Keıingi onjyldyqta el ekonomıkasynyń túrli salasynda, onyń ishinde IT salany damytýda úlken serpilis jasaldy. Sıfrly úderis – ekonomıka damýynyń kórsetkishi. Bul baǵytqa memleketimiz strategııalyq basymdyq berip otyr.
Resmı derekterge súıensek, elimizde memlekettik qyzmetterdiń 90 paıyzy onlaın usynylady. О́zge eldermen salystyrǵanda, bul – jaqsy nátıje. El azamattary qandaı qyzmetterge úıden shyqpaı-aq júgine alady, tizip kóreıik. Keıingi jyldary eGov mobile qoldanbasy belsendi damyp keledi. Qazir elektrondy sıfrlyq qoltańba quralyna aınalyp úlgerdi. Bul júıede 29 sıfrly qujat qoljetimdi ári qaǵaz qujattarymen qatar tanylǵan. Búginde mobıldi qosymshanyń kómegimen azamattar qujattarǵa 557 myń ret qol qoıǵan. Mysaly, notarıattyq qujattardy rásimdeý elektrondy túrde júzege asyrylady. Keıingi toǵyz aıda 18 myńnan astam senimhat berilgen. Azamattar notarıýsqa barmaı-aq birneshe mınýt ishinde qujattardy kýálandyra alady. Úıde otyrǵan analar da qazir memlekettik mekemelerge baryp, tabaldyryq tozdyryp júrmeıdi. Qazirgi ýaqytta jańa týǵan náresteni tirkeýdiń 68 paıyzy onlaın formatta júzege asyrylady.
«Qujattardyń túpnusqalaryn ózińizben birge alyp júrýdiń qajeti joq. Bul óte qolaıly. Aldaǵy ýaqytta biz kóptegen memlekettik qyzmetti proaktıvti túrde usynýdy kózdep otyrmyz, ıaǵnı memlekettik qyzmetterdi alý úshin Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna júginýdiń qajeti bolmaıdy. Qazirdiń ózinde 23 memlekettik qyzmet proaktıvti nusqada usynylady. Máselen, bala týýǵa baılanysty kórsetiletin memqyzmetterdi alsaq, jańa bosanǵan ana bir habarlama arqyly rastasa boldy, balanyń týý týraly kýáligi avtomatty túrde rásimdeledi. Bolashaqta mundaı proaktıvti qyzmetter qatary arta túsedi», degen edi Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın.
Qazaqstan 198 el arasynda memlekettik qyzmet kórsetý ındeksi (PSDI) boıynsha 6-orynda tur. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi fıntehterdiń óskenin eskerip, 17 memlekettik qyzmetti bank platformalaryna shyǵarǵan. Banktik qosymshalar arqyly avtokólikterdi qaıta rásimdeý qyzmeti basqa elderde joq, biraq bizde bar. Avtomobılderdi satyp alý nemese satý boıynsha mámilelerdiń 55 paıyzy tek onlaın rejimde ótedi. Astanada ótken Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Memleket basshysy Úkimetke Qazaqstandy IT memleketke aınaldyrýdy jáne 2026 jylǵa qaraı aqparattyq qyzmetter eksportyn 1 mlrd dollarǵa deıin jetkizýdi tapsyrǵan edi.
«Most» kompanııasynyń zertteýinshe, Qazaqstannyń venchýr naryǵyndaǵy jarııa mámileleri 65,1 mlrd teńgege baǵalanǵan. Sonymen qatar mámileniń ortasha somasy jyldan-jylǵa ósip keledi. Bul jergilikti startapshylardyń qomaqty ınvestısııalarǵa daıyn ekenin kórsetedi.
Proaktıvti saıasattyń nátıjesinde halyqtyń IT salaǵa degen qyzyǵýshylyǵy arta tústi. Muny aqparattyq tehnologııalar, ınformatıka jáne esepteý tehnıkasy fakýltetterindegi stýdentter sanynyń ósýinen-aq kórýge bolady. Innovasııalyq ekonomıkany qurýǵa qajetti kadrlyq bazany tolyqtyratyn jeke baǵdarlamalaý mektepteri de ashylǵan. «Tech Orda» baǵdarlamasy aıasynda mamandyqty ıgergisi keletinderge vaýcherlik júıe boıynsha aldyńǵy qatarly jeke IT mektepterde oqytý múmkindigi qarastyrylǵan. Mysaly, qazirgi ýaqytta osy baǵdarlama boıynsha 2 myńnan astam adam IT mamandyqty ıgerip, 450 myń teńgeden joǵary jalaqy alyp otyr. Baǵdarlama aıasynda 83 IT mektep akkredıttelip, 3 273 IT vaýcher, ıaǵnı grant berildi.
IT salasy damýynyń bir kórsetkishi – Astana Hub. Bul – el aýmaǵynda, búkil álemde joǵary tehnologııalyq kompanııalardy tirkeý, damytý isimen aınalysatyn IT startaptardyń halyqaralyq tehnoparki. Onyń negizgi maqsaty – startap mádenıetin damytyp, nyǵaıtý, ınnovasııalyq jobalar arqyly el ekonomıkasyn kóterý. Basym tehnologııalyq ortalyqtar retinde tórt baǵytty atap kórsetýge bolady: Blokcheın, 5G, GameDev, SpaceTech. Maqsatty aýdıtorııasy startaptarǵa, venchýrlyq ınvestorlar men bıznes-perishtelerge, otandyq jáne sheteldik IT kompanııalarǵa, IT salasy mamandary men áýesqoılarǵa arnalǵan.
Astana Hub-ta eki damý baǵdarlamasy júzege asyrylady. Birinshisi – akselerasııa. Irikteý krıterıılerine sáıkes startapty jedel damytý úshin jetekshi jattyqtyrýshylar 300 saǵattan astam keńes beredi. Sondaı-aq tabysty kásipkerlerdiń tálimgerlik baǵdarlamalary ótkiziledi. Ekinshisi – ınkýbasııalyq baǵdarlama. Munda qatysýshylarǵa biryńǵaı kovorkıngke, bilim bazasyna, sarapshylardan keńes alýǵa jáne qarjylandyrýdyń birinshi raýndyn tartýǵa kómek beriledi. «Astana Hub» aýmaǵynda zerthanalar, pikirtalas klýbtary, akademııalar men alańdar da jumys isteıdi.
Keıingi jyldary aımaqtyq IT habtar qurý da bir izge tústi. О́ńirlik IT habtar ınnovasııalyq jobalardy damytyp, aqparattyq tehnologııalar salasynda bilikti mamandar daıarlaýǵa kómektesedi. О́ńirlik IT habtardy damytý – «Astana Hub»-tyń basym mindetteriