Keıingi jyldary tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesiniń damýyna, kásiptik jáne tehnıkalyq mekemelerde oqytylatyn mamandyqtardyń alýandyǵyna basa kóńil aýdarylyp keledi. Endigi jerde kolledjder ózderiniń jumysyn jańasha baǵytta túzýi kerek degen mindet qoıylyp otyr.
Tehnıkalyq jáne kásiptik bilimge qatysty zamanaýı trendterdi salaǵa engizý – kolledjder aldyndaǵy mańyzdy mıssııa bolmaq. Mamandardyń pikirine súıensek, ónerkásipti damytýdaǵy jahandyq trendter qazirgi kúni negizgi jeti baǵytqa oıysyp otyr. Onyń alǵashqy ekeýi – sıfrlandyrý bazasyndaǵy tehnologııalyq damý men ekonomıkalyq kúsh-qýattyń Azııa elderine qaraı aýysýy. О́mirdiń túrli salasyn sıfrlandyrý elimizde 3D prınter, bultty servıs, Big data, 5G jıiligi, kvanttyq servıs jáne taǵy basqa júıelerde kórinis taýyp otyr. Ǵalymdar 2030 jylǵa qaraı jer betinde vırtýaldy fabrıkalar kóbeıip, jasandy ıntellekt kez kelgen óndiriste basty orynǵa shyǵatynyn boljap otyr. Bul kóshten Qazaqstan da qalmaýy kerek. Onyń ústine keıingi ýaqytta damyǵan elder ózderiniń úlken zaýyt-fabrıkalaryn bizdiń memlekettiń aýmaǵynda turǵyzýǵa kóńil bólip otyrǵany taǵy bar. Olarǵa jergilikti jerden jańa tehnologııanyń tilin meńgergen jas mamandar qajet bolady.
Kelesi baǵyttar – aımaqtardyń ózindik ónerkásiptik saıasatyn damytý, jasyl ekonomıka, óndiristerdiń tuıyq sıkldaryna mán berý, kooperasııalardyń jáne ónerkásiptik-ınnovasııalyq damýdaǵy memleket rólin kúsheıtý. Osy jeti trend arqyly bolashaqta kásiptik bilim berýdiń qaǵıdalaryn jetildirý shart.
– Pedagog mamandardyń basty maqsaty – zamanǵa saı sapaly bilim berýmen qatar, jumys berýshilerdiń talaptaryna saı kadr daıarlaý. Ol úshin oqý úrdisiniń mazmunyna ózgertýler engizilip, dýaldy oqytý baǵdarlamalaryn jetildirýge basymdyq berilgen. Iаǵnı stýdentter úshin birinshi kezekte tájirıbelik daǵdylardy damytýǵa jaǵdaı jasaý mańyzdy. Dýaldy bilim berý baǵdarlamasy elimizde 2014 jyldan beri júzege asyrylyp keledi. Sol kezden beri halyqaralyq tájirıbe men ozyq ádis-tásilderge basymdyq berilip otyr. Bul turǵyda ár óńirdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik erekshelikterin eskergen jón. Oqý baǵdarlamalary da osyǵan baǵyttalýǵa tıis. Ekonomıkany sıfrlandyrý, «ómir boıy oqý» qaǵıdattaryn damytý arqyly jumysshylardyń biliktiligin kóterýge múmkindik bar. Jyl saıyn eńbek naryǵyna 400 myńdaı jas maman shyǵady. Alaıda orta bilikti mamandarǵa degen suranys jyl saıyn ósip, búginde olarǵa degen qajettilik 70 paıyzǵa jetken. Sondyqtan «Ulttyq biliktilik júıesi» aıasynda kásiptik biliktilikti arttyrýdyń jańa standarttary birtindep qalyptasýy kerek. Bıylǵy shildede Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Kásiptik biliktilik týraly» Zańǵa qol qoıdy. Qujat negizinde 632 kásiptik standart ázirlenip, ol 3 520 mamandyqty qamtydy. Buryn biliktilik daǵdylary 10 jylǵa deıin jaramdy bolsa, keıingi jyldardaǵy úrdister nebári 2-5 jylǵa deıin ǵana jetetinin kórsetip otyr. Osy sebepten kóptegen mamandyq boıynsha túlekterdiń biraz jyldan soń kolledjderge aınalyp soǵyp, óz daǵdylaryn ári qaraı jetildirýge múmkindik alýy zańdy degen tujyrymǵa keldik. Buǵan qosa orta biliktilikti qajet etetin mamandyq túrleri mindetti jáne erikti sertıfıkattaýǵa jatady, – dedi Pavlodarda ótken tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynyń respýblıkalyq Tamyz keńesinde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Oljas Ordabaev.
Oqý-aǵartý mınıstrligi tehnıkalyq jáne kásiptik bilim departamentiniń dırektory Serik Jartybaev jaqyn ýaqytta elimiz boıynsha jańadan 20 sıfrlyq kolledj qurylatynyn jetkizdi. Qazirgi kúni keıbir orta kásiptik oqý oryndary kommersııalandyrý úderisine bet burǵan. Mysaly, Kókshetaýdaǵy kolledj bir jylda ózderi shyǵarǵan taýarlar men qyzmetterden 83 mln teńge tabys tapqan. Bilim ordasy endigi jerde sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy memlekettik mekemege aınalýdy josparlap otyr. Mundaı mysaldar elimizdiń ár túkpirinde bar. Memlekettiń ózi de buǵan múddeli. Jyl saıyn elimizde 133 myń jas azamat kásiptik jáne tehnıkalyq tegin bilimmen qamtylyp, olarǵa jataqhana men shákirtaqy usynylady. Jalpy, stýdentterdi jataqhanamen qamtý máselesi sońǵy ýaqytta ózekti bola túsken. Aldaǵy qyrkúıek aıynda elimizdiń oqý oryndaryna stýdentterdi jataqhanamen qamtýdy mindetteıtin jańa zań normalary kúshine enedi. Bul baǵytta Pavlodar oblysy jaqsy nátıjelerimen kózge túsip otyr. О́ńirdiń aýmaǵynda kolledjderdiń stýdentteri úshin jańadan 4 jataqhana ashyldy. Jergilikti oqý oryndary stýdentterdiń bıznes ıdeıalaryn ómirsheń etýge de barynsha den qoıyp, qoldaý sharalaryn úzbeı júrgizedi.
Aıtyp óteıik, búgingi tańda elimizdegi 800-ge jýyq kolledjde dýaldy baǵyt boıynsha 61 myńnan astam stýdent oqıdy. Oqý oryndary 6 myńnan astam kásiporynmen áriptestik ornatyp, olardyń tapsyrysymen maman daıarlaıdy.
Pavlodar oblysy