Kásibılik pen eńbeksúıgishtik qoǵamymyzda eń joǵary orynda turýy qajet ekendigi Memleket basshysynyń árbir Joldaýynda erekshe aıtylady. Abaı atamyz «Áýeli óner izdelik, qoldan kelse» degen sózinde «qoldan kelse» dep ónerdiń ólsheýsiz eńbekti qajet etetindigin eskertedi. Birneshe jyldan beri elimizde kásibı mereke retinde atalyp ótetin «Eńbek kúni» qarsańynda óner adamymen suhbattasqan edik. Biz sóılesken azamat osydan ondaǵan jyl buryn kezdeısoq oqıǵa saldarynan úsh saýsaǵynan aıyrylsa da, ónerin damytyp júr. Eki saýsaqpen ǵana portret salatyn sýretshi - Janbolat Babakov.
– Áńgimemizdiń bastamasy retinde ózińizdi tanystyra ketseńiz.
– Men 1990 jyly Qaraǵandy qalasynda týdym. Shet aýdanyna qarasty Aqadyr kentinde naǵashylarymnyń qolynda óstim. Joǵary oqý ornyn ınformatıka pániniń muǵalimi mamandyǵy boıynsha támamdap, mamandyǵym boıynsha jumys istedim, basqa salalarda da birneshe jyl qyzmet atqardym. Qazirgi tańda Qaraǵandy oblysynyń ákimdiginde tehnık bolyp jumys istep júrmin.
– О́zińiz týraly segiz qyrly azamat dep estımiz, gıtara aspabymen án aıtasyz jáne aqyndyq qabiletińiz de bar, atalǵan eki ónermen aınalysýyńyzǵa kim túrtki boldy jáne qashan bastaldy?
– Birneshe aspaptarda sheber oınaıtyn naǵashylarym sýretshilik, aqyndyq, ánshilik ónerlerdi bir boılaryna toǵystyrǵan san qyrly ónerpazdar, solarǵa eliktep, ónerge qyzyǵyp óstim. Gıtarany mektepte júrgende úırendim. О́leńdi stýdent kezimnen bastap jazdym.
– Músháıralarǵa qatystyńyz ba, óleńderińiz basylym betterine jarııalandy ma, kitap shyǵarý josparyńyzda bar ma?
– Músháıralarǵa qatysyp kórmeppin. О́lenderim burynyraqta Saran qalasynyń gazetine shyǵyp turdy, basqa eshbir basylymdarda jarııalanǵan emes. Keıingi jyldary onǵa jýyq óleńimdi stýdent jastar mánerli naqyshta oqyp, beınejazba formatynda ınternet-keńistikte azdap taraldy. Kitabymdy shyǵarý oıymda bar, biraq naqty ýaqytyn josparlamappyn.
– Sýretshi bolýǵa kim sebepker boldy álde bala kezden armandadyńyz ba?
– Bala kezimnen qyzyqqan ártúrli ónerdiń ishinde tabıǵatyma, beıimime eń jaqyny - sýret salý edi. Sýretshi bolýdy bala kezden armandadym. Biraq sol kezdegi túrli sebepterge baılanysty sýretshiliktiń arnaıy oqýyna túsýge qujat tapsyrmaǵan edim. Bala kezden maıtalman sýretshi bolǵym keletin, áli de mende sol arman.
– Janbolat, sýretpen qaı ýaqytta aınalysasyz jáne sýret salýdyń qıyndyǵy týraly ne aıtar edińiz?
– Sýret salýmen kúnde aınalysýǵa ýaqytym bola bermeıdi. Ár aptanyń demalys kúnderi ǵana aınalysamyn. Sýret negizinen portret, peızaj, natıýrmort, taǵy basqa janrlarǵa bólinedi, qaryndashpen, akvareldi boıaý, sýly boıaý, akrıl, gýash, maıly boıaý, taǵy basqalarymen salynady. Bulardyń árqaısynyń da tehnıkasyn meńgerý ońaı emes. Sýret salýdyń ózindik qıyndyǵy týraly toqtalsam, oǵan óte sabyrlylyq kerek, shydamdylyq qajet, sebebi sýret tez jasalatyn dúnıe emes. Biraq sýret salýǵa ǵashyq adamǵa qıyndyqqa soqpaıdy dep oılaımyn, tek qana shydamdylyq pen sýretshiniń óz-ózine senimdiligi qajet.
– Tapsyrystarmen jumys isteısiz be? Jalpy, sýretshilikpen jan baǵýǵa bola ma?
– Tapsyrystardy sırek qabyldaımyn. О́ıtkeni ózimdi kásibı sýretshimin dep oılamaımyn. Biraq, jora-joldastarymnyń tapsyrystaryn jasap turamyn. О́z basyma sýretshilikpen jan baǵý qıyn, sondyqtan basqa salada jumys istep júrmin. Sýretshilikpen jan baǵý, bálkim, adamnyń baǵy men jolyna baılanysty bolar.
– Kórme ótkizý josparyńyzda bar ma?
– Qazirgi tańda kórmege jumys istep jatyrmyn. 2024 jyly Qaraǵandy qalasynda kóktemde nemese jazda alǵashqy kórmemdi ótkizý josparymda bar.
– Sýretshilikke qatysty keleshekte qandaı armandaryńyz bar?
– Jalpy, osy sýret ónerinde iz qaldyrǵym keledi. Maǵan yńǵaıly janr - portret, ıaǵnı, adamdardy salý. Atalǵan janrda men ózindik bir bıigimde qalsam dep armandaımyn. Aldaǵy ýaqytta sýret salýymdy neǵurlym damytsam deımin.
– Mashyqtanǵanyńyz portret janry eken, belgili adamdardardan kimderdi beıneledińiz?
– Kóp adamdardy saldym. Tanymal juldyzdardan Vıktor Soı, Sergeı Bodrov, Brıýs Lı, Vladımır Vysoskıı, Al Pachıno, Djekı Chan, ózimizdiń aqyndardan Jadyra Baıbulanova, Mıras Asan, Elmıra Saılaýqyzy, t.b. portretterin saldym.
– Sýret óneri qoǵamda baǵalana ma?
– Bizde Ábilhan Qasteeev sııaqty ataqty sýretshiler boldy, biraq solaı bola tura bizde bul kenjelep qalǵan óner. Qazaq kóshpendi halyq bolǵandyqtan - aıtysker-aqyn halyq, al sýret basqa elderden kelgen dúnıe bolǵandyqtan bizge kishkene jat óner bolyp tur. Bizde sýretti qatty túsinedi deı almaımyn, bul degenimiz, árıne, sýretshilerge qıyndaý degen sóz. Meniń óz kózqarasym, bizdiń qoǵamnyń sýret ónerin baǵalaýy 100 paıyz degen ólshem turǵysynyń 30 paıyz mólsherinde ǵana. Sýretti ekiniń biri túsine bermeıdi.
– Qazirgi jastar týraly ne aıtasyz?
– Oıymsha, jastardyń kózqarasy, talǵamy, oılary zamanaýı bolǵandyqtan múlde bólek deýge bolady, maǵan olardyń arman-maqsattary, talpynystary unaıdy. Meniń baıqaǵanym, bizde ónerli jastar kóp, ánshisi, aqyny bolsyn ósip kele jatyr. О́kshemizdi basyp kele jatqan jastardyń joldary bolsa eken deımin. Qazirgi jastar bizge qaraǵanda batyl, shıraq, óz oılaryn erkin aıta alady. Jastar jalpy jaman emes, men olarǵa sáttilik tileımin.