Elordada Astana Media Week-tiń ekinshi kúni ótti. Medıa salany jetildirýge baǵyttalǵan is-sharaǵa jınalǵandar «Sıfrlyq dáýirdegi jýrnalıster jumysynyń erekshelikteri: jyldamdyq, aqparat kólemi, básekelestik», «Eń reıtıngtik óńirlik jobalardyń ULGI-keısteri», «Medıa qundylyqtar evolıýsııasy jáne jańa etıka», «Strategııalyq kommýnıkasııa: aqparattyq saıasat qaıda bara jatyr?» syndy taqyryptar tóńireginde pikir almasty. Mańyzdy máseleler boıynsha kreatıvti usynystar da aıtyldy.
Aptalyqtyń ekinshi kúni de qatysýshylar legi azaımady. Alań bul joly qoıýshy-sýretshi Iýlııa Kravchenkonyń «Balamaly shyndyq» kórmesimen ashyldy. Jasandy ıntellekt áleýetin paıdalanyp, elimizdiń bolashaǵyna kóz tastaǵan digital týyndylar kópshilik kókeıine oı salady.
– Bul kórme – kóp jylǵy eńbek pen izdenistiń jemisi. Men jasandy ıntellektini bolashaq, ondaǵy ornymyz jáne álemdi tehnologııanyń qalaı ózgerte alatyny týraly oılaýǵa kómektesetin óner týyndylaryn jasaý úshin qoldandym, – dedi Iýlııa Kravchenko.
Tehnologııa – medıanyń negizi. Ásirese jasandy ıntellekt – sıfrly álemniń jańalyqtary men múmkindikterine jol ashatyn kontent jasaýshy qural. Basqosýda «MediaWaves digital» agenttiginiń negizin qalaýshy Rýslan Syzdyqov jasandy ıntellektiń múmkindigi men kereǵar tusyn keńinen aıtty. Neırokreatordyń sózinshe, tehnologııanyń damýy jeke derekterdiń kópke jarııalanyp ketýi, alaıaqtyq, aqparattyq soǵys, qaýymdy manıpýlıasııalaý, júıesiz damý, jumyssyzdyq syndy máselelerdiń órshýine túrtki bolady.
– Qazir jasandy ıntellektiniń kómegimen kartınalarǵa jan bitirý qalypty dúnıege aınaldy. О́lgen adamnyń daýsyn qoıý da tańsyq emes. Jasandy ıntellekt bizge jańa múmkindikterge jol ashatyny ras. Biraq onyń ózindik saldary bar. Iаǵnı ınternet keńistikte feık aqparat kóbeıedi. Árıne, onyń izin anyqtaý tásilderi de shyǵa beredi. Alaıda belgili bir jaǵdaılarda zııanyn tıgizip úlgeretini anyq. Osy oraıda jýrnalısterge kómektesetin myna «Otter Ai», «Heygen Ai», «ChatGPT», «Midjourney», «Clips» neıro júıelerin qoldanýǵa keńes beremin. Bul jýrnalısterdiń jumysyn áldeqaıda jeńildetedi. Máselen, «Otter Ai» – dıktofonǵa jazylǵan sózderdiń qaı spıkerdiń qaı jerde sóılegenin dál anyqtap beredi. «Heygen Ai» – tartymdy marketıngtik beıneler jasaýǵa múmkindik beretin generator. Aqparattyq portaldarǵa sıfrly júrgizýshi retinde usynýǵa bolady. Kez kelgen beıneni alamyz, ony qosymshada árlep, birneshe tilde aqparat oqytýǵa bolady. Buryn sóılep turatyn jasandy ıntellektige qyrýar qarjy jumsalsa, qazir bir ǵana qosymsha kómegimen bárin úılestirýge bolady. Osylaısha, kontent jasaý aıasyn eseledik. Qosymshalardy qoldaný arqyly jyldamdyq ta artty. Esesine shyǵynymyzdy shamamen 40 paıyzǵa azaıttyq. Desek te jasandy ıntellektiniń naryqta eńbek kúshin almastyrýyna baılanysty jumyssyzdyq kóbeıip otyr. Bul máseleniń ózektiligi ári qaraı artpasa, tómendemeıdi. О́ıtkeni endi qoǵamda jarnama agenttikteri, qoldaý qyzmeti, júrgizýshi syndy mamandar eki qolǵa bir kúrek tappaı sendeledi, – dedi spıker.
