Til jáne tehnologııa

Ártúrli salalarda qa­zaq tiliniń úlesi artyp ke­le jatqany baıqalady. Sonyń biri – tehnologııa salasy. Máselen, jaqynda ǵana jastar arasyndaǵy eń tanymal TikTok platformasyna qazaq tili engizilgen bolatyn. Ári áleýmettik jeli qazaqtildi kontentti qa­lyptastyrýshylarǵa óte úlken múmkindik berip otyr. Qazirgi kezde qazaq ti­lin damytýǵa arnalaǵan birneshe aýqymdy joba bar. Sondaı-aq álem nazaryn aýdartqan ChatGPT-diń alǵashqy qazaqsha balamasy da paıda bolǵanyn aıta keteıik.

TikTok el azamattary kóp qoldanatyn áleýmettik jeliniń biri bolǵandyqtan, buǵan qazaq tiliniń engizilýi eleýli jańalyq. Sonymen qatar buryńǵy Aqparat jáne qoǵamdyq damý mı­nıstrliginiń bastamasymen TikTok trendterin qa­zaqshalandyrý maqsatynda #Naýryz #Kitaptok, «Myń bala» jobalary júzege asyrylǵanynan habardar­myz. Sonymen qatar Insta­g­ram áleýmettik je­lisi ar­qy­ly qazaq tiliniń shu­bar­lanbaýyna, nasıha­t­­ta­lýy­na úles qosyp júr­gen Qazaqgrammar jobasy bar. Qazirgi kezde bul pa­raq­sha­­­­ny 66 myń adam oqıdy.

Keıingi kezderi jasan­dy ıntellektini ıgerýge de basa mán berilip kele­di. Memleket basshy­sy Jol­daýynda: «Jasan­dy ın­tellektiniń múm­kin­­dik­terin tolyq paıda­lan­saq, bilim ekonomıkasyna tyń serpin beremiz. Keminde úsh belgili joǵary oqý or­ny jasandy ıntel­lekt sa­la­syna qajetti kadr daıar­laýmen jáne zert­­­­teý­ler júrgizýmen aı­­­na­­ly­sýy kerek», dep tap­­syrma berdi. Bul baǵyt­ta jetistik­terimiz de bar­shy­lyq. So­nyń biri – Askify.kz. Bul – álemge ta­nymal ChatGPT jasandy ıntellektisiniń qa­zaq­sha balamasy. Joba avtor­­larynyń aıtýynsha, ChatGPT qazaqsha suraqqa durys jaýap bere almaǵan ári jaýaby tym túsiniksiz bolǵan. Orysshanyń ózine qatemen jaýap beredi. Sol olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin qazaqsha balamasy ázirlengen.

ChatGPT shyqqan kez­de oǵan qarapaıym jurt­shylyq bylaı tursyn, IT-salada júrgen maman­dar­dyń ózi mán bermegen edi. Biraq az ýaqyttyń ishin­­de chat-bot qandaı múm­kin­dikterge ıe ekenin kór­se­tip úlgerdi.

– Osyndaı ıgilikti qa­zaqtar nege qoldanbaıdy degen oı keldi. Qazirgi nus­qany jasaýǵa osy jyl basynan beri eki jarym aıdaı ýaqyt jumsadyq. ChatGPT-diń «ana tili» – aǵylshyn tili. Ol aǵylshyn tilinde óte keremet jaýap beredi. Sebebi bilim men aqparat dál osy tilde keń taralǵan. Qytaı, japon, hındı sekil­di tilderde de tolymdy jaýap berýge tyrysady. Al qazaq tili sekildi aqpa­raty az, qol­danysy tar til­derde qate­men nemese túsi­niksiz «til qatady». Askify.kz-ke ana tilimizde de, sondaı-aq aǵylshyn já­ne orys tilderinde de ba­rynsha saýatty jaýap usy­nady. ShatGPT-ten aıyr­­mashylyǵy – munda to­lyq­qandy chat sıpatynda sóı­lese alasyz, – deıdi joba avtorlary.

Ázirge tehnologııa je­tistikteri qazaq tiline aýda­rylyp qana keledi. Bo­la­shaqta tehnologııanyń ana tili – qazaq tili bolady dep senemiz. Qazirgi jas­tardyń IT-saladaǵy aıaqa­lysyna qarap osyndaı oı túıýge bolady.