Abzal degen azamatty syrtynan tanyp, súısinip júrgenimizge biraz boldy. Qarapaıym aýyl mektebiniń muǵalimi. Týǵan jeriniń tarıhyn tynbaı zerttep, shákirtterin de sol jolǵa baýlyp júrgen ustaz.
Jaqynda Abzal Serikqalıulyn Oral qalasynan, «Mereıli otbasy» baıqaýynyń oblystyq kezeńinen kórip qaldyq. Ata-anasy, baýyrlarymen, óz otbasymen túgel kelipti. О́negeli isterimen aınalaǵa úlgi bolǵan áýletti jerlesteri úkilep, oblys ortalyǵyna jibergen eken. Sol joly qaztalovtyq Esenǵazı shańyraǵy oblys ákiminiń alǵys haty men arnaıy syılyǵyna ıe bolǵan edi. Aqjúrek azamattyń ata-anasy, otbasy jaıly jaqynnan bilgenimiz de sol joly.
Shynynda da Esenǵazı áýleti el ishinde adal eńbegimen syıly bolyp júrgen jarasymdy otbasy eken. Otaǵasy Serikqalı Orashuly – qarapaıym mehanızator. 2015 jyldan beri Qaztalov memlekettik kommýnaldyq kásipornynda qyzmet etedi. Halyqqa adal qyzmet etip júrgen naǵyz eńbek adamy. Qysta kórshi-kólemniń aýlasynyń aldyndaǵy qardy tazalap, jol salyp berýge, jazda aýyldyń túrli sharýasyna, tipti daladaǵy órtti sóndirýge de kirisip ketetin elgezek jan. Bıyl alpystyń asqaryna jetip, aqsaqaldyq jolǵa túse bastapty. Ata-tek shejire jınap, uly uıymdastyrǵan dalalyq ekspedısııalarǵa da qosylyp ketetini bar.
Abzaldyń anasy Ǵalymova Sándesh Sapıollaqyzy 40 jyldan asa ýaqyt Qaztalov aýdandyq ortalyq aýrýhanasynda medbıke bolyp qyzmet etedi eken. Sonaý 1981 jyly Jezqazǵan medısına ýchılıshesin támamdaǵan jas maman sodan beri taban aýdarmastan týǵan jerinde densaýlyq kúzetinde júr. Eldiń alǵysyna bólengen aq jeleńdi abzal jan dúnıege 3 ul ákelip, azamat etip qatarǵa qosqany da – bir tóbe.
Shańyraq ıesi Abzal Esenǵazıev Qaztalov mektep-lıseıinde qazaq tili jáne qazaq ádebıeti pániniń muǵalimi bolyp qyzmet etedi. Abzaldyń aqyndyǵy bar, byltyr «Shiderli sher» atty oblystyq jyr músháırasynda bas júldeni jeńip alǵan. Odan bólek, ólketanýshylyq qyryn joǵaryda aıttyq. Talaı oqýshyny alamanǵa qosyp, qalamyn ushtap, aýdan, oblys kóleminde tanytyp keledi. 2021 jyly Asyljan Nurtaev degen shákirti orta mektep oqýshylary arasynda ótken oblystyq Abaı oqýlarynan II-orynǵa ıe bolǵan. 2022 jyly sáýir aıynda «Meniń Otanyma – meniń bastamam» respýblıkalyq shyǵarmashylyq jobalar baıqaýynyń oblystyq kezeńinde «Qazaqstannyń jeti keremeti» atalymy boıynsha II dárejeli gramotamen marapattaldy.
Jalpy, Abzaldyń týǵan jeri Qaztalov óńiri – elimizdiń kúnbatys shekarasynda jatqan erekshe tarıhı jer. Kezinde Bókeı ordasynyń Talókpe qısymy atalǵan bul aımaqta talaı-talaı oqıǵa ótken. Ásirese HH ǵasyrdyń basyndaǵy aq pen qyzyl almasqan alasapyran tusta bolǵan oqıǵalar Keńes kezinde birjaqty ǵana jazyldy. О́lkeniń ótken tarıhy, erekshe tulǵalary endi ǵana jan-jaqty zerttelip, qaǵazǵa túsip jatyr. Osy maıdannyń alǵy shebinde qarapaıym mektep muǵalimi Abzal da júr.
– El ishinde eski áńgimeni kókiregine hattaǵan qarııalar áli de bar. Tek olardy erinbeı taýyp, tamyryn tap basyp sóılete bilý kerek, deıdi Abzal Serikqalıuly. О́zi birneshe jyldan beri óńirdegi arab jazýly qulpytastardy zertteı júrip, kóne jazýdy ejiktep oqı alatyn bolypty.
Qaztalov aýdanynyń ólketanýshylary, ásirese bıyl jazda kóp is tyndyrdy. Aýdan ákimi Aslanbek Sarqulovtyń tikeleı qoldaýymen arnaıy top qurylyp, zertteýshiler barlyq kóne qorymdy aralap shyqty. Tek qur aralap qoımaı, olardyń tarıhyn elden jınap, qaǵazǵa túsirip, júıeleı bastady. Maýsym-shilde aılarynda aýdandaǵy barlyq aýyldyq okrýgti aralap ótken «Meniń Kishi Otanym» tarıhı-tanymdyq ekspedısııasynyń tolyq nátıjesi áli-aq jeke jınaq bolyp kórine jatar. Qosózen qoınaýyndaǵy kıeli ólkeni barlap, aýzy dýaly kónekózderden urpaqtan-urpaqqa jalǵasyp kele jatqan ańyzǵa bergisiz eski ápsanalardy jazyp alǵan ólketanýshylardyń oljasy adam aıtqysyz.
– Qaztalov aýdanyndaǵy Tereńkól jáne Ájibaı okrýgine shekaralas Araltóbe soryna jaqyn, Qalabaı qyry mańyndaǵy kóne qorymda belgili tarıhı tulǵa Baıbaraq batyrdyń shóbereleri, Musa tarhannyń uldary jatyr eken. Kóne qulpytastar arasynan 1846 jyly dúnıeden ótken Musauly Dóneıdiń esimin oqyǵanda erekshe sezimge bólendim. Bul meniń jetinshi atam edi. Allaǵa shúkir deımiz. О́tkenin umytpaı, shejire túgendeý qazaq halqynyń bolmysy ǵoı. «О́li razy bolmaı, tiri baıymas» degen ataly sózdi umytpasaq kerek-ti! – deıdi Abzal tebirenispen.
Iá, týǵan jerińniń tarıhyn tereń bilgen saıyn ol ózegińe jaqyndaı túsedi eken. О́zińniń osy jerdiń shynaıy ıesi, zańdy murageri ekenińdi osydan keıin anyq baǵamdaısyń.
Búginde Abzal Serikqalıuly jaz boıy jıǵan-tergen málimetin saraptap, týǵan ólke tarıhyn ret-retimen qaǵazǵa túsirip júr. Aýdan basshysynyń «Jazǵy ekspedısııanyń qorytyndysyn tarıhı konferensııamen túıindeımiz» degen ýádesi bar. Alda jumys ta, jospar da kóp.
Aıtpaqshy, Abzaldyń alǵan jary Aqmaral da ózine saı, Qaztalov aýdandyq ortalyqtandyrylǵan kitaphanada qyzmet etedi. Altyn asyqtaı ul tárbıelep otyrǵan jas otbasy «rýhanı baı bolý, ımandy bolý, adal jolmen eńbek etip ómir súrý» degen qaǵıdany tý etip keledi.
Batys Qazaqstan oblysy