«Saı-salany qyrnap shaýyp júrgen tehnıka bolmasa, juttyń zardaby seziler edi» desedi malmen jan baǵyp otyrǵan aýyldaǵy aǵaıyn. Aıtsa, aıtqandaı-aq. Jazdaı jaýyn jaýmady, Shyǵys Qazaqstannyń birqatar aýdanynda qurǵaqshylyq boldy. Esesine kúzge salym jańbyr toqtaýsyz jaýǵan. Odan ne paıda? Jer emgen dıqandardy bas kótertpedi. Ekkenderin ýaqtyly oryp ala almaı ári-sári kúıge túsken.
Shyǵys Qazaqstanda egistik alqaptarynyń jalpy aýmaǵy 639,8 myń gektardy qurasa, onyń 290,3 myń gektary – dándi jáne burshaqty daqyldar. Aýyl sharýashylyǵy basqarmasy mamandary bergen statıstıkalyq derekterge kóz júgirtsek, maıly daqyldar 210,9 myń gektar jerge egilgen. Kúnbaǵys 197,2 myń gektardy alyp jatyr. Al qaraqumyq – 12,1 myń, kartop – 11,0 myń gektar. Teńizdeı tolqyǵan sary dalaǵa oraq ýaqtyly túskenimen, merziminde orylmaı jatqany sharýalardy alańdatady.
Dándi jáne burshaqty daqyldardyń oblys boıynsha 68,1%-y ǵana jınaldy. Ortasha ónimdiligi – gektarynan 13,84 sentner. Qazirgi tańda 273,4 myń tonna astyq bastyryldy. Byltyr dál osy ýaqytta dándi daqyldar túgeldeı derlik orylǵan edi. Bıylǵy oraq maýsymyna tehnıka tolyqtaı daıyn bolǵanymen, kún raıy mursat bermedi. Oblysta 2 338 kombaın bar desek, onyń 355 birligi – ónimdiligi joǵary sheteldik kombaın.
Agronom mamandardyń pikirinshe, 30 kúnge sozylǵan jaýyn astyq sapasynyń nasharlaýyna, onyń ónýine, joǵary ylǵaldylyq pen refaksııaǵa ákelip soǵýy múmkin eken. Dese de, qolda bar tehnıkalardyń kómegimen túsimdi saqtap qalýǵa tyrysyp jatyr. Oblys sharýashylyqtarynda ártúrli qýattylyqtaǵy 300-den asa mehanıkalandyrylǵan astyq tazartý kesheni, táýligine 12 myń tonna astyq keptire alatyndaı 90 keptirgish jáne lısenzııalanǵan 5 elevator bar.
Jańbyrly kúz ásirese egin sharýashylyǵy shalqyp otyrǵan samarlyqtarǵa qatty tıgen. Qazirgi ýaqytta Samar aýdanynyń sharýalary astyqtyń 40 paıyzyn ǵana jınap úlgergen.
– Aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna baılanysty búgingi tańda jınalǵan astyq ónimi 36,7%-dy qurap otyr. Kúzgi dala jumystaryna 1 167 tonna arzandatylǵan dızel otyny bólindi. Zaýyttyq satý baǵasy lıtrine 250 teńgeni qurady, – deıdi Samar aýdanynyń ákimi Nurlan Mahambetov.
Sondaı-aq topyraǵy qunarly Samar aýdanynda paıdalanylmaı jatqan 15,5 myń gektar jer memleket menshigine qaıtaryldy. Aldaǵy ýaqytta taǵy da 20 myń gektar jerdi qaıtarý josparda bar eken. Igerilmeı jatqan jerler memleket menshigine qaıtarylsa, sharýalar úshin de tıimdi bolmaq. Olaı deıtinimiz, alaqandaı Samar aýdanynda 428 sharýa qojalyǵy bar. Solarǵa teńdeı bólip berilse, qojalyq kóshi ilgerileı túser edi. Áıtpese, jaıylymdyq jer men shabyndyqtan da tarshylyq kórip otyrǵan azamattar bar. Aıtqandaı, aýylsharýashylyq usynǵan esep-qısapta jospardaǵy shóptiń 91,9%-y ázirlenipti. Al súrlem men saban ázirleýde mejeli jospardyń jartysyna ǵana jetken.
Oraq maýsymyna dep 8,5 myń tonna jeńildetilgen dızel otynyna sharýalar ótinim bergen. Qazirgi tańda shilde jáne tamyz aılaryna bólingen dızel otynynyń kólemi tolyq ıgerildi. Oblys boıynsha jeńildikti dızel otynynyń ortasha baǵasy 1 lıtr úshin 250 teńgeni qurap otyr. Sonymen qatar egin jınaý jumystaryna 10 myń tonna kóleminde jeńildikti dızel otynyna suranys hattar joldandy. Dándi jáne maıly daqyldardy keptirý úshin 7 myń tonna dızel otyny bólingen. Demek tehnıkalar saqadaı saı, dızel otyny jetkilikti. Tek aýa raıy ashyq tursa, qalǵan egin tolyqtaı orylýǵa tıis.
Shyǵys Qazaqstan oblysy