Spıkerdiń sóziniń jany bar. Qazir belgili bir sala ǵana emes, adam da qoǵamda óz ornyn tabý úshin meılinshe sıfrlanýy qajet. Básekelestiktiń bási artqan ýaqta jýrnalısterdiń de jumysy qıyndady. Osy rette tarıhy tereńnen bastaý alatyn merzimdi basylymdar da kóshten qalmaýǵa baryn salyp jatyr.
– Medıa sekýnd saıyn jetilip jatyr. Merzimdi basylymdardyń onyń legine únemi ilesýge qaýqary bola bermeıtinin moıyndaý kerek. Sonyń ózinde aqparattyq keńistikte básekege qabiletti bolýǵa udaıy umtylamyz. Bul rette jastardan úırenerimiz kóp. Menińshe, bolashaqta jýrnalıstiń jumysy komandalyq jumyspen kórinedi. Keńes úkimeti kezinde odaqtas bolǵan memleketterdiń birazynda jýrnalıst bolyp jumys istedim. Baıqaǵanym, sizderde sheteldik tilshiler erkin jumys isteıdi. Qazir Qazaqstan meılinshe medıa keńistikte kontent jasap júrgenderdi zań aıasynda ustaýǵa tyrysady. Bul bir jaǵynan durys. О́ıtkeni qazir aqparat aǵyny kúshti zamanda ony bir adamnyń taldaý jasap, baqylaýda ustaýy múmkin emes. Sizderde bizdiń «Sputnik.kz» aqparattyq portaly sekildi biraz fılıal jumys isteıdi. Biz Qazaqstanmen áli de baılanysymyzdy nyǵaıtýymyz kerek. 2020 jyly «Rossııskaıa gazeta» sizderdiń respýblıkalyq bas basylymdaryńyz – «Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetterimen aqparattyq baılanys ornatqan, – dedi «Rossııskaıa gazeta» Ortalyq Azııa óńirlik ókildiginiń dırektory Dmıtrıı Evlashkov.
Elimizde tehnologııa týyndatqan talaptardy eńserip, medıada kósh basynda turǵan ınternet resýrstardyń biri – «Tengrinews.kz» aqparat portaly. Aqparattyq basylym birneshe jyl qatarynan otandyq reıtıngtiń aldyńǵy oryndarynan túspeı keledi.
– Biz 24 saǵat boıy úzdiksiz jumys isteımiz. Sapaly, saralanǵan, tekserilgen aqparat taratamyz. Ári áleýmettik jelidegi ár qosymshada belsendimiz. Keıbireýler úshin biz Instagram-da aldyńǵy qatarda bolýymyz múmkin. Al keıbireýlerine Telegram-da. Jyldan-jylǵa jýrnalıstıka salasynda talap kúsheıe beretini anyq. Biz brend bolyp qalyptastyq desek bolady. Aqparattyq ortada óz bedelimizdi birqalypty saqtap kelemiz. Sondyqtan biz únemi damý baǵytymyzdy jetildirip otyramyz. Máselen, belgili bir platforma óziniń áleýetin joǵaltýy múmkin. Al belgili bir qosymshalardyń tanymaldylyǵy artýy yqtımal. Sáıkesinshe, bizdiń aqparat taratý aıdyny da ózgerip otyrady. Qazir medıa aptalyq ótip jatyr, mundaǵy aqparattardy bizdiń áriptester dál sol sátte ýaqytyly jazyp, óńdep, halyqqa usynyp otyr. О́zge de jańalyqtar solaı operatıvti jazylady. Aýdıtorııanyń nazaryn aýdara alatyndaı kez kelgen múmkindikti kontent jasaýda qoldanamyz, – dedi «Tengrinews.kz» bas redaktory Oljas Myrzaǵalıev.
Respýblıkalyq aqparattyq portaldardan bólek, óńirde júrip, jańa tehnologııalardyń múmkindigin utymdy paıdalanyp, óz kórermenderin jınap úlgergen aımaqtyq buqaralyq aqparat quraldary da bar. Olardyń qatarynda «Caspian News» arnasy bar.
