Balýandar babynda ma?

AQSh-tyń apaıtósteri aıbarly

Otandyq erkin kúres sheberleri arasynan eń úzdik kórsetkishke 86 kg salmaq dárejesinde kúsh syna­syp júr­gen Azamat Dáýletbekov qol jetkizip otyr. 29 jastaǵy Semeı óńiriniń týmasy sońǵy eki jylda Azııa birinshiligin eki márte utyp, álem chempıonatynda eki ret qola júldeger atandy. Serbııanyń astanasynda jalaýy jelbirgen dúnıejúzilik dodada Azamat kelesi jyly Parıjde alaýy tutanatyn Olımpııa oıyndarynyń lısenzııasyna ıelik etti.

Dál sol Belgradta aıdy aspanǵa bir-aq shyǵaryp, kúrestiń osy túrinen Qazaqstannan shyqqan tuńǵysh álem chem­pıony retinde esimi tarıhta qalatyn Rızabek Aıtmuhan 92 kg salmaqta úshinshi satyǵa jaıǵasty. 19 jastaǵy jampoz kúni keshe ǵana olımpıadalyq salmaqqa aýysatynyn jarııa etti. Al ol jerde Azııa chempıonatynda tórt ret jeńis tuǵyryna kóterilip, Rıo Olımpıadasynda baq synaǵan Álisher Erǵalı bar. Saqa sportshy ońaılyqpen óz ornyn eshkimge bere qoımaıtyny anyq. Iаǵnı aldaǵy ýaqytta 97 kg salmaq dáre­jesiniń tizginin ustaýǵa kimniń laıyq ekenin qos sańlaq ózara aıqasta anyq­taıdy. Qalaı bolǵanda da, qazaq sporty odan esh utylmaıdy. О́ıtkeni báse­kelestik bar jerde nátıjeniń de bolatyny belgili.

Belgradta besinshi oryndy qa­naǵat tutqan Bolat Saqaev 79 kg salmaq­tylardyń arasynda altynshy orynǵa taban tiredi. Al ózge jerlesterimiz mynadaı satylarǵa jaıǵasty: Meırambek Qartbaı (57 kg), Nurqoja Qaıpanov (74 kg), Bekzat Úrkimbaı (97 kg), Iýsýp Batyrmurzaev (125 kg) – 12, Álisher Erǵalı (97 kg) – 13, Darhan Esenǵalı (74 kg) – 14, Rahat Qaljan (57 kg), О́simjan Dastanbek (61 kg) – 16, Sanjar Dosjanov (70 kg) – 18, Nurbolat Abdollaev (61 kg) jáne Ádil Ospanov (65 kg) – 19 oryn.

Erkin kúreste AQSh-tyń adýyny óte kúshti. Amerıkanyń 12 apaıtósi TOP-10-dyqqa enip otyr. Eń ǵajaby, solardyń bes balýany álemdik reıtıng­te kósh bastap tur. Ekinshi orynda – Grýzııa quramasy. Qap taýynyń ­9 qy­rany kúshtilerdiń qataryna qo­syl­sa, ekeýiniń ózgelerden oq boıy ozyq. Iran komandasy úshinshi oryndy ıelenýde. Parsy eliniń 8 pehlevany úzdikter sanatynda. Mońǵolııa, Ázerbaıjan jáne Túrkııanyń da tasy órge domalap tur. Olardyń 6 oǵylany dál sol mejeden kórinýde. Sondaı-aq úzdik ondyqtyń qa­taryna myna memleketterdiń mar­qas­qalary endi: О́zbekstan men Japonııa – 5, Qyrǵyzstan, Armenııa, Slovakııa, Polsha – 4, Majarstan, Reseı, Qazaq­stan – 3, Serbııa, Qytaı, Pýerto-Rıko, Ýkraına, Bahreın – 2, Alba­nııa, Argentına, Bolgarııa, Izraıl, Grekııa, San-Marıno, Germanııa jáne Italııa – 1.

