Kósh túzelip kele me?

«Elimizge negizinen TMD, Qy­taı jáne Mońǵolııa elde­ri­niń azamattary turaqty tu­rý­ǵa kelip jatyr. Bul rette teh­nı­ka­lyq, ekonomıkalyq, pe­da­gogıkalyq jáne medı­sı­na­lyq ma­mandyqtary bar shetel azamattary kóbirek», dedi A.Ertaev.

Spıkerdiń aıtýynsha, jyl basynan beri 160 myńnan asa turǵyn el ishinde qonys aýdarǵan. Elimizdiń iri megapolısteri ishki mıgranttardy tartýdyń orta­ly­ǵy bolyp otyr. Máse­len, bu­lar­­dyń úlesine búkil ishki kósh­tiń 40%-y tıesili.

«Kóshi-qon saıasaty tujyrym­da­masynyń birinshi baǵyty – bilim ımmıgrasııasy. Onyń maq­sa­ty elimizdi aımaqtyq bi­lim berý haby retinde aıqyndaý bo­lyp otyr. Bul úshin zamanaýı kampýstary, ǵylymı zerthanalary bar salalyq jo­ǵary oqý oryndaryn damytý boıynsha keshendi jumystar júrgizilip jatyr. Keıin­gi eki jylda otandyq jo­ǵary oqý oryn­da­ry­nyń baza­syn­­da sheteldik joǵary oqý oryn­­­­da­­rynyń 6 fılıaly quryl­dy», deıdi ol.

Onyń aıtýynsha, ekinshi baǵyt – bıznes-ımmıgrasııa, onyń sheń­be­rinde eldiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn keńeıtý boıynsha sharalar qabyldanǵan.

«Biz A-5 sanatyndaǵy ınvestorlardy sheteldik jumys kúshine ruqsat alýdan bosattyq. Jyl basynan beri mundaı ınves­tor­lyq vızalar 76 sheteldik aza­mat­qa berildi. Áleýetti ınvestorlar úshin «bir ótinish» qaǵıdaty boıynsha sheteldik mekemelerde JSN jáne ESQ berý rásimi ońtaılandy. Inves­tısııalyq vızalyq shekti tómen­de­tý josparlanyp otyr», deıdi A.Ertaev.

Sondaı-aq ol Kóshi-qon saıa­saty tujy­rym­­damasyn iske asy­rý aıasynda syrtta tabysty bıznes-keısteri bar shetel qa­zaq­tary úshin «Ata joly» kartasyn berý tártibi bekitilgenin málimdedi. Qazir «Ata joly» kartasyn alýshylardyń aldyn ala tizimi jasalǵan. Ázirge tizimde 50 sheteldik qazaq bar kórinedi.

Spıkerdiń aıtýynsha, kóshi-qon saıasa­tynyń úshinshi baǵyty – elimizge bilik­ti sheteldik mamandardy tartý. Máselen, bıyl 1 shildeden bastap ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar­men birlesip, suranysqa ıe kásip­ter­diń bekitilgen tizbesi aıasynda naqty jumystar bastaldy. Endi tizimde kásipteri bar sheteldikter jeńildetilgen tártippen turýǵa yqtııarhat alýǵa ótinish bere ala­dy. Sonymen qatar ruqsat be­­rý­diń jańa qaǵıdalary qabyl­dandy. Basty jańa­lyq – endi bir ruqsatnamamen birneshe óńirde jumys isteýge bolady. Áıt­ken­men eńbek naryǵynda otan­dyq mamandardyń úlesi 95 paıyzdan tómen bolmaýǵa tıis.

«Etnostyq ımmıgrasııany reglament­teıtin kelesi baǵyt sheń­berinde «qandas» mártebesin alý­ǵa ótinishterdi qabyldaý teti­gi qaıta qaraldy. Máselen, 1 shildeden bastap Qazaqstannyń kon­sýldyqtary sheteldegi qazaq­tar­dyń ótinishterin «Bir tereze» qaǵıdaty boıynsha qaraı bastady. Sonymen qatar qandastardy qonys­tan­dyrýdyń jańa algo­rıtmi qabyldandy. Endi qabyl­daý úshin óńirdi aıqyndaý 4 ne­gizgi sanat boıynsha júzege asy­rylady: jumys berýshilerdiń suranysy boıynsha qajetti kásip ıelerin tartý; otbasyn qa­ýysh­tyrý; Úkimet aıqyndaǵan óńirlerge joldama berý; damý áleýeti bar eldi mekenderge qonystandyrý», deıdi Kóshi-qon komıtetiniń tóraǵasy.

