Úndistanda ótip jatqan G20 elderiniń sammıtinde Túrkııa prezıdenti Redjep Taııp Erdoǵan «Úlken jıyrmalyq» elderiniń jańa saýda dáliziniń qurylysyn salý josparyn synǵa aldy.
Bul baǵyt Úndistannan shyǵyp, Saýd Arabııasy jáne Izraıl arqyly ótpek, al Túrkııa odan tys qalyp otyr. Osyǵan baılanysty R.Erdoǵan mundaı jobaǵa Túrkııa aralaspasa, ony júzege asyrý qıyn ekenine toqtaldy.
«Túrkııasyz dáliz joq», dedi Erdoǵan Úndistanda ótip jatqan G20 sammıtinde. «Túrkııada mańyzdy óndiristik jáne saýda bazasy qalyptasqan. Shyǵystan Batysqa taýar jetkizýdiń qolaıly tásili – Túrkııa arqyly ótý».
«Úndistan – Taıaý Shyǵys – Eýropa» ekonomıkalyq dálizi nemese IMEC dep atalatyn kólik baılanysy Birikken Arab Ámirlikteri, Saýd Arabııasy, Iordanııa jáne Izraıl arqyly ótip, sodan keıin Grekııa men Eýropaǵa jetetin temir jol jelileri men keme qatynasyn qurýǵa baǵyttalǵan.
Dáliz qurylysy jónindegi ózara túsinistik memorandýmyna Eýropalyq Odaq, Úndistan, Saýd Arabııasy, BAÁ, AQSh jáne G20-nyń basqa seriktesteri qol qoıdy. Jobanyń negizgi maqsaty – júk tasymaldaý ýaqytyn 40 paıyzǵa qysqartý, sondaı-aq túrli shyǵyndy azaıtý.
Alda-jalda dáliz osy nusqasy boıynsha qabyldansa, onda Túrkııany aınalyp ótedi. R.Erdoǵannyń sózine súıensek, túrli saýda dálizderin salý arqyly kóptegen memleket yqpal etý aýqymyn keńeıtýdi kózdeıdi. Sondaı-aq Túrkııa prezıdenti óz sózinde BAÁ basshysy Muhammed ben Zaıdtyń osy máselege qatysty batyl usynys jasaǵanyna nazar aýdardy.
Jalpy, «Úlken jıyrmalyq» sammıtinde birqatar mańyzdy másele talqylandy. Byltyrǵy kezdesýde memleket basshylary Reseıdi ashyq aıyptaǵan. Alaıda bıylǵy jıynnyń qorytyndy qujatynda Ýkraınanyń aýmaqtyq tutastyǵy ǵana aıtylǵan. Sarapshylar muny G20 elderiniń kózqarasy jumsarǵanymen baılanystyrady.
Budan bólek, resmı túrde Afrıka odaǵy «Úlken jıyrmalyqtyń» turaqty múshesi atandy. Buǵan deıin onda tek Ońtústik Afrıka Respýblıkasy ǵana bar-tuǵyn. Sarapshylardyń paıymdaýynsha, Afrıka odaǵynyń resmı múshe atanýy qara qurlyqtyń daýsyn jetkizýge jol ashady.
G20 kóshbasshylary 2030 jylǵa qaraı jahandyq deńgeıde jańartylatyn energııa qýatyn úsh ese ulǵaıtýǵa kelisti. Kómirden óndiriletin qýatty qysqartý qajet ekenin taǵy bir márte maquldady. Degenmen jańartylatyn qýat kózderin ulǵaıtýǵa qatysty qoldanystaǵy saıasatty ózgertý josparyn usynǵan joq. Qazirgi tańda túbegeıli jasyl energııaǵa kóshý úshin jylyna 4 trıllıon dollar qajet. Biraq ony qaıdan alýǵa bolatyny týraly eshkim tis jarmady.