TOP-3 (erkin kúres)

57 kg: 1. Stefan Mıchıch (Serbııa), 2. Zelımhan Abakarov (Albanııa), 3. Vanhao Sý (Qytaı). 61 kg: 1. Shota Partenadze (Grýzııa), 2. Taıyrbek Jumashbekuly (Qyrǵyzstan), 3. Vıtalıı Orýdjev (AQSh). 65 kg: 1. Ismaıl Mýsýkaev (Majarstan), 2. Sebastıan Rıvera (Pýerto-Rıko), 3. Rahman Amoýzadhalılı (Iran). 70 kg: 1. Zeın Rızerford (AQSh), 2. Ernazar Ahmatálıev (Qyrǵyzstan), 3. Arman Andreasıan (Armenııa). 74 kg: 1. Kaıl Deık (AQSh), 2. Soner Demırtas (Túrkııa), 3. Taımuraz Salkazanov (Slovakııa). 79 kg: 1. Mohammad Nohodı (Iran), 2. Vasılıı Mıhaılov (Ýkraına), 3. Vladımır Gamkrelıdze (Grýzııa). 86 kg: 1. Davıd Teılor (AQSh), 2. Azamat Dáýletbekov (Qazaqstan), 3. Hasan Iаzdanı (Iran). 92 kg: 1. Mıranı Maısýradze (Grýzııa), 2. Osman Nurmagomedov (Ázerbaıjan), 3. Rızabek Aıtmuhan (Qazaqstan). 97 kg: 1. Kaıl Snaıder (AQSh), 2. Magomedhan Magomedov (Ázerbaıjan), 3. Gıvı Matsharashvılı (Grýzııa). 125 kg: 1. Taha Aqgúl (Túrkııa), 2. Geno Petrıashvılı (Grýzııa), 3. Ámir Hosseın Abbas (Iran).

Túrikterdiń tasy órge domalady

Grek-rım kúresin serik etken tórt jerlesimiz TOP-10-dyqtyń qatarynda. Solardyń arasynda Nursultan Tursy­novtyń ózgelerden kóshi ilgeri. 87 kg salmaq dárejesinde kúsh synasatyn 32 jastaǵy ákki balýan Azııa chempıonattarynda 1 altyn, 2 kúmis jáne 1 qola medaldi oljalady. 2021 jyly Tokıo Olımpıadasynda baq synady. Kúni keshe ǵana Tursynov Belgradtaǵy álemdik dodada óner kórsetti. Sol jarysta Qazaqstannyń «klassıkteri» arasynan jalǵyz ózi ǵana Parıj Olımpıadasynyń joldamasyn qorjynǵa saldy. Qazirgi kezde Nursultan álemdik reıtıngte úzdik úshtikti túıindep tur.

55 kg salmaqtaǵy Amanǵalı Bekbo­latov besinshi oryndy enshilese, Marlan Muqashev segizinshi satyǵa jaıǵasty. Bul balýandardyń eresekter saıysynda áli de orasan zor tabystarǵa qol jetkize alǵan joq. Desek te Amanǵalı byltyrǵy álem chempıonatynda besinshi orynǵa taban tirese, Marlan bıyl dál sol mejeden kórindi. 72 kg salmaqtaǵy Ibragım Magomadov segizinshi orynǵa turaqtady. Byltyr ol Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberleri arasynan Astanada uıymdastyrylǵan Azııa chempıonatynda jalǵyz ózi bas júldeni oljalady. Bıylǵy Belgradtaǵy álemdik dodada Ibragım jeńis tuǵyryna kóterile almady. Al Qazaqstannyń ózge balýandary UWW reıtınginde mynadaı oryndardy ıelenýde: Demeý Jadyraev (77 kg) – 11, Muhamedáli Mamyrbek (63 kg) pen Dıas Qalen (82 kg) – 12, Aıdos Sultanǵalı (60 kg) – 14 jáne Nursultan Bazarbaev (60 kg) – 20 oryn.

Álemdik reıtıngtiń TOP-10-dyǵyn­da Ázerbaıjannyń 10 apaıtósi bar. Túrkııanyń 8 tarlany sol tizimde. Iran, Grýzııa, Majarstan jáne Ser­bııa­nyń saıypqyrandary da senim úde­sinen shyǵýda. Olardyń jeti jigiti myqtylar sanatynda. О́zbekstan men Qytaıdyń da qarqyny jaman emes. Bul memleketterdiń alty apaıtósiniń aıdarynan jel esip tur. Sondaı-aq úzdikter tizimine myna elderdiń órenderi endi: Armenııa – 5, Qazaqstan, Moldova – 4, Rýmynııa, Qyrǵyzstan, Bolgarııa, Kýba – 3, Japonııa, Aýstrııa, Ýkraına, Norvegııa – 2, AQSh, Fransııa, Germanııa, Shvesııa, Danııa, Chehııa, Italııa, Mysyr jáne Lıtva – 1.

Sapa jaǵyna keler bolsaq, bul rette Túrkııanyń tasy órge domalap tur. Qazirgi kezde Anadoly eliniń úsh birdeı apaıtósi álemdik reıtıngte aldyna jan salar emes. Olar – Seljýk Kan (72 kg), Burhan Aqbudaq (82 kg) jáne Álı Shyńǵys (87 kg). Árıne, oǵan esh tańdanýǵa bolmaıdy.О́ıtkeni túrikterde jeńispen órilgen baı dástúri, myqty bapkerlik mektebi mamandandyryl­ǵan ǵylymı-zertteý ınstıtýttary bar. Bir sózben aıtsaq, atalǵan memle­kette balýandyq ónerdiń damýyna qolaı­ly jaǵdaıdyń barlyǵy jasalǵan. Sonyń arqasynda Túrkııada jalyndy ári qarýly jastardyń qalyń shoǵyry birinen keıin biri shyǵyp jatyr.

UWW reıtıngtiń kóshbasshylary qatarynda Ázerbaıjan men Qyrǵyz­stannan eki-eki balýannan bar. Olar – Eldenız Ázızlı (55 kg) men Hasrat Jafarov (67 kg) jáne Jolaman Shar­shenbekov (60 kg) pen Aqjol Mah­mutov (77 kg). Oǵan da esh tańdan­baımyz. Kúni keshe ǵana Belgradta aıaqtalǵan álem chempıonatynda Qap taýynyń qyrandary 2 altyn men 3 kúmis alyp, jalpy komandalyq esepte birinshi oryn alsa, qorjynynda qos altyny bar Alataýdyń arǵy betindegi kórshilerimiz úzdik úshtikti túıindedi. Mine, bul kúnderi grek-rım kúresinde osy memleket ókilderiniń asyǵy alshysynan túsýde.

 TOP-5 (grek-rım kúresi)

55 kg: 1. Eldenız Ázızlı (Ázer­baıjan), 2. Nýgzarı Sýrsýmııa (Grýzııa), 3. Poıa Dadmarz (Iran). 60 kg: 1. Jolaman Sharshenbekov (Qyrǵyzstan), 2. Lıgýo Sao (Qytaı), 3. Keneshıro Fýmıta (Japonııa). 63 kg: 1. Lerı Abýladze (Grýzııa), 2. Grachıa Pogosıan (Armenııa), 3. Taleh Mamadov (Ázerbaıjan). 67 kg: 1. Hasrat Jafarov (Ázerbaıjan), 2. Djonı Hesýrıanı (Grýzııa), 3. Lýıs Orta Sanches (Kýba). 72 kg: 1. Seljýk Kan (Túrkııa), 2. Ibragım Gane (Fransııa), 3. Álı Arsalan (Serbııa). 77 kg: 1. Aq­jol Mahmudov (Qyrǵyzstan), 2. Mal­­has Amoıan (Armenııa), 3. Zoltan Levaı (Majarstan). 82 kg: 1. Burhan Aq­budaq (Túrkııa), 2. Rafıg Hýseınov (Ázer­baıjan), 3. Iаroslav Fýlchagov (Ýk­raına). 87 kg: 1. Álı Shyńǵys (Túr­kııa), 2. Davıd Losonsı (Majarstan), 3. Nur­sultan Tursynov (Qazaqstan). 97 kg: 1. Artýr Aleksanıan (Armenııa), 2. Muham­madhadı Saravı (Iran), 3. Kırıll Mılov (Bolgarııa). 130 kg: 1. Ámın Myrzazade (Iran), 2. Rıza Kaıaalp (Túrkııa), 3. Alın Aleksýk-Chýrarıý (Rýmynııa).

Mine, grek-rım kúresi men erkin kúrestegi búgingi jalpy jaǵdaı osyndaı. Sporttyń osy eki túri boıynsha TOP-10-dyqtyń qataryna engen jeti jer­lesimiz jaıynda biz joǵaryda azdy-kemdi áńgimeledik. Aıtpaqshy sol tizim­de taǵy úsh burymdymyz bar. «Olar kimder?», «Áıelder kúresinde qaı koman­danyń kóshi ilgeri?» nemese «Qaı eldiń qarqyny báseń?» degen saýal­dardyń jaýabyn gazetimizdiń kelesi san­darynyń birinde jazamyz.