Jyl basynan beri elimizge barlyǵy 15,5 myń repatrıant kelgen, onyń 9,6 myńy – eń­bek­ke qabiletti. Olardyń bar­lyǵy áleýmettik qoldaý jáne beıimdeý, ju­mys­qa ornalastyrý sharalarymen qam­tyldy. Sondaı-aq Kóshi-qon saıasaty tu­jyrymdamasy aıa­synda shetelde jumys is­teıtin Qazaqstan azamattary úshin eńbek quqyqtaryn qamtamasyz etý bo­ıynsha ju­mys­tar júrgiziledi.

Syrtqy ister mınıstrliginiń málime­tinshe, birinshi toqsannyń qorytyn­dysy boıynsha 194 myń­nan asa otandasymyz shetelde jumys isteıdi. Olardyń eń­bek quqyqtarynyń saqtalýyn qam­­tamasyz etý úshin Eńbek jáne halyqty áleýmettik qor­ǵaý mınıstrligi Túrkııa, BAÁ, Uly­brı­tanııa t.b. eldermen jańa kelisimder jasasýǵa bas­ta­ma­shylyq jasap otyr.

Ońtústik Koreıada el azamattaryn zańdy jumysqa ornalastyrýdy qamtamasyz etý úshin elimizde «Eńbekke ruqsat berý júıesine» engizý máselesi pysyqtalyp jat­­qan kórinedi. Osy júıe bo­ıyn­sha jumysqa ornalastyrý migration.enbek.kz portalynda tirkelý arqyly júzege asyrylady. Qujattardy resimdeýge, mindetti medısınalyq tekserýden ótýge jáne t.b. kómek kórsetý úshin qosymsha tıisti jumysty eń­bek utqyrlyǵy ortalyqtary júrgizedi.

«Altynshy baǵyt sheńberinde jumys kúshi artyq jáne jumys kúshi tapshy óńirler arasyndaǵy demografııalyq teńsizdikti retteý boıynsha jumys júrgi­zilip jatyr. Bul úshin ishki utqyr­lyq­ty yntalandyrý sharalary qabyldanady. Jalpy, bıyl «Serpin», «Aýyl amanaty», «Aýyl – el besigi», «Dıplommen – aýyl­ǵa!» baǵdarlamalaryn iske asyrý nátıjeleri boıynsha 33 myń­nan asa adam memlekettik qoldaý sharalaryn alady», deıdi spıker.

Ishki qonys aýdarýshylar úshin jańa serpindi tetik – turǵyn úı qunynyń 50% mólsherinde qar­jylyq kómek. Biraq 4 mln teńgeden aspaıtyn mólsherde (jumys berýshi rastaǵan jumys orny bolǵan jaǵdaıda) ekono­mı­kalyq utqyrlyq sertıfıkaty engizildi. Qazir bul sertıfıkattar 224 otbasyna berilipti.

«Kelesi baǵyt – bosqyn­dar­­men jumys. Bıyl 1 ta­myz­da­ǵy jaǵdaı boıynsha eli­miz­de 559 pana izdeýshiler men 321 bosqyn bar. BUU-nyń bosqyndar isi jónindegi Joǵarǵy ko­mıs­sa­rynyń Ortalyq Azııa­daǵy aımaqtyq basqarmasymen birle­­sip, joǵaryda aıtylǵan aza­mat­tardyń áleý­met­tik quqyq­ta­ry qorǵalýyn qamta­ma­syz etý, ju­mys­qa ornalastyrý, medı­sı­na­lyq jáne áleýmettik kómek kórsetý sharalary ázirlendi. Geosaıası jaǵdaılar, onyń ishinde pana izdep júrgen adamdardyń jappaı aǵynyn eskere otyryp, Úkimet olardy ýaqytsha qonys­tan­dyrý pýnktterinde qabyldaý men ornalastyrýdyń tıisti qaǵı­dalaryn bekitti», dedi A.Ertaev.

Sonymen qatar ol kóshi-qon úderisterin retteý júıesin sıfr­lan­dyrý basym baǵyt­tardyń biri ekenin jetkizdi.

«Búginde biz mıgranttardy tirkeıtin biryńǵaı júıe qurý úshin qolda bar aqpa­rattyq júıe­lerdiń bárin ózara ınteg­ra­sııalaýǵa kiristik. Sheteldegi mekemelerimiz úshin «Qandas» atty jańa fýnksıonaldy avto­mat­tandyrylǵan aqparattyq jú­ıe­­­ni iske qosý bastaldy», dedi Kó­shi-qon komı­tetiniń tóraǵasy.