Ishki ister organdarynyń tarıhynda ózderiniń boryshyn adal atqaryp, ómirin qıǵan azamattar az emes. Solardyń biri – qyryq jyl buryn qyzmet barysynda qaza tapqan mılısııa leıtenanty Qalqaman Sembaev.
Beımezgil ýaqytta sýyq habar jetken. Selonyń bir turǵyny áıeli men balalaryna myltyq kezep, atyp tastaımyn dep aıbat shekken deıdi. Ashý ústinde oqys oqıǵanyń bolýy ábden múmkin. Aıdyń-kúnniń amanynda ıneniń jasýyndaı kinási joq adamdar bir tentektiń kesirinen oqqa ushyp, opat bolyp jatsa, sumdyq emes pe? Ýchaske ınspektory Qalqaman Sembaev ile-shala oqıǵa ornyna jetken. Jamandyq qashan jalǵan bolyp shyǵyp edi. Shynynda da, qaharyna mingen álgi tentek áıel men balaǵa oqtaýly myltyǵyn taqap tur eken. О́ńi órt sóndirgendeı. Shúrippeni basyp qalsa, bári támam. Beıkúná ǵumyrlar qıyldy deı ber. Inspektor eki kózi tumandanyp, esi kete teńselip turǵan jaman oıly jerlesin sabyrǵa shaqyryp kórmek bolǵan. Biraq sóz túsiner túri joq. Amal joq, qaraýyl ushyndaǵy adamdardy ózi qalqalaı bergen. Bir kezde ebin taýyp, qolyndaǵy myltyqty julyp alýdyń sáti tústi. Janyn shúberekke túıip jasaǵan áreketi edi. Keıin sanaǵa salyp salmaqtasaq, aq ajal áıel men balaǵa ǵana emes, ózine de tónip turǵandyǵyn esine almaǵan bolar, et qyzýmen ómir men ólim beldesken sátte ol týraly oılady deısiz be? Al jazyqsyz jandardy aman alyp qalýdy oılaǵany shyndyq. Sol úshin de qorǵan bolýǵa umtyldy. Qolynan myltyǵyn julyp alǵanymen, qaýiptiń qara bulty seıilmegen eken. Qarýsyzdandyrǵannan keıin jany sál jaı tapqan. Beker boldy, tentektiń oqtaýly ekinshi ańshy myltyǵy bar eken. Dál osy jerde qapyda qalǵany. Býradaı býyrqanyp shabynǵan álgi basbuzar bul joly shúrippeni basyp qaldy. Ajal ańsaǵan qorǵasyn oq tynyshtyq saqshysyn murttaı ushyrdy.
– Dál sol kúni tús kórip edim, – deıdi jan jary Qadısha. – Burynǵylar «Tús – túlkiniń tezegi» demeı me, sol joly kórgenim shynǵa aınaldy. Ata-anam jylqy soıyp, áldebir jabdyqtyń qamymen júr eken.
Oıanǵan soń kórgen túsin anasyna aıtypty. Ol bolsa qyzyna tústi jaqsylyqqa jorý kerek, áldebir qýanysh bolatyn shyǵar dep joramaldaǵan. Oqys oqıǵa bolǵan kezde jamanat habardy aldymen ákesi estigen. Qyzyna qalaı aıtaryn bilmeı qınalǵan. Baýyryna basyp turyp:
– Qyzym, endi saǵan Qalqaman joq, – dese kerek.
Osy bir sóz qandaı sýyq edi. Qadıshanyń jan-dúnıesin muzdaı qaryp jiberdi. Qara aspan aınalyp, eńsesin basqandaı. Arǵy jaǵy esinde joq. Tek jedel járdemniń ishinde ǵana esin jıǵan.
