Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda elimizdiń damýyna qatysty ekonomıkalyq máselelerge basa nazar aýdaryldy. Onyń ishinde jańa ekonomıkalyq úlgige kóshý, óńdeý ónerkásibin damytý, otandyq óndirisshilerdi qoldaý, ken ónerkásibin, aýyl sharýashylyǵyn damytý, elimizdiń týrıstik áleýetin paıdalaný, energetıkalyq qaýipsizdik máselesi, halyqty gazben qamtý, sý únemdeıtin tehnologııalardy engizý jáne salyq baqylaýy, kreatıvti ekonomıkany damytý sııaqty elimizdiń búgini men bolashaǵy úshin mańyzdy máseleler qamtyldy.
Prezıdent «Qazirgi eń basty mindet – elimizdiń myqty ónerkásiptik negizin qalyptastyrý jáne ekonomıkamyz ózimizdi tolyq qamtamasyz ete alatyn jaǵdaıǵa jetý. Sondyqtan óńdeý salasyn jedel damytýǵa basa mán berýimiz qajet», degen edi.
Elimizdegi óńdeý ónerkásibiniń jalpy ónim boıynsha úlesine kóz júgirtsek, metallýrgııa ónerkásibi – 42,9%, tamaq ónimderi – 14,8% jáne mashına jasaý 12,7%-dy kórsetip, jetekshi salalardyń bastaýynda tur. Bul salalardyń jalpy úlesi 70,4% quraıdy eken. Sonymen qatar sarapshylar halyq suranysynyń artýyna baılanysty sýsyndar, qaǵaz, bylǵary jáne aǵashtan jasalǵan buıymdardy óńdeý óndirisiniń de ósip kele jatqanyn aıtady. О́ńdeý ónerkásibiniń áleýeti zor ekenin eskersek, onyń ekonomıkaǵa jańa ónimderdiń, jumys oryndarynyń paıda bolýyna, salyqtyq túsimderdiń kóbeıýine, sonyń ishinde kólik pen qoımalardyń, servıstik kompanııalar qyzmetteriniń jetilýi jeńil ónerkásiptiń damýyna áser etetini sózsiz. Mamandardyń pikirinshe, óńdeý sektory ekonomıkalyq damýdy qamtamasyz etýshi kúshke aınalýy úshin IJО́-degi úlesi 40-50%-dan asýy kerek. Sondyqtan shıkizatqa táýeldilikti eńserip jáne óńdeý ónerkásibi sekildi joǵary qosylǵan quny bar salalarǵa basymdyq berilýi kerek.
О́ńdeý ónerkásibiniń shıkizatty qoljetimdi baǵamen alýynyń mańyzy – Memleket basshysynyń nazarynda. Ekonomıkany ártaraptandyrý burynǵydan da mańyzdy mindetke aınalyp, osy rette metaldy tereń óńdeý, munaı-gaz jáne kómir hımııasy, aýyr mashına jasaý, ýrandy konversııalaý jáne baıytý, avtobólshekter jáne tyńaıtqyshtar shyǵarý sııaqty baǵyttarǵa kóńil bólinýi kerek. Basqasha aıtsaq, joǵary deńgeıde óńdelgen ónim shyǵaratyn klaster qurý búgingi kúnniń talabyna aınalyp otyr.
Memleket basshysy Joldaýda usynylǵan jańa ekonomıkalyq saıasattyń sapaly ári tolyq júzege asyrylýy memlekettik qyzmetshilerdiń biliktiligine, jaýapkershiligine jáne saıası erik-jigerine tikeleı baılanysty ekenin ári reformalardyń iske asyrylýyna negizinen atqarýshy bılik jaýap beretinin alǵa tartty.
