Ádiletti qoǵam qurýdyń kepili
Byltyr 5 maýsymda ótkizilgen jalpyhalyqtyq referendým nátıjesinde el Konstıtýsııasyna aıtarlyqtaı ózgerister men túzetýler engizilgeni málim. Tipti Ata Zańymyzdyń úshten bir bóligi ózgeriske ushyrady dese de bolady. Osy jerde basa aıtyp óter másele, kópshilik engizilgen ózgerister men túzetýlerdi jyly qabyldady. Sebep te belgili: halqymyzdyń kókeıinde jańarǵan Konstıtýsııa negizinde jańa, ádiletti Qazaqstan qurylsa degen arman-tilek bar.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ótken jylǵy Konstıtýsııa kúnimen quttyqtaýynda atap kórsetkendeı, qolǵa alynyp jatqan ózgeristerdiń basty mindeti – halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý, memlekettiligimizdi barynsha nyǵaıtý jáne qoǵamymyzdy úılesimdi damytý. Al alda turǵan bul mindetterdi oryndaýǵa elimizdiń árbir azamaty atsalyssa, nur ústine nur bolmaq.
Árıne, jaqyn bolashaqta júzege asyramyz dep josparlanyp otyrǵan aýqymdy mindetter údesinen shyǵý úshin zań ústemdigi, ádildik, sondaı-aq jalpyǵa birdeı múmkindik qaǵıdattaryn berik ustanýǵa tıis ekeni aıtpasa da túsinikti. Osy arada zań ústemdigi men onyń oryndalýy, memleketshildik qaǵıdattary birinshi kezekke shyǵady. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda barlyq mindet tek sóz júzinde qalyp qoıady. Budan shyǵatyn qorytyndy, atqarýshy bılik pen qarapaıym halyq eki jaqtap bastalǵan reformalardy iske asyrýǵa zań ústemdigi men ádilettilik negizinde belsene qatysyp, Otanymyzdyń ári qaraı da ilgerileı berýine úles qosýy kerek.
Shaǵyn ǵana hatymnyń sońynda joǵaryda aıtqandaryma myna ustanymymdy qosa ketsem deımin: eli men halqy úshin qolynan kelgeniniń bárin jasaýdy basty maqsaty etip qoıǵan Memleket basshysyna barshamyz bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara otyryp járdem qolymyzdy sozýǵa tıispiz. Al birligimizdiń alǵysharty – ultymyz ben násilimizge, senim-nanymymyzǵa, basqa da erekshelikterimizge qaramaı judyryqtaı jumyla bilý, birtutastyǵymyzdan ajyramaý. Tarıhı kezeńde turǵan Qazaq elin birlik qana bıikke kótere alady. Sonda ǵana biz mereıli memleketter qataryna erkin qosylamyz.
Tursyn KО́PEEV,
zapastaǵy polısııa maıory
QARAǴANDY
Tulǵany asqaqtata bereıik
О́tken ǵasyrdyń aýyr júgin arqalap, ult bolmysynyń kemeldenýine sońǵy demi taýsylǵansha qyzmet etken, jańa myńjyldyqtyń bastaýynda da óziniń qalyptasqan ustanymynan bas tartpaı, keleshek jolynda eren eńbek sińirgen tulǵalardyń biri – halyq jazýshysy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Sherhan Murtaza edi.
Sheraǵańnyń keńes odaǵynyń qylyshynan qan tamyp turǵan kezinde de pýblısıstıkalyq maqalalarynda ulttyq rýh, táýelsizdik, ult pen til taqyryptaryn jıi-jıi qozǵaǵanyn kóziqaraqty oqyrman umyta qoımasa kerek. Al táýelsizdik jyldarynda rýhanı erkindik pen ulttyq bolmys-bitim týraly sóz qozǵap, til máselesin de nazardan tys qaldyrǵan joq. Halyqtyń muń-muqtajyn da aınalyp ótpedi.
Jazýshylyǵy óz aldyna bir tóbe kórkemsóz sheberiniń týǵan kúni jaqyndap keledi. Kózi tiri bolǵanda bıyl 91 jasqa tolar edi aǵamyz. Byltyrǵy mereıtoıy respýblıka kóleminde keńinen atalyp ótti. Ásirese ózi týyp-ósken Áýlıeata óńirinde túrli is-shara uıymdastyryldy.
