Qor qońdanbaı tur

BJZQ-nyń júrgizilgen ese­bi­ne sáıkes, el azamattarynyń 1 trln 355 mlrd teńgege jýyq zeınetaqy jınaqtary bar. Bul byltyrǵy jyldyń so­ńyn­da jı­naqtalǵan zeınetaqy qara­ja­ty­nyń jalpy kóleminiń 9,2 pa­ıyzyn quraǵan. Osydan eki jyl buryn sheteldik menedjerler el azamattarynyń 1 trln 382 mlrd teńgeden astam jınaq aqshasyn basqarǵan kórinedi.

Sonymen qatar BJZQ esebine sáıkes, 2021 jyly zeınetaqy aktıv­teriniń bir bóligin basqa­ratyn sheteldik kompanııalar qor sa­lymshylaryna 140,9 mlrd teńge tabys ákelgen. Sonymen zeınetaqy aktıvteriniń bir bóligi alǵash ret 2018 jyly ol kezde menedjmentke Aviva Investors Global Services Limited tartylyp, aktıvterdiń 0,8%-dan aspaıtyn bóligi syrtqy basqarýǵa be­­rilgen. Birtindep sheteldik me­ned­jerler pýly artyp, 8 syrt­qy basqarýshy kom­pa­nııa­nyń úshtigine Pgim Limited (306,1 mlrd teńge), Principal Global Investors (Europe) Limited (303,7 mlrd teńge) jáne HSBC Global Asset Management (UK) Limited (222 mlrd teńge) kirgen. Syrtqy basqarýǵa berilgen zeınetaqy aktıvteriniń 61,3%-y osy úsh kompanııaǵa tıesili.

Al osy aralyqta qor ınvestorlary qandaı aksııalar bo­ıynsha tabys tapty?

Bir jyl ishinde BJZQ salym­shy­larynyń aksııalarǵa ınves­tısııalaý esebinen dıvıdendtik kiri­si eki esege jýyq azaıyp, eger 2021 jylǵy salymshylardyń dı­­vıdendtik kirisi 29 mlrd teń­­­ge­ni qurasa, 2022 jyly ol 17 mlrd teńgeden aspaǵan. О́tken jyly dıvıdendter kólemi bo­ıynsha úzdik 5 baǵaly qaǵazǵa, máselen, Qazatomónerkásiptiń depo­zıtarlyq qolhattary (dıvı­dendtik kiristiń 69%), «KEGOC» AQ jaı aksııalary (12,8%), «Ata­meken-Agro» artyq­shy­lyqty aksııalary (12%), «QazTransOıl» kompanııasynyń jaı aksııalary (1,6%) jáne Fincraft Resources artyq­shylyqty aksııalary (1,5%) bolǵan.

Biryńǵaı jınaqtaýshy zeı­net­­aqy qoryna túsken tólem­­der qaıda jiberildi?

Bir jyl ishinde qordan jınaqtalǵan zeınetaqy tólem­de­riniń kólemi 58,9%-ǵa azaıyp, 2021 jyly BJZQ bul maqsattarǵa 2 trln 882 mıllıard teńge bólinse, 2022 jyly – 1 trln 182 mlrd teńge bolǵan.О́tken jyly ınvestorlar turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý jáne emdelýge aqy tóleý úshin BJZQ-dan 902,8 mlrd teńge alyp, tólemder somasynyń 76,3%-yn quraǵan. Salystyrmaly túrde qaraǵanda 2021 jyly bul kórsetkish eki ese­den astamǵa ósip, 2,5 trln teńge shamasynda qalyptasty. Sol kez­degi zańnamalyq quqyq­tyń be­ril­ýine baılanys­ty halyqtyń jı­naqtalǵan zeı­net­aqy qara­ja­­tynyń bir bóli­gin alýǵa degen suranys artyp, turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý, ıpotekany óteý, emdelý jáne basqa da maqsattar úshin zeınetaqy aktıvteriniń bir bóligi alynǵany bar. 2021 jyly zeınetaqy jı­naq­ta­rynyń bir bóligin mer­ziminen buryn alýdyń jet­kiliktilik shegi 2022 jylmen sa­lys­­tyrǵanda eki ese tómen bolǵan. Sondyqtan BJZQ-dan «artyǵyn» alý múm­kin­digi bar kóptegen salymshylar osylaı jasady.

BJZQ-dan jınaq aqshany merziminen buryn alýdan basqa, zeınet jasyndaǵy azamattarǵa – 119,2 mlrd teńge, muragerlerge – 54,3 mlrd teńge jáne elden ketkenderge – 43,4 mlrd teńge tó­lem­derdiń qomaqty somasy ja­salǵan.

Bul rette Biryńǵaı jı­naq­­­taýshy zeınetaqy qory, Ult­­­tyq bank pen jeke mened­jer­­ler qandaı komıssııa alady?

Zeınetaqy naryǵynyń qaty­sý­shylary qandaı komıssııa ala­tynyn kóreıik. Áleýmettik kodeks derekteriniń negizinde 2023 jylǵy 1 shildeden bastap zeınetaqy aktıvteriniń kóleminen BJZQ komıssııasynyń mólsheri aıyna 0,01%-dan 0,008%-ǵa deıin tómendedi. Esterińizge sala keteıik, 2021 jyldan bastap qor ınvestısııalyq kiristen komıssııa almaıdy. Ol tek zeınetaqy aktıvterin basqarýshylardan aly­nady. Ulttyq bank – 2% jáne ınvestısııalyq portfeldi bas­qa­rýshylar – ınvestısııalyq kiristiń 7,5%-nan aspaıdy. 2023 jyly Ulttyq banktiń komıs­sııa­lyq syıaqysy 1,5 paıyzdy, al 2022 jyly ınvestısııalyq kiristiń 1,8 paıyzyn qurady. BJZQ-nyń tekserilgen esep­te­rine sáıkes, 2022 jyly zeı­netaqy aktıvteriniń bir bóligin basqarýshylar, Halyk Global Markets – 3,5%, Jusan Invest – 5%, BCC Invest – 7%, Centras Securities – 7,5%, Halyk Finance – ınvestısııalyq kiristiń 5% ko­mıs­sııasyna ıe bolǵan. Son­daı-aq 2021 jyldyń 1 qań­tarynan bastap Ulttyq bankke salynatyn bazalyq komıssııa alymy men atalǵan banktiń senimgerlik basqarýǵa baılanys­ty shyǵystardy óteýdiń kúshi joıylǵany kórsetilgen.

Qalaı degenmen de, Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory bazalyq komıssııany óteý jáne syrtqy basqarýshylarǵa artyq kiristen syıaqy tóleý boıynsha komıssııalar tólegen. Eske alsaq, 2020 jyly qor Ulttyq bankten qarjy quraldary port­feliniń tobyna baılanysty dıfferensıaldy túrde esep­te­letin bazalyq-komıs­sııalyq syıaqy alǵan. Onyń maksımal­dy mólsheri aıyna 0,06% bol­ýy­ múmkin eken. BJZQ-nyń kasto­dıa­­­ny – Ulttyq bank. 2021 jyldyń 1-qańtarynan bastap qordyń kastodıandyq operasııa­lar bo­ıynsha qyzmetterge aqy tóleý jónindegi mindettemeleri alynyp tastalǵan kórinedi.