El astanasy búginde halyqaralyq deńgeıdegi mádenı is-sharalardyń alańyna aınaldy. Munyń aıqyn mysaly – kúni keshe ǵana aıaqtalǵan «ALEM SAZ» II Halyqaralyq mýzyka festıvali. Altyn kúzdiń aıshyqty jobasyna teńelgen festıval 27 qyrkúıek pen 3 qazan aralyǵynda elordalyq kórermenge túrli eldiń túrli aspaptaǵy mýzykasynan shashý shashty. Atap aıtsaq, Túrkııa, Japonııa, Majarstan, Germanııa, Pákistan, Ispanııa, Reseı elderiniń úzdik ónerpazdary qazaq sahnasynda óner kórsetti.
Álem mádenıetin shyǵarmashylyq yntymaqtastyq arqyly bir platformada biriktirýge arnalǵan halyqaralyq festıval Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń jáne Syrtqy ister mınıstrliginiń qoldaýymen, Roza Baǵlanova atyndaǵy «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik uıymynyń uıymdastyrýymen ótti.
Eske salsaq, atalǵan aýqymdy mádenı joba byltyr Qazaqstan men álemniń 76 eli arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastarǵa jáne AО́SShK (Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes) qurylǵanyna 30 jyldyǵyn merekeleý aıasynda alǵash ret uıymdastyrylǵan edi. Is-sharaǵa Italııa, Germanııa, Úndistan, Reseı, Ispanııa, Belarýs, Túrkııa eliniń mýzykanttary qatysyp, 13 myńnan asa kórermen tamashalady.
Festıvaldiń bıylǵy maýsymy Ispanııa kúnimen bastaldy. Ispandyq gıtarashy Amos Lora jáne kompozıtor Gıto Maleta dýeti «Flamenko Djaz» atty shyǵarmashylyq keshin usyndy. Aıta keteıik, vırtýoz gıtarashy Amos Lora – qazirgi zamannyń tanymal jas mýzykanttarynyń biri. Ol djaz, rok jáne kýba mýzykasynyń oryndaýshylarymen birlesip kórsetken óneri men kásibı sheberliginiń arqasynda árqashan kórermenniń ystyq yqylasyna bólenip júredi. Atalǵan keshke kompozıtor, kóptegen kınofılmniń mýzykasynyń avtory Gıto Maleta qatysty. Ispanııa kúni aıasynda Astana Qolónershiler alıansynyń sándik-qoldanbaly óner kórmesi uıymdastyryldy. Sondaı-aq Amos Lora «Flamenko Djaz» stılinde gıtarada oınaý tehnıkasy boıynsha sheberlik saǵatyn ótkizdi. Budan bólek, «Dos-Muqasan» (Qazaqstan) jáne «Iberııa» (Ispanııa, derekti, mıýzıkl, aǵylshyn tilinde) fılmderi kórsetildi.
Al ekinshi kún Reseı halyqtarynyń ónerine arnalsa, úshinshi kúninde Túrkııa eliniń mádenıetine kýá boldyq. Bul keshte «Thrace Quartet» atty Túrkııanyń tanymal shyǵarmashylyq ujymy óner kórsetti. Atalǵan top dástúrli etnıkalyq áýender men rıtmderdi zamanaýı djaz elementterimen sheber úılestiredi. Kvartetke klarnetshi Serkan Chagry jáne pıanıst Týlýg Tyrpan jetekshilik etedi. Thrace Quartet álemniń túkpir-túkpirinen jınaǵan mýzykalyq aspaptary men tembrlerdi djaz janrynyń erkindigi men ımprovızasııasy arqyly utymdy biriktiredi. Álemniń ár buryshynan kelgen túrli stıldi toptastyryp, kórermenge baı dybystyq tájirıbe usynady. Thrace Quartet djazdyń standartty yrǵaqty qurylymdarymen shektelmeıdi, óz mýzykasyn erekshe túrlendirý úshin mýzykalyq notalardy qubyltady. Túrkııa kúni aıasynda túrik taǵamdarynan dám tatý, «Anadoly kolleksııasy jáne Beıoǵlý damý ınstıtýtynyń 60 jyldyǵyna arnalǵan kolleksııasy» sán kórsetilimi, túrik qolónerinen sheberlik saǵattary (kallıgrafııa, toqý, batık, túrik kestesi, Marash jumystary, maıly boıaýmen sýret salý), «Osmanly memleketi men Orta Azııa handyqtary qarym-qatynastarynyń qujattary» atty kórme, Túrkııanyń 100 jyldyǵyna oraı sýret salý, professor, doktor Áýez Baıdabekov jáne dosent, doktor Omer Zaımoǵlynyń «Ortalyq Azııadan Anadolyǵa deıingi túrik óneriniń izderi jáne Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesindegi geometrııalyq elementter» atty semınary ótti. Sondaı-aq «Vabam ve oğlum» («Ákem men ulym») fılmi kórsetilip, klarnetshi Serkan Chagry men pıanıst Týlýg Tyrpannyń «Anadolyǵa tán ımprovızasııa ádisteri» atty sheberlik sabaǵy uıymdastyryldy.
Kelesi kúngi mýzykalyq keshte tanymal japondyq skrıpkashy Maıýko Kasýmýra men goboıshy Mııamýra Kadzýhıro Qazaq memlekettik sımfonııalyq orkestriniń súıemeldeýimen kópshilikke klassıkalyq jáne zamanaýı óner týyndylaryn tartý etti. Konserttik baǵdarlamada japondyq jáne Qazaqstan kompozıtorlarynyń tanymal shyǵarmalary oryndaldy. Máselen, japon mýzykanttary Ǵazıza Jubanovanyń shyǵarmashylyǵyndaǵy súıekti týyndysy skrıpka men orkestrge arnalǵan konsertin oryndady.
Skrıpkashy Maıýko Kasýmýra sahnadan túse sala qazaq mýzykasynan alǵan áserimen bólisti.
«Osydan jıyrma jyl buryn stýdent kezimde alǵash ret Astanaǵa keldim. Osynda bir baıqaýǵa qatysqan edim. Ol kezde Astana endi elorda bolyp jatqan edi. Al qazir araǵa osynsha ýaqyt salyp kelip, tańǵalyp turmyn. Jıyrma jylda Astana qatty ózgergen. Qazaqstanda óner kórsetýge usynys túsken kezde men qazaqtyń klassıkalyq mýzykasynan eshqandaı habarym bolǵan joq. Sosyn ıýtýbtan Ǵazıza Jubanovanyń skrıpka men orkestrge arnalǵan konsertine kózim tústi. Birinshi akt bastalǵanda-aq erekshe kúı keshtim, áýenine elittim. Ol mýzykadan japondyq yrǵaqqa uqsas bir áýezdi baıqadym. О́ıtkeni biz azıattardyń jan dúnıesin mýzykada bólisemiz. Qazaqtardyń aldynda ózim tebirengen, jan-tánimmen qabyldaǵan osy shyǵarmany oryndaı alǵanyma qýanyshtymyn», dedi skrıpkashy.
Al goboıshy Mııamýra Kadzýhıro, eń aldymen qushaq jaıa qarsy alǵan elimizdiń ystyq yqylasyna tánti boldy.
«Qazaqtardyń ańyzǵa aınalǵan qonaqjaılylyǵyna rızamyn. Tipti kóshede kele jatsaq, bizden jol suraǵandar da boldy. Bul bir qyzyq sezim, shetelde júrsek te osy qalanyń turǵyny sııaqty qabyldap jatyr. Shyn máninde, túr uqsastyǵymyzdan bólek bizdi baılanystyratyn dúnıe kóp. Ishki rýhanı kúsh, ortaq mádenıet, ónerde de uqsas áýezder bar. Skrıpkashy Maıýko qazaq mýzykasyn tańdady, al men goboı ankorymen japonnyń halyq ánin aldym. Biz arnaıy eki halyqtyń klassıkalyq mýzykasyn qatar tańdadyq. Bul eki ulttyń klassıkalyq mýzykasyndaǵy ortaq áýezderdi kórsetýge jaqsy múmkindik boldy», dedi goboıshy.
Bul kúni Kúnshyǵys eliniń erekshe romantıkalyq atmosferasyn beretin «Mejdý namı», «Mesto, gde jıvet Morı» fılmderiniń kórsetilimi boldy.
Mýzyka festıvaliniń endigi qonaqtary – Majarstan men Pákistan ártisteri. Tanymal majarstandyq pıanıst hám kompozıtor Kael Norbert klassıkalyq shyǵarmalardy aıryqsha oryndaýymen erekshelenedi. Majarstannyń jetekshi barabanshysy, óz elinde djaz baıqaýynyń birinshi júlde ıegeri Andrash Lakatos pen álemdegi bedeldi djaz festıvalderinde kórermenniń ystyq yqylasyna bólenip júrgen kontrabasshy Pıter Olahtyń ónerleri kópshilikti tańǵaldyrdy. «Turan» etno-ansablimen birge óner kórsetken majarlar aldaǵy josparlarymen de bólisti.
«Turan» ansambliniń ártisterimen daıyndyq jumystary sátti ótti. Sahnadaǵy oryndaýymyz da jaman shyqpaǵan sııaqty. Bizge bir oı keldi, bolashaqta «Turan» etno-ansamblimen birge úlken konsert bersek deımiz. Ekijaqty biriktirsek, jaqsy úılesim shyǵatynyn baıqadyq. Keń-baıtaq qazaq elinde óner kórsetý – biz úshin mártebe. Qazir arada qansha ýaqyt ótse de, eki halyqty baılanystyratyn kóp dúnıe bar, ásirese mýzyka. Eki halyqtyń da ónerine folklorlyq belgiler tán», dedi Kael Norbert.
Sodan keıin Pákistannyń jetekshi ártisteri Rozmarı Mýshtak pen Djabar Abbastyń oryndaýyndaǵy túrli shyǵys áýenderi shyrqaldy. Sonymen qatar «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynyń foıesinde «Pákistannyń óneri men mádenıeti» kórmesi ashyldy. «Parwaaz Hai Junoon», «Waar» fılmderi Pákistan ónerimen jaqynyraq tanystyrdy.