Atyraý oblysynda qupııasy ashylmaǵan ejelgi qorǵandar az emes. Kóne tarıhtyń qupııasyn búkken mundaı nysandar Qyzylqoǵa aýdanynda da bar. Biraq osy kezge deıin tolyq zerttelmeı kelgen.
Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń dırektory Muhambetqalı Kıpıevtiń aıtýynsha, Qarabaý aýylynan 8 shaqyrym jerde «Qaraqudyq-1», «Qaraqudyq-2» qorǵandary bar. Bıyl mýzeı janynan arnaıy qurylǵan ekspedısııa músheleri atalǵan qorǵandarǵa qazba jumysyn júrgizgen.
– Arheologııalyq qazba kezinde qos qorǵanda erte temir dáýirine jatatyn jerleý orny bar ekeni anyqtaldy. Tonalmaǵan jerleý oryndarynan eki áıel men bir er adamnyń múrdesi tabyldy. Jerleý oryndary bizdiń zamanymyzǵa deıingi V ǵasyrǵa sáıkes keledi. О́ıtkeni bir múrdeniń janynan úsh altyn bilezik, eki altyn saqına men syrǵa, kúmis alqa jáne jebe, al ekinshi qabirden bal ashýǵa qajetti zattar men qurban shalýǵa arnalǵan qurbandyq tasy shyqty. Al shamamen 2,5 myń jyl buryn ómir súrgen er adam jerlengen qabirden qanjar, naıza, qaıraq, er toqymnyń tireýishi, 100-ge jýyq jebe men synǵan qazannyń qaldyǵy tabylyp otyr, – deıdi Muhambetqalı Kıpıev.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, mýzeı ekspedısııasy aldaǵy ýaqytta Qyzylqoǵa aýdanynda taǵy bir qorǵanǵa zertteý júrgizedi. Bul – Qarabaý qorǵany.
– Atyraý oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi bıyl naýryz aıynda jańa lısenzııaǵa ıe boldy. Ádette ejelgi qorǵandardyń denin altyn izdeýshiler men taıpalar tonaıdy. Mundaı áreket «Qaraqudyq-1» qorǵanynan da baıqaldy. Qazba jumystary kezinde qorǵannan shashylǵan bas súıekteri men altyn áshekeıler tabylǵan edi. Adamnyń bas súıekteri búgingi kúnge deıin jetkenimen, saqtalýy óte nashar. Bul qorǵandardyń bári aldyn ala zertteý jumystaryna qaraǵanda, bizdiń eramyzǵa deıingi bes ǵasyrdy qamtıdy, – dedi Muhambetqalı Kıpıev.
Mýzeıdiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, arheolog Ǵalamat Bazarbaevtyń pikirinshe, qorǵandardan tabylǵan temir buıymdar saýda-sattyq kerýenderinen qalǵan bolýy múmkin. Qorǵandarda jerlengen adamdardyń jasyn, kim bolǵanyn anyqtaý úshin súıekterin Almaty qalasyndaǵy Antropologııa ınstıtýtyna jiberý kózdelip otyr. «Bul óńirdi tek munaıymen ǵana tanymal deýge bolmaıdy. Munda 1 700-ge jýyq tarıhı-mádenı oryn bar. Onyń 700-ge jýyǵy Qyzylqoǵa aýdanyndaǵy Qarabaý aýylynyń mańynda ekeni anyqtaldy. Demek, bul aýyldyń kóne tarıhtan syr sherter jádigerler tabylary anyq. Sondaı tarıhı oryndarǵa arheologııalyq zertteý jalǵasyn tabady», deıdi Ǵ.Bazarbaev.
Atyraý oblysy