Biraq halyq jazýshysyna degen qurmet munymen shektelmese kerek. Elimizdiń iri qalalary men oblys ortalyqtarynda bir-bir kóshege Sh.Murtazanyń esimi berilse, nesi aıyp? Sondaı-aq mektepterge aty berilýin qos qoldap qoldaıtyndardyń qatary qalyń bolatyny anyq. Bul úshin, árıne, óńirlik onomastıka komıssııalaryna osy baǵytta belsendi jumys júrgizý kerek.
Halyq jazýshysy, kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeriniń esimin ıelengen mýzeı-úıler ashylsa degen de tilegimiz bar. Al Taraz qalasynyń ortalyq kósheleriniń birinen ne óziniń esimi beriletin kósheniń boıynan bolashaqta eńseli eskertkishi boı kóterse, aǵa rýhy tipti asqaqtaı túspes pe!
Hatymyzdy Sheraǵańnyń myna sózimen aıaqtaǵandy jón kórip otyrmyz: «Tilsiz el bolmaıdy. Ana tilinen ajyraǵan el – óziniń tarıhynan, tamyrynan aıyrylǵan el. Tilinen ajyraǵan el – ata-babasynyń, áke-sheshesiniń atyn umytqan el. Al ondaılardy «máńgúrt» deıdi».
Boranbek QOShMAǴANBETOV,
Mahan ILANBAEV,
Taraz qalasynyń turǵyndary
Jambyl oblysy
Ustazyn ardaqtaǵan shákirtter
Sáken Shaıkenov – Birjan sal aýdanyndaǵy Sáýle aýylynyń mektebinde 30 jyl alǵashqy áskerı daıyndyq jáne deneshynyqtyrý pánderinen úzilissiz sabaq bergen tálimi mol, tájirıbesi zor ulaǵatty ustaz. Ol daıyndaǵan oqýshylar qaı jarysta, týrnırde bolmasyn ózderin tek jaqsy jaqtarynan kórsete bildi. «Qazaq kúresi» úıirmesiniń jyldar boıǵy nátıjelerinen kitap jazýǵa da bolady. Shákirtteri aýdandy bylaı qoıǵanda, oblys, respýblıka kóleminde talaı jarystan júldeli oralsa, munda Sáken Muhtarulynyń ter tóge etken eńbegi jatyr. Mektep oqýshylary ákelgen madaqtamalar men alǵyshattar, medaldar men kýbokter aýyldaǵy ár úıden kóptep tabylady.
S.Shaıkenov bilimin kóterý úshin jylma-jyl túrli kýrstardan ótip turady. Joǵary sanatty muǵalim retinde jas muǵalimderge tájirıbesin bólisýden de jalyqqan emes. Shákirtterimen qatar óziniń de kóp jylǵy eńbegi eleýsiz qalǵan joq, madaqtamalary, alǵyshattary, baspasózde jarııalanǵan ol týraly maqalalar barshylyq. О́zi 2014 jyly «Qarýly kúshter ardagerleri» RQB Ortalyq keńesi tóralqasynyń sheshimimen «Armııa generaly S.Q.Nurmaǵanbetov» medalimen marapattalǵanyn ár kez maqtan tutady.
Sáýle aýylynyń Shárápı Áljanov atyndaǵy mektebin támamdap, elimizdiń ár túkpirinde jemisti eńbek etip júrgen shákirtteri jınalyp, jaqynda ǵana zeınet jasyna jetken Sáken muǵalimderine arnalǵan oblystyq týrnır ótkizdi. Aýyl janynda uıymdastyrylǵan týrnırde búkil oblystan kelgen balýandar kúresip, atbegiler attaryn jarystyrdy. Jastar sporttyq saıystaryn ótkizip, ánshiler men kúıshiler ónerlerin ortaǵa saldy. Jeńimpazdar men júldegerlerge qomaqty syılyqtar úlestirilip, kópshilik arnaıy daıyndalǵan astan aýyz tıdi.
Ustazdaryn qadirlep, onyń kóp jylǵy eńbegin baǵalap, shákirttik rızashylyqtaryn bildirgen aýyl jastarynyń bul isi tek quptaýǵa laıyq.
Jamal SMAǴUL,
Y.Altynsarın tósbelgisiniń ıegeri
Aqmola oblysy