– Birinshiden, sıýjettiń óziniń qurylymy turǵysynan bizde jańashyldyq bar. Biz dástúrli arnalardaǵy sekildi dıktordyń kómegimen jańalyq taratpaımyz. Biz daıdjest, ıaǵnı «Euronews»-tiń formatyn paıdalanamyz. Oblystyq arna bolsaq ta, jan-jaqta menshikti tilshilerimiz arqyly batys aımaqtyń aqparatyn qamtımyz. Áleýmettik jelilerdi utymdy paıdalanamyz. Onda effekt 3 sekýnd degen bar. Siz sıýjettiń basyna beretin aqparatty berip, adamdy tartyp úırenseńiz, ol qaralym jınaıdy. Al bastapqydaǵy aqparatyńyz sý bolsa, aýdıtorııa sońyna deıin kútip otyrmaıdy. Bir ǵana qımylmen kelesi vıdeoǵa aýysa beredi. Sondyqtan jýrnalıster jan-jaqty jumystanady. Al ol jumystanǵany úshin, ıaǵnı áleýmettik jelide jaqsy qaralym jınaǵan tilshige mindetti túrde syıaqy beriledi. Meniń negizgi mamandyǵym tehnıka salasymen baılanysty bolǵandyqtan, biz jasandy ıntellektini de tıimdi paıdalanyp júrmiz. Stýdııanyń ózinde respýblıkalyq «Habar» arnasyndaǵydaı robot kameralar jumys isteıdi. Eshqandaı operatorsyz rejısserdiń ózi basqarady. Arnany odan ári jetildirý úshin alǵa qoıǵan maqsattarymyz jeterlik. Soǵan sáıkes, shtatty úlkeıtip, qarajatty kóbeıtý máselesin oılastyryp jatyrmyz. Kóp nárse qarajatqa kelip tireledi. Azǵantaı qarajatpen telearna ashýdyń ózi bir kúsh, – dedi «Caspian News» arnasynyń dırektory Qazbek Kertaev.
Aıta keterligi, oblystyq BAQ-tyń ilgerilemeýine jýrnalısterdiń jalaqy máselesi de kóp jaǵdaıda tusaý bolatyny belgili. Osy túıtkildi júıeli sheshken ońtústik óńirdegi «Taraz24» arnasy jarqyn mysal bola alady.
– Aımaq jýrnalısteriniń bári – ámbebap. Biz rejıssermiz, biz qonaq redaktorymyz, biz operator da, montajer da bola alamyz. Sondyqtan jýrnalısterge «úsheýde bireý» bolyńdar degen usynys tastadym. Qazir YouTube arna degen qatty damyp jatyr. Bizdiń aımaqta da sondaı gazettiń janynan prodakshnder kóp ashylyp jatyr. О́ńirdegi mamandar jalaqysy joǵary osyndaı jumystardy izdeıdi. Bul tendensııany toqtatý úshin kreatıvti, eńbekqor jastarǵa men «úsheýde bireý» degen usynys tastadym. Iаǵnı úsh mamannyń jumysyn jalǵyz ózi atqarsa, dál sol úsh mamannyń jalaqysyn alady. Bul sátti júzege asty. Qazir telearnada 2 jigit, 1 qyz konvergentti jýrnalıst qyzmetin atqaryp júr. Olar smartfondarymen ózderi túsiredi, jazady, montajdap efırge jiberedi. Al úlken jınalystarda, árıne, operator bólek, jýrnalıst bólek qyzmet atqarady. Áriptesim aıtqandaı, biz de áleýmettik jeliniń áleýetin tolyq paıdalanyp júrmiz, – dedi «Taraz24» telearnasynyń dırektory Zarına Qýatova.
Al «Maqsut Narikbayev University» basqarma tóraǵasynyń orynbasary Erbolat Muhamedjannyń pikirinshe, «Tengrinews.kz» sekildi bedel qalyptastyrý úshin operatıvtilik, tehnologııanyń múmkindikterinen paıdalanýdan bólek, fakchekıng jáne dezınformasııamen kúresti aldyńǵy qatarǵa qoıý qajet.
Sondaı-aq medıa aptalyqta ózekti máselelerden bólek, «Qazaqstan» ulttyq arnasynyń «Mirjaqyp, oıan, qazaq!» fılminiń premerasy ótti. Elimizdiń, sheteldiń jetekshi medıa sarapshylary men mamandary bas qosqan forým 25 qyrkúıekte qorytyndylanady.
Esterińizge sala keteıik, Astana Media Week forýmyna elimizdiń jəne shetelden kelgen 60 medıaındýstrııanyń top-menedjerleri, 20-ǵa jýyq respýblıkalyq telearna jəne 50-den astam prodakshn-kompanııa qatysyp jatyr. Sondaı-aq jergilikti ákimdiktiń, polısııa departamentteriniń, túrli qoǵamdyq uıymdardyń baspasóz hatshylary jıynǵa kelip, tájirıbe jınaqtaýǵa múmkindik aldy.