Elimizde О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi uıymdastyrǵan «Otandyq óndiris» medıa jobasy qanat qaqty. Bul joba otandyq ónerkásipti nasıhattaýǵa, Qazaqstan kásiporyndarynyń oń tájirıbesin kórsetýge, elishilik qundylyq ıdeıalaryn nasıhattaýǵa baǵyttalǵan. Qorǵanys mınıstrligi men Ulttyq ulanǵa arnalǵan kıimder, turǵyndarǵa arnalǵan mamyq kúrteler men aıaqkıimderdiń barlyǵy Almatyda daıyndalatyndyqtan baspasóz týry da osy qaladan bastaldy.
Almaty baspasóz týry aıasynda jýrnalıster men blogerler «QazSPO-N» jáne «Qazlegprom-Almaty» jeńil ónerkásip kásiporyndaryna baryp, óndiristik sıklmen, eńbek jaǵdaılarymen jáne shyǵarylatyn ónim túrlerimen tanysty.
«Kazlegprom-Almaty» JShS – Qazaqstannyń jeńil ónerkásibiniń tigin jáne aıaqkıim salasynyń iri joǵary tehnologııalyq-óndiristik kásiporyndarynyń biri. О́ndiristik qýaty jylyna 1,5 mln-ǵa deıin túrli tigin buıymdary men 500 myń jup aıaqkıim shyǵarýǵa múmkindik beredi. Kásiporynda 700-den astam jumysshy eńbek etedi, ortasha jalaqy oryndalǵan jumys kólemine baılanysty 200-250 myń teńgeni quraıdy.
О́ndiris – tigin jáne aıaqkıim óndirisiniń eń ozyq tehnologııalyq sheshimderi engizilgen zamanaýı jańǵyrtylǵan keshen. Aıtpaqshy, bylǵaryǵa qajetti materıal da Qazaqstanda jasalǵan. Ol Almaty oblysynyń Qarasaı aýdanynda ornalasqan «Almaty bylǵary teri óńdeý zaýytyna, aksessýarlarǵa Qytaı men Túrkııadan tapsyrys beriledi.
Aıaqkıim fabrıkasyndaǵy jabdyqtar – nemistiki. Biraq sonymen birge ol jyl saıyn jańartylyp otyrady. Máselen, ótken jyly árqaısysy úsh-tórt adamdy almastyra alatyn 16 tehnıka satyp aldy. Úderistiń avtomattandyrylǵanyna qaramastan, mundaǵy adamdar jumyssyz qalmaıdy, óıtkeni jabdyqty basqarý kerek.
Tigin sehynyń óndiristik qýaty táýligine 2000-nan astam kıim jıyntyǵyn quraıdy. Mundaǵy tehnıka da zamanaýı. Qaltany qolmen tigip alsańyz, oǵan 5-10 mınýt ketedi, biraq avtomatty mashına dál sol jumysty nebári 20-30 sekýndta oryndaýǵa múmkindik beredi. Tipti túımeler endi qolmen tigilmeıdi. 20-30 tiginshimen kúnine 400-500 kúrteshe shyǵarylady. Jumys úderisteriniń barlyǵy avtomattandyrylǵan.
О́ndiris úshin shıkizat ártúrli kózderden, negizinen Qytaıdan, Túrkııadan jáne Reseıden keledi. Klassıkalyq kostıýmder úshin materıal Italııa men Portýgalııadan da satyp alyndy. «Kazlegprom-Almaty» JShS arnaıy formany ǵana emes, turǵyndarǵa arnalǵan kıimderdi de tigedi. «Biz tabıǵı matalardy qoldanamyz – jún men maqta. Biz qazaq erleriniń kıetinine qaraımyz. Olar negizinen kózge uryp turmaıtyn tústerdi, kók, qara, surdyń barlyq tústerin, tar, qysqa kýrtkalardy unatady. Al áıelder úlken ólshemdi kúrtelerdi unatady» deıdi kásiporyn dızaınerleri.
Qoıma kesheni fabrıkanyń aýmaǵynda ornalasqan. Kásiporynnyń qolaıly ornalasýy jáne yńǵaıly kireberis joldary, óz kóligimiz jáne kólik kompanııalarymen qalyptasqan qarym-qatynasymyz ónimdi el óńirlerine jyldam jóneltýge jáne jetkizýge múmkindik beredi.
