Bilim salasyndaǵy júıeli jumystyń nátıjesinde óńir oqýshylary bıyl aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizdi. Naqtyraq aıtsaq, jambyldyq jetkinshekter halyqaralyq, respýblıkalyq olımpıadalar men ǵylymı jarystarda 343 medal jeńip aldy. Sondaı-aq respýblıkalyq ǵylymı jobalar jarysynda óńir komandasy on tórtinshi jyl qatarynan «Eń úzdik komanda» atandy.
Jalpy alǵanda óńirdiń bilim salasyndaǵy jetistigi jyl ótken saıyn artyp keledi. Bul álbette, pedagog mamandardyń tabandy eńbeginiń, jankeshtiliginiń arqasynda múmkin bolyp otyr.
– Oblystyń bilim berý salasy san túrli baǵyt boıynsha órkendeı túskeni ras. Bul jyl saıynǵy qarjylandyrýdyń artýymen baılanysty ekeni daýsyz. О́ńirdiń aǵartý salasyn damytýǵa jergilikti atqarýshy bılik qaı kezde de múddeli. Qolǵa alynǵan naqty jumystyń nátıjesinde túrli sanat boıynsha kórsetkish te jaqsara tústi. Bilim salasynda ózine tán ereksheliktermen moıyndalǵan birneshe halyqaralyq joba bar ekeni belgili. Biz solardyń saraptamasyna den qoıamyz. Sarapshylardyń pikirine súıensek, TIMSS, PISA, PIRLS, ICILS halyqaralyq zertteý uıymdarynyń táýelsiz baǵalaý júıesi qaı kezde de mańyzǵa ıe. Tıisti deńgeıde júrgizilgen zertteý nátıjesine súıensek, óńir oqýshylarynyń respýblıkalyq deńgeıdegi kórsetkishi aıtarlyqtaı joǵarylaǵan. О́ńirde oqý úrdisterin órkendetý, oqytý sapasyn ilgeriletý úshin konsýltatıvtik-keńesshi organ sanalatyn dırektorlar keńesi, «Ulaǵat» pedagogter qaýymdastyǵy qurylǵan. Oqý-aǵartý mınıstrligi tarapynan bilim basqarmalary qyzmetine júrgizilgen keshendi monıtorıng nátıjesinde óńirdegi oqý-ádistemelik ortalyqtyń is-tájirıbesi respýblıka boıynsha taratyldy. Bul óńir ustazdarynyń shyǵarmashylyq áleýeti arta túskenin ańǵartyp otyr. Bir sózben aıtqanda, oblystyń bilim salasyn órkendetý úshin barlyq múmkindik qarastyrylǵan, – deıdi óńir basshysy Nurjan Nurjigitov.
Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Meıirhan О́mirbektiń aıtýynsha, byltyrmen salystyrǵanda oqýshylardyń UBT-da kórsetken nátıjesi bıyl aıtarlyqtaı jaqsarǵan. Máselen, ótken jyly 100-den joǵary upaı jınaǵan óńir oqýshylarynyń sany 1 218 bolsa, bıyl 1 587 oqýshyǵa jetti. Sondaı-aq 305 túlek «Altyn belgi» ıegeri atansa, 852 túlek mektepti úzdik attestatpen aıaqtaǵan. Qysqasy, oqýshylardyń UBT-daǵy kórsetkishine qarap-aq bilim sapasynyń joǵarylaı túskenin ańǵarý qıyn emes.
– О́ńirde bilim sapasynyń joǵarylaýy pedagogtiń kásibı biliktiligine baılanysty ekeni sózsiz. Sol turǵydan alyp qaraǵanda, ustazdar úzdiksiz izdenis arqyly ǵana tolaıym tabysqa qol jetkizetinine kúmán joq. Jumysyna jaýapkershilikpen qarap, kóńil kónshiterlik nátıje kórsetip júrgen áriptesterimiz de az emes. Olardyń jankeshti eńbegi ózgelerge úlgi bolsa deımiz. Bıyl akademık Asqar Jumadildaev jáne IMPACT ashyq shyǵarmashylyq baıqaýlarynda matematıka, fızıka jáne ınformatıka pánderinen sabaq beretin 25 pedagog jeńimpaz atanyp, komandalyq esepte respýblıkada II oryndy ıelendi. Budan bólek, respýblıkalyq tórt baıqaýda 14 ustaz jeńimpaz atansa, halyqaralyq olımpıada men baıqaýda 9 ustaz júldeli orynǵa ıe boldy. Atalǵan jetistikter oblys muǵalimderiniń shyǵarmashylyq áleýetiniń joǵary ekenin aıqyndap tursa kerek. Bilim berý balabaqsha tabaldyryǵynan bastalady desek, oblysta 573 mektepke deıingi bilim berý uıymynda 60 myńnan asa bala tárbıelenip jatyr. Mektepke deıingi uıymdarmen qamtý úlesin arttyrý maqsatynda ótken jyly 2 270 oryndyq 20 jekemenshik balabaqsha ashylsa, bıyl jyl sońyna deıin 1 937 oryndyq 17 jekemenshik balabaqsha ashý kózdelip otyr. Bul baǵyttaǵy jumys aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taba bermek. Atqarylǵan jumys nátıjesinde 3-6 jastaǵy balalardy qamtý úlesi 100 paıyzdy, 2-6 jas arasyndaǵy balalardy qamtý úlesi 94,2 paıyzdy quraıdy, – deıdi M.О́mirbek.
Derekke kóz júgirtsek, búginde óńirde 25 bilim nysanynyń qurylys jumystary júrgizilip jatyr. Jyl sońyna deıin 9 bilim ordasy men 5 mekteptiń japsarlas qurylysy aıaqtalyp, paıdalanýǵa berilmek. Sondaı-aq 11 nysannyń qurylysy 2024 jyly da jalǵasady. N.Nurjigitovtiń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda júzege asyrylatyn jumysqa basymdyq beriledi.
– Bilim salasyndaǵy ınfraqurylymdy jetildirý maqsatynda tıisti jumys atqarylyp jatyr. Osy jyly óńirde 25 bilim nysanynyń qurylysy júrgizilý ústinde. «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda qolǵa alynatyn jumys az emes. Aıtalyq, óńirde 12 mekteptiń jeteýiniń qurylysy bıyl, qalǵan beseýiniń qurylys jumysy kelesi jyly bastalady. Bilim salasyna qarasty tozyǵy jetken nysandardy jóndeý jumystary da nazarymyzdan tys qalǵan emes. 4,4 mlrd teńgege 17 bilim berý nysanyn kúrdeli jóndeýden ótkizip jatyrmyz, – dep naqtylady oblys ákimi.
N.Nurjigitov keltirgen derekterge sensek, óńir mektepterinde ınternet jyldamdyǵyn arttyrý maqsatynda da aýqymdy jumys júrgizilgen. Qysqasy, ınternet sapasyn jaqsartý maqsatynda 61 mln teńge qarajat qarastyrylǵan. Baılanys operatorlarymen birlesip atqarǵan jumystyń nátıjesinde 28 bilim oshaǵynda ınternet jyldamdyǵy jaqsarǵan.
О́ńirdiń bilim salasyna aıryqsha nazar aýdarylyp otyr. Salaǵa bólinetin qarjy da jyl ótken saıyn artyp keledi. Máselen, osy jyly bilim salasyna 284,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul óńir bıýdjetiniń 50 paıyzynan joǵary.
Jambyl oblysy