Keıingi kezderi yryqqa kónbeı kele jatqan azyq-túlik taýarlary men turmystyq zattar jáne de kórsetilgen qyzmet quny elenbeıtin somada eptep-eptep qymbattap barady. Baǵanyń turaqtamaı, osylaısha úzdiksiz ósýiniń kesirinen tutynýshylar kúndelikti qajettilikteri úshin de qaryzǵa jıi kirýdi ádetke aınaldyryp aldy. Otyz jyldyń ol jaq, bul jaǵynda shyrmaýǵa iliktirgen qymbatshylyqqa qazirgi tańda tótep berý ońaıǵa soǵyp turǵan joq...
Buǵan sebep, jaqynda usynylǵan Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinde tek ótken aıdyń ózinde taýarlar men qyzmetter baǵasynyń ósýi jyldyq mánde 11,8%-dy quraǵan. Jalpy alǵanda azyq-túlik taýarlary 11,4%-ǵa qymbattapty. Onyń ishinde alkogoldik ishimdikter men temeki ónimderi de bar. Olardyń ósimi – 16,1%. Eskeretin jaıt, osy jyldyń birinshi shildesinen bastap súzgiden ótken jáne qyzdyrylǵan temeki ónimderiniń bólshek saýdadaǵy baǵasy aıtarlyqtaı kóterildi.
Azyq-túlik ónimderinen ózge, taýarlar men qyzmetter boıynsha alǵashqy orynda 15,9%-ǵa densaýlyq saqtaý qyzmetteri, odan keıin 13,3%, kıim-keshek pen aıaq kıimge degen ósim joǵarylaǵan. О́z kezeginde turǵyn úı qyzmetteri, sý, elektr energııasy, gaz jáne otynnyń basqa túrlerine baǵanyń ósýi 11,8%-dan asyp otyr.
Elimizde «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasynyń iske qosylýyna baılanysty kommýnaldyq qyzmetterdiń, janar-jaǵarmaı naryǵyn retteý úshin benzın, dızel jáne gaz baǵasy kóterilgen. Bul rette baılanys qyzmeti bir jyl ishinde 1,1% ósimdi quraǵan. Alaıda, taýarlar men qyzmetterdiń basqa iri sanattarymen salystyrǵanda, baılanys qyzmetteri baǵasynyń ósýi eń tómengi kórsetkish deýge bolady. Sarapshylar munshalyqty qymbattaý taýarlardyń ımporty men kedendik rásimderdiń kúsheıtilip qatańdatylýy, sektorǵa ınvestısııanyń ulǵaıýy, salanyń damýy men aksızderdiń kóterilýi áser etýi múmkin, dep boljam jasaıdy.
Áıteýir, qazirgi tańda elimizdiń ekonomıkasy jalpy álemdik ekonomıka sııaqty birneshe jyldan beri jalǵasyp kele jatqan daǵdarysqa bar kúshimen tótep berip otyr. Degenmen, naryqtyq ekonomıka jaǵdaıynda baǵany bekitýdiń is júzinde múmkin emestigi taǵy bar.
Sonymen ótken aıdaǵy kórsetkish boıynsha bilim berý qyzmetteri – 6,1%, kıim jáne aıaq kıim – 1,2%, turǵyn úı qyzmetteri, sý, elektr energııasy, gaz jáne otynnyń basqa túrleri – 1%, demalys jáne mádenıet oryndary 0,6%-ǵa ósken.
Aı saıynǵy baǵa ósimi boıynsha tómengi kórsetkishti meıramhana, qonaqúı men kólik qyzmetteri kórsetip otyr.
Jalpy alǵanda, bir aıda azyq-túlik taýarlary – 0,3%-ǵa, azyq-túlik emes taýarlar – 0,6%-ǵa, aqyly qyzmetter 0,9%-ǵa qymbattapty.
Bólshek saýda kólemi 13 122,1 mlrd teńgeni qurap, byltyrǵy jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 7,2%-ǵa ulǵaıǵan.
Saýda kásiporyndarynyń taýarlardy bólshek saýda da ótkizý kólemi 8 937,2 mlrd teńgeni qurasa, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 10,7%-ǵa, azyq-túlik taýarlarynyń úlesi 32,3%, azyq-túlik emes taýarlar 67,7% -dy quraǵan.
О́tkizý kóleminiń eń kóp ósimi azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlarǵa, onyń ishinde motor otyny, avtomobılder, dári-dármek ónimderi, kompıýterler, perıferııalyq jabdyqtar men baǵdarlamalyq qamtamasyz etý, avtomobıl bólshekteri, jınaqtaýshy bólshekter men kerek-jaraqtar, aıaq kıimder, jıhazdar, saǵattar jáne zergerlik buıymdardy satatyn kásiporyndarda baıqalǵan. Osy aıdyń alǵashqy on kúndiginde bólshek saýda kásiporyndarynyń taýarlyq-materıaldyq qorlarynyń kólemi 1 539 mlrd teńgeni qurapty.
Bıyl qańtar-qyrkúıek aılary aralyǵynda Almaty (32%), Astana (12,9%) qalalaryndaǵy, Qaraǵandy (8%) jáne Shyǵys Qazaqstan (6,1%) oblystaryndaǵy bólshek saýda oryndarynda baǵanyń eń kóp joǵarylaýy baıqalǵan.
Buǵan sarapshylar tańǵalarlyq jaǵdaı emes, tek ınflıasııa nátıjesi 20 paıyzǵa nemese odan joǵary deńgeıge jetpeýin qadaǵalaý qajettiligin aıtady.