Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary suıyqtyqtyń joǵary qysym jaǵdaıyndaǵy kóbiktený ádisimen asa joǵary molekýlaly ashyq keýekti polıetılen alý tehnologııasyn ázirledi. Sýdy jáne tehnıkalyq nemese taǵamdyq suıyqtyqtardy súzýge arnalǵan qoljetimdi materıal otandyq ónimderdiń sapasyn arttyrýǵa yqpal etedi.
Ǵylymı jobaǵa Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Dárilik zattardyń hımııasy jáne organıkalyq sıntez zerthanasynyń meńgerýshisi, PhD Erbol Ihsanov jetekshilik etedi. Ǵalymnyń 100-den asa ǵylymı jarııalanymy men bes avtorlyq kýáligi bar. Sondaı-aq jobada osy zerthananyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Anastasııa Shevchenko, ýnıversıtettiń aǵa oqytýshysy Iýlııa Lıtvınenko, kommersııalandyrý jónindegi maman Aıbek Dúısebaev jáne joǵary qysymdaǵy suıyqtyq júıelerin jobalaý boıynsha maman, bas konstrýktor Sergeı Soshın syndy ǵalymdar toby jumys isteıdi.
Ýnıversıtet ǵalymdary ázirlegen asa joǵary molekýlalyq massasy bar ashyq keýekti polıetılen – hımııalyq turǵydan tózimdi, bıoúılesimdi jáne súzý qabileti joǵary, jańa úlgidegi materıal. Materıal ártúrli salalarda keńinen qoldanýǵa arnalǵan. Máselen, janarmaı quıý stansalarynda, avtokóliktiń tikeleı janarmaı júıesinde de suıyq otyndy súzgiden ótkizýge paıdalanýǵa bolady. Mundaı júıeni engizý aıtarlyqtaı jańartýdy qajet etpeıdi jáne otyn berý júıesinde qosymsha súzgini ornatýmen nemese shtattyq júıeni aýystyrýmen ǵana shekteledi. Sonymen qatar ony qatty qosyndylardan alynǵan maılar men basqa da suıyqtyqtardy súzý kezinde qoldanýǵa bolady. Eki nusqada da súzgi tesikteriniń mólsherine baılanysty joǵary súzý dárejesi orta eseppen 2 mıkron deńgeıge jetedi.
Súzgi joǵary mehanıkalyq beriktikke ıe. Ony joǵary qysymdaǵy sýmen túrli tazartqysh zattarmen jýyp, tazalap, keptirip alýǵa bolady. Joǵary mehanıkalyq beriktigi men ashyq teri tesiginiń bolýyna baılanysty materıaldy júktelgen túıinderge maılaý úshin de qoldanýǵa múmkindik bar. Joǵary úıkeliske tózimdiligi men bıologııalyq ınerttiligi bul materıaldy ımplantasııa materıaly retinde paıdalanýǵa, atap aıtqanda, kúrdeli synyqtardan keıin qalpyna keltirý kezinde súıek tinin aýystyrýǵa múmkindik beredi. Alynǵan materıal joǵary mehanıkalyq sozylý jáne qysý beriktigine baılanysty brondy qorǵanys (synyqtarǵa qarsy qabat) elementteri retinde de qoldanylady.
– Jańa úlgidegi materıal arqyly kúnbaǵys maıyn súzý boıynsha júrgizgen tájirıbelerimiz oń nátıje kórsetti. Barlyq qajetti zertteýler men synaqtar júrgizildi. Súzgi elementin alý úshin zerthanalyq qondyrǵy salyndy, ónerkásiptik qondyrǵy jobalandy, súzgi stansasynyń jobasy daıyndaldy. Qazirgi ýaqytta joba kommersııalyq ónimge deıin jetildirilý ústinde. Sýdy jáne tehnıkalyq nemese taǵamdyq suıyqtyqtardy súzýge arnalǵan jańa qoljetimdi materıal otandyq ónimderdiń sapasyn arttyrady, – deıdi E.Ihsanov.