Oqqa ushyp, jan tásilim eter aldynda sońǵy kúshin jınaǵan erjúrek ınspektor jalǵyz aýyz amanatyn jetkizipti. Aıaǵy aýyr kelinshegi jaryq dúnıege aman-esen perzent ákelse, atyn Arman dep qoısynshy degen. Bálkim, óziniń kókireginde júrgen úlbiregen asyl armany shyǵar. О́mirge ul emes, qyz keldi. Qyz – óris. Atyn azan shaqyryp Armangúl qoıdy. Shıraq bolyp ósti. Ákesiniń armandaǵan qyzy jolyn qýyp ishki ister salasynda qyzmet etti. Tulymy jelbiregen kishkentaı kezinde ákem tárizdi tynyshtyq saqshysy bolamyn dep aıtatyn. Eshkim úıretpegen, jón siltemegen, áldebir ishki túısik oń jolǵa salǵandaı. Iá, asqar taý ákeniń abzal beınesi bolashaǵyna jol siltegen adastyrmas temirqazyq ispetti. Shuǵyla nuryn sebezgilep, jan-júregine qýat quıatyndaı, ádildikke, adaldyqqa shaqyratyndaı.
О́tken ómir órnegi jan jary Qadıshanyń kókireginde shemen bolyp qatyp qalǵan. Arada qanshama jyl ótse de kúni keshegideı kóz aldynda. Alǵashqy tanysqan sáti de. Nemere aǵasy áskerı boryshyn óteýge attanyp bara jatqanda tanysqan. Ol ýaqytta ásker qataryna alynǵan bozbalany et jaqyn aǵaıyn-týystary, aýyl-aımaq, qurby-qurdastary aq sapar tilep shyǵaryp salady. Jınalǵan toptyń ishinde Qalqaman da tur eken. Mine, ǵajap, bir kórgende-aq birin-biri unatqan.
– Tosasyń ba? – dep surapty Qalqaman.
Boıjetken qyz qapelimde jaýap bere almaǵan. Qalqaman áskerı boryshyn ótep júrip, týǵan jerdiń tósinde qalǵan qyzǵa júrek tebirenterlik hattaryn joldaıtyn. Qadısha da jaýap berip júrdi. Áskerı mindetin ótep kelgen soń Qalqaman Almaty qalasyndaǵy orta arnaýly mılısııa mektebine túsken. Oqýdan soń eńbek joly bastaldy. 1981 jyly dúrkiretip úılený toıyn ótkizgen. Jadynda qalǵan qyzyldy-jasyldy álemniń esten ketpes qyzyqtary osy. Aldanyshy Armangúl boldy. Ákesi ómirden ozǵannan keıin endi-endi es bilip qalǵan qyz elegizip, meniń ákem qaıda dep suraıtyn. Ne aıtsyn, jolsaparǵa ketken deıdi de. Birde mektepten jylap keldi. Sóıtse, synyptas qyzdary ákesiniń qaza bolǵanyn aıtsa kerek. Kelesi kúni synyp jetekshisi úlken jıyn ótkizgen. Sol jıyn ústinde qarapaıym ýchaskelik ınspektor Qalqaman Sembaevtyń erligi týraly baıandap bergen. Armangúldiń kókiregin qýanysh kernedi, sary ýaıym sarqylǵandaı. Ákesi úshin maqtandy. Ákesine uqsap bokspen, dzıýdomen aınalysty. Aıtpaqshy, erligi el esinde qalǵan Qalqaman Sembaev sportta da talaı jetistikterge jetken. Sport sheberligine kandıdat atanǵan. Búginde óńirdegi polısııa qyzmetkerleriniń jas tolqyny qyzmet barysynda qaza tapqan polıseılerdi árdaıym qurmetpen eske alady. Burynǵy Ishki ister mınıstri Marat Ahmetjanov Qalqaman Sembaevtyń jaryna marapat tabys etti. Memleket basshysynyń Jarlyǵymen «Erligi úshin» medali berildi.
Eń bastysy, óskeleń urpaqqa úlgi bolar ónegesi qaldy. Demek, bar arman-tilegi tolaıym oryndalmasa da, alǵa qoıǵan maqsatynyń bir parasy atqarylǵan bolar...