Qazirgi kezde kez kelgen aýrýdan qorǵanýdyń negizgi joly aldyn alý ekeni belgili. AITV ınfeksııasyna keletin bolsaq, profılaktıkalyq sharalar vırýstan saqtanýdyń jalǵyz múmkindigi bolyp sanalady.
AITV – minez-qulyq aýrýy. Munyń kóbeıýiniń basty sebebi – saqtanbaı qatynasqa túsý jáne ıneksııalyq esirtkini beıbereket qoldaný. Osy sanattaǵy adamdar aýrýǵa shaldyǵýy múmkin halyqtyń negizgi toptaryna (HOT) jatady. Bul topqa ıneksııalyq esirtkini qoldanatyn adamdar, jynystyq qyzmet kórsetý salasynyń qyzmetkerleri, sondaı-aq birjynysty qatynasqa beıim er adamdar kiredi.
Árıne, bul toptarmen jumys isteý medısına qyzmetkerleri úshin qıynǵa soqtyrady. Osyǵan baılanysty arnaıy oılap tabylǵan ádis – aýtrıch jumysy. Bul jabyq toptar arasynda profılaktıkalyq jumys isteýge yńǵaıly. Aýtrıch jumysyn osy qaýymdastyqtarǵa kiretin adamdar oryndaıdy. Kóbinese osy toptyń adamdary nemese olardyń dostary men týystary. Olar medısına qyzmetkerleri men klıentter arasyndaǵy jolserikter bolyp sanalady.
Búgingi tańda aýtrıch-qyzmetkerlerdi negizgi top quramyna kiretin adamdar arasynda júrgiziletin profılaktıkalyq sharalardyń qozǵaýshy kúshi dep aıtýǵa bolady. Aýtrıch-qyzmetkerdiń negizgi mindeti klıenttermen baılanys ornatý, qyzmetterdi alýǵa jańa adamdardy tartý, olardy AITV, vırýstyq gepatıtter, jynystyq ınfeksııalardyń aldyn alý máseleleri boıynsha habardar etý. Sondaı-aq bul qyzmetke qaýipsiz minez-qulyq daǵdylaryna úıretý, jeke qorǵanys quraldaryn, ıneksııaǵa arnalǵan sterıldi quraldardy taratý, tekserý aldynda keńes berý, medısınalyq uıymdarǵa, atap aıtqanda AITV ortalyǵyna baǵyttaý jatady.
2023 jyldyń 7 aıy boıynsha aýtrıch-qyzmetkerlerdiń kómegimen 5 581 adam, sonyń ishinde 2 179 ıneksııalyq esirtki tutynatyndar, 1 533 jynystyq qyzmet qyzmet kórsetetinder, 1 869 gomoseksýaldy erkekter profılaktıkalyq baǵdarlamalarmen qamtyldy. Olardyń 83,6%-y AITV-ǵa juqpasyna testileýden ótti.
Bireýge, bir qaraǵanda, aýtrıch-qyzmetkerdiń jumysy sonshalyqty kúrdeli bolyp kórinbeýi múmkin, biraq is júzinde múldem olaı emes. Shynynda da, AITV-ınfeksııasy týraly bilimnen basqa, adamdarǵa durys kózqaras taba bilý, senimdi qarym-qatynasty saqtaý, klıenttiń qyzmet alýǵa degen yntasyn qalyptastyrý qajet. Aıta ketý kerek, mundaı jumysshylardyń qyzmeti belgili bir erejelerdi múltiksiz oryndaýdy talap etedi, muny buzyp, senim tizbegin birjola joǵaltýǵa bolady.
Aýtrıch árqashan klıenttiń ómir saltyn obektıvti qabyldaýy kerek. Mysaly, eger biz esirtkige táýeldi adam týraly aıtatyn bolsaq, onda esirtkini qoldaný nıeti ony fakt retinde qabyldaıdy. Árıne, bul esirtkige táýeldilik maquldanady degendi bildirmeıdi. Klıent esirtkini qoldanýdy toqtatýǵa májbúr emes, biraq ol birtindep osy qadamǵa ıtermeleıdi. Negizgi ereje eriktilik, anonımdik jáne qupııalylyq qaǵıdattaryna negizdelýi kerek. Aýtrıch klıent aıtqysy keletin aqparatty ǵana biledi jáne oǵan tikeleı qajet qyzmetterdi ǵana kórsetedi. Sonymen aýtrıch árqashan kez kelgen adammen, onyń senimi men qundylyqtaryna qaramastan jumys isteýge daıyn bolýy kerek.
Munyń bári óte qıyn jáne jaýapty, ásirese kóbinese olardyń qamqorshylary – ózderiniń ómir saltyn bóten adamdardan jasyratyn adamdar. Sonymen qatar aýtrıchterde arnaıy bilim joq, olardyń ókilettikteri óte qarapaıym. Osyǵan qaramastan aýtrıchterdiń qyzmeti kózge kórine bermeıdi, olar AITV juqtyrý qaýpi bar adamdardyń qaýipti minez-qulqynyń yqtımal zııandy saldaryn barynsha azaıtý, al keıbireýlerine tipti durys ómir jolyna túsýge kómektesetin jumysty oryndaıdy.
Gúlmıra QARATAEVA,
Astana qalasy ákimdiginiń AITV ınfeksııasynyń aldyn alý ortalyǵy Aldyn alý bóliminiń epıdemıolog dárigeri