa­byldanǵan qu­jattar arasynda depýtat úshin eń ma­ńyz­dysy – «Zańsyz ıem­denilgen ak­tıv­­­terdi memleketke qaıtarý týraly» zań. Bul qujat boıynsha burynǵy tórt zańǵa ózgertýler men to­lyq­tyrý­lar engizilgen qosarlanǵan zań jo­ba­­lary da qabyldanǵanyn aıtqan Erkebulan Mámbetov qujattardyń ba­rynsha keńinen talqylanǵanyn aıtty. Memleket basshysynyń jaqynda bul zańǵa qol qoıǵany belgili. «Endi zań naqty iste qoldanylyp, halyqty alań­datqan kóp suraqqa jaýap beriledi dep senemiz. Zańsyz kim kóringenniń qo­lynda ketken dúnıeler memleketke qaı­tarylar degen úmittemiz», deıdi depýtat.

Árıne, depýtattardyń zań shyǵarý ju­mystarynan basqa azamattardy jeke máse­leleri boıynsha qabyldaýlar ótkizýi, kóshpeli otyrystarmen eldiń túrli shet aımaqtarǵa issaparlarǵa shyǵýy jáne t.b. jumystary tolyp jatyr. Biraq so­lar­dyń ishindegi mańyzdylarynyń biri – Úkimet orynda­­­ryna depýtattyq saýaldar joldaý. Bul depýtatqa berilgen úlken ar­tyq­shylyq, sebebi Úkimet mú­she­leri de­pýtattardyń saýaldaryna belgili ýaqytta mindetti túrde jaýap berýge tıis. О́kinishke qaraı, «eski Úkimette» depýtattardyń saýaldaryna júrdim-bardym qarap, jaltarma jaýap bere salatyndyǵy kóp kezdesetin. Biraq Jańa Qazaqstanda mundaı salǵyrttyqqa jol berilmeýi kerek. Depýtattar býynsyz jerge pyshaq urmaıdy, olar da eldiń jaıyn, ekonomıkanyń múmkindigin, halyqtyń problemasyn bilgen soń saýal joldaıdy.

Osydan biraz ýaqyt buryn Erkebulan Mámbetov Soltústik Qazaq­stan­ǵa gaz jet­kizý týraly másele kó­ter­di. Bul má­se­leniń aıtylǵanyna biraz jyldyń júzi bolǵan. Naqtyraq aıtsaq aýyzǵa alyna bastaǵanyna jıyr­ma jyl bolyp qaldy. Biraq má­se­le sózden aspaıdy, istelgen naqty jumys joq. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 2021 jyldyń 17 maýsymynda elimizdiń gaz salasyn damytý máselesi jóninde ótkizgen keńeste: «Aqmola jáne Soltústik Qazaqstan oblystaryn tolyq gazdandyrý – memlekettik mańyzǵa ıe másele. Keminde eki tásil bar: «Sa­ry­arqa» magıstraldi gaz qubyryn jal­ǵastyrý nemese Reseı gaz tasymaldaý júıesine qosylý. Eki nusqanyń da ózindik plıýsi men mınýsy bar. Úkimet óńirlerdiń ákimdikterimen birlesip, ja­qyn arada tańdaý jasaýǵa tıis», degen edi. Memleket basshysynyń osy sózine súıengen depýtat: «Qyzylorda-Jezqazǵan-Qaraǵandy-Temirtaý-As­ta­na» baǵytynda 1 061 shaqyrymǵa so­zylǵan «Saryarqa» magıstraldi gaz qubyrynyń birinshi kezeńi bir jyl­dan astam ýaqyt ishinde salynyp, paı­da­lanýǵa berildi. Endi osy jobanyń joǵarydaǵy baǵyttan eki esedeı qysqa – Aqmola men Soltústik Qazaqstan oblysyna tartylatyn II-III kezeńiniń qurylysyn da barynsha jedeldetý múmkindigin nege qarastyrmasqa degen» oryndy másele kóterip otyr.

«Bul joba iske assa Soltústik óńir halqynyń ómir súrý sapasy artyp, ekonomıkanyń qarqyndy damýy jedeldep, ekologııalyq ahýaly da jaqsarar edi. Bul joba tipti ońtústik óńirlerden qonys aýdarýshylar men shet memleketterden kóship kelip jatqan qandastar úshin óńirdiń tartymdylyǵyn arttyrar edi, sonymen birge jergilikti turǵyndardyń kóshi-qonyn da azaıtyp, oblystaǵy demografııalyq ahýal­dy turaqtandyrýǵa oń áserin tıgizer edi» delingen saýalda. Saýal sońynda depýtat: «Osy aıtylǵannyń negizinde Úkimetke Soltústik Qazaqstan obly­syn gazdandyrý máselesin tezde­tip sheshýdi usynamyn. Bul – Mem­le­ket basshysynyń tapsyrmasy eke­nin umytpaýymyz qajet. Sonymen qa­tar adamdardyń ómir súrýi úshin qo­laıly jaǵdaı jasaý jáne sapaly ınfraqurylymmen qamtamasyz etý máse­lesi «Amanat» partııasynyń 2023-2027 jyldarǵy «Halyqpen birge» atty saı­laýaldy baǵdarlamasynda qaras­ty­ryl­ǵan», degen.

Alaıda depýtattyq saýal joldanǵan Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıardyń jaýaby «Baıaǵy jartas – bir jartastan» aspaǵan. Ja­ýapta «Saryarqa» magıstraldik gaz qu­byry (MGQ) men «Beıneý-Bozoı-Shymkent» gaz qubyry birlesetinin aıtyp, endi «Saryarqaǵa» Aqmola men Soltústikti qossa «elimizdiń ońtústik óńir­lerin gazben jabdyqtaıtyn negizgi gaz arterııasynyń turaqty jumy­sy­nyń buzylýyna ákelýi múmkin» de­gen senimsiz boljal aıtady. Osy «anaý múmkin, mynaý múmkin» degen sııaq­ty tobanaıaqtyq el ekonomıka­syn 30 jyldan beri aıaqtan shalyp tur­ǵan senimsizdik ekeni sózsiz. Áı­teýir depý­tat­tardyń úmitin úzbes úshin R.Sklıar jaýabyn «Tehnıkalyq múm­kin­dik­ter aıqyndalǵannan keıin oń­taıly nusqa ázirlenetin bolady» degen súıkeısaldy jaýappen aıaqtapty.

Sonymen bul jaýaptan Aqmola men Soltústik Qazaqstan oblystary hal­qynyń ońaılyqpen gazǵa qol jetkize almasy kórinip tur. Biraq depýtat Erkebulan Mámbetov máseleni aıaqsyz qaldyrmaı, áli de túbirleıtinin aıtady. О́ńirdi gazdandyrý máselesi sal­ǵyrt sheneýnikterdiń shala jaýabynda qalmas degen úmittemiz.

Soltústik Qazaqstan oblysy