Osy rette óz pikirin bildirgen Innovasııalyq ekonomıka ınstıtýtynyń sarapshysy, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory Maǵbat Spanov: «Prezıdenttiń halyqqa arnalǵan jańa Joldaýynda túrli atqarýshy organdardyń aldyna birqatar mindet pen maqsat qoıyldy. Negizgi eki maqsaty ulttyq ekonomıkanyń tıimdiligin arttyrý men halyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaqsarýyn seziný úshin tapsyrmalardy júzege asyrýǵa óte qysqa merzim berildi. Biraq, jalpy alǵanda, kez kelgen tapsyrmany júzege asyrý eki faktorǵa – kadrlyq quramdas bólikke jáne usynylǵan ózgeristerdi qarjylyq qamtamasyz etýge negizdelgen. Kadrlyq ózgerister men taǵaıyndaýlardy óte jyldam júzege asyrýǵa bolady. Degenmen qarjylyq saıasatqa keletin bolsaq, munda bári áldeqaıda kúrdeli. 2007-2009 jyldardaǵy daǵdarystan bastap bizde makroekonomıkalyq saıasat árqashan qarjylyq saıasatpen almastyrylǵanyn atap ótkim keledi. Úkimet belgili bir máselelerdi sheshýge jetkilikti qarjy bóle otyryp, bul máselelerdi qysqa merzimde jedel sheshýge tyrysatyn. Keıinnen, belgili bir ýaqyt ótkennen keıin bul máseleler odan da úlken qıyndyqtarmen qaıtadan aldydan shyǵatyn. Sondyqtan qazirgi kezde makroekonomıkalyq saıasatqa engizilgen óte saýatty qarjy saıasaty qajet. Bul valıýtalardyń negizgi qorjynyna qatysty teńgeniń turaqty baǵamyn, tómen ınflıasııa, otandyq kásiporyndardyń negizgi kapıtalyna ınvestısııa salýǵa jaǵdaı jasaý, «saýatty» Salyq kodeksi men birneshe jyl boıy áleýmettik shyǵyndardy «qatyryp tastaýdy» bildiredi der edim», dedi.
Onyń aıtýynsha, el damýynyń ekonomıkalyq modeli 180 gradýsqa ózgerýi kerek. Bir jaǵynan, álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylýdyń basty baǵdarynan aýytqymaı, ekinshi jaǵynan halyqtyń ál-aýqatyn udaıy kóterip otyrýǵa tıispiz.
«Eldegi ınflıasııalyq úderisterge túsinikteme berý óte qıyn. Ulttyq bank pen Ulttyq ekonomıka mınıstrligi múldem basqasha jumys isteıdi. Oǵan dálel Ulttyq bankte 2024 jylǵa ınflıasııanyń bir boljamdy kórsetkishi bar, bul 16,9% bolsa, UEM boljamy boıynsha 6-8%. О́kinishke qaraı, keıingi bes jyldaǵy ınflıasııaǵa áser etetin jáne Ulttyq banktiń 2022 jylǵa arnalǵan josparyna sáıkes ınflıasııanyń 3-4%-ǵa tómendeýine ákeletin ekonomıkalyq saıasat tıimsiz bolyp tur. Naqtyraq aıtsaq, 2022 jyly bul 21%-dan asty. Eger aldaǵy ýaqytta bul saıasat ózgerissiz osylaı jalǵasatyn bolsa, naqty ınflıasııa 20% deńgeıinde saqtalady.
Sonymen qatar óz óndirisimizdi damytpaıynsha, ekonomıkanyń turaqty ósýine qol jetkizý múmkin emes. Al bul jerde tek ózimizdiń shıkizat pen resýrstarǵa, kadrlarǵa ǵana senýimiz kerek. Bul jaqyn arada teńge baǵamyn bir dollarǵa 500 teńgeden aspaıtyn deńgeıde ustaýǵa múmkindik beredi.
Halyqtyń problemasy kóbinese qarjylyq saýatsyzdyqtan týyndaıdy. Jalpyǵa birdeı deklarasııa halyqtyń kópshiligi úshin qarjylyq máselelerdi túsinýde oń ról atqara alýy múmkin. Ekonomıkany sıfrlandyrý qarqyndap kele jatqanyn eskersek, sıfrlyq teńgeniń paıda bolýy jáne ony qoldaný aıasyn keńeıtý aldaǵy jyldary el ekonomıkasyn turaqtandyrýǵa múmkindik beredi», deıdi M.Spanov.