«Kazlegprom-Almaty» JShS dırektory Oljas Zııahanov Almatynyń ózinde kúnine bir jarym mıllıon adam jumysqa shyǵatynyn aıtyp berdi. Al qala mańyndaǵy aýyldarda osyndaı zaýyttar ashylsa, bul bizdiń halyqqa tıimdi. Kepteliste eki-úsh saǵat turyp ýaqytyn joǵaltpaıdy. Kompanııa arnaıy kıim tigý boıynsha memlekettik satyp alýǵa qatysady. Búgingi tańda Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń, Qorǵanys mınıstrligi men Ulttyq ulannyń tapsyrystaryn oryndaıdy. О́nim negizinen TMD elderine eksporttalady. Basshylyqtyń josparynda 300 jumys ornyna arnalǵan taǵy bir óndiristik jeli salý arqyly óndiristi keńeıtý bar. Qazirgi ýaqytta fabrıka qurylysyn qarjylandyrý ótinimi ónerkásipti damytý qorynda qaralyp jatyr.
Baspasóz týrynyń kelesi obektisi «QazSPO-N» JShS boldy. Bul kásiporyn 1996 jyldan bastap munaı-gaz sektoryna, arnaıy bólimshelerge arnalǵan jumys kıimderin, tabıǵı mamyqtaǵy syrtqy kıimderdi shyǵarýmen aınalysady. Kásiporynnyń óndiristik qýattylyǵy jylyna 30-40 myń birlikti quraıdy. Kompanııa óz ónimderin jaqyn jáne alys shetelderge eksporttaıdy.
Elimizde kásiporynnyń mata qattylyǵy men qyl-qybyrynyń sapasyn anyqtaý boıynsha ózindik biregeı zerthanasy bar. Turaqty negizde halyqaralyq kórmelerge qatysady, onda júldeli oryndarǵa ıe bolady. Dırektor Elena Svechnıkova atap ótkendeı, kásiporyn bazasynda kadrlar daıarlaıtyn mektep quryldy, onda barlyq tilek bildirýshilerdi turaqty negizde tegin oqytýmen aınalysady.
Obektıvti qıyndyqtarǵa qaramastan, kompanııa jaqyn aımaqtar boıynsha fılıaldyq óndiristik jelini keńeıtýde. Bıyl Esik qalasynda 100 jumys ornyna arnalǵan jańa óndiristik sehty iske qosý josparlanýda.
Jalpy, Almatynyń ónerkásibi senimdi ósýdi kórsetip otyr. 2023 jylǵy qańtar-tamyzda ónerkásip ónimi 1 303,7 mlrd teńgege óndirildi, bul 2022 jylǵy qańtar-tamyz deńgeıine qaraǵanda 121,7 paıyzǵa joǵary. Sońǵy jyldary avtomobıl jasaý qarqyndy damyp keledi. Almatynyń ındýstrııalyq aımaǵy aýmaǵynda Hyundai avtomobıl zaýytyn (2020 jyl) iske qosý kólik jasaý klasterin damytýǵa sátti serpin berdi. 2022 jyly О́ńdeý ónerkásibi ósiminiń 70%-y avtomobıl jasaý esebinen qamtamasyz etildi, 37,2 myń avtomobıl óndirildi, Salyqtyq túsimder 8,7 mlrd teńgeni qurady.
Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń Almaty qalasy boıynsha Ulttyq statıstıka bıýrosy departamentiniń derekterine sáıkes jumys istep turǵan ónerkásiptik kásiporyn sany – 6 586. «Otandyq óndiris» medıa jobasy aıasynda aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin baspasóz týrlaryna qatysýshylar Shymkent qalasynyń, Túrkistan, Pavlodar, Qaraǵandy, Aqmola oblystarynyń kásiporyndaryna (toqyma kásiporyndary, jıhaz shyǵarý boıynsha, iri ónerkásiptik zaýyttar, onyń ishinde Kentaý transformator zaýyty jáne «KamaTyresKZ» JShS) barady.
ALMATY