Otarshyl ımperııaǵa qarsy ult-azattyq qozǵalystyń kóshbasshysy, qazaqtyń sońǵy hany Kenesary Qasymulynyń eskertkishi shejireli Merki jerinde boı kóterdi. «Alashta Kenekeme er jetpeıdi!» dep aqyn Maǵjan jyrlaǵandaı, qazaq tarıhynda óshpes iz qaldyrǵan taý tulǵa eskertkishiniń ashylý saltanatyna jergilikti zııaly qaýym ókilderi, qoǵam qaıratkerleri qatysty.
Is-sharanyń Muhtar Áýezovtiń «Han Kene» tarıhı tragedııalyq qoıylymymen ashylýynda da zor mán jatsa kerek. Al akterlik ansambl óz kezeginde Kenesary han dáýirindegi tarıhı erkindikti ańsaǵan qazaq halqynyń ulttyq psıhologııasyn kórsetýge kúsh saldy. Keıipkerler arqyly dáýir shyndyǵyn aına-qatesiz kórermenge jetkizdi.
Eskertkishtiń ashylý saltanatyna qatysqan oblys ákimdigi apparatynyń basshysy Mádı Máten, Merki aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Baıseıit Jylysbaev, eńbek ardageri Rahmetildá Rahmanberdıev bastaǵan mártebeli meımandar sóz alyp, Kenesarynyń qazaqtyń arǵy-bergi tarıhynda úlken rólge ıe han bolǵanyn, ult-azattyq qozǵalys kezinde qazaq jaýyngerleriniń rýhyn oıatý úshin bar kúshin sarqa jumsaǵan kóshbasshy bolǵanyn tilge tıek etti.
Demeýshiler esebinen boı kótergen eskertkishtiń bıiktigi – 10 metr. Músinshi Temirhan Kóljigittiń aıtýynsha, eskertkishte el úshin eńiregen er beınesin jasaýda kóp tarıhı derekke nazar aýdarypty.
«Kene hannyń tusynda,
Qart býradaı jaradyq.
Jaýdy jasqap japyryp,
Jaýǵan qardaı boradyq.
«Abylaılap» at qoıyp,
Dushpannyń aldyn oradyq»,
dep keletin Nysanbaı aqynnyń joqtaýy ańyzǵa aınalǵan hannyń beınesin dóp ashqandaı.
Tarıhı tulǵaǵa arnalǵan tastuǵyr «Batys Eýropa – Batys Qytaı» kúrejolynyń boıynda qasqaıyp tur. Jurtshylyq pikirinshe, týyndyda Esil boıyndaǵy Kenesary beınesimen sátti keskindik uqsastyq ta baıqalady. Eskertkishke kóz salǵan kez kelgen adam azattyq jolynda aıqasqan kókjal Keneniń, birtýar hannyń júzindegi aıbardy aıqyn sezedi.
Jambyl oblysy,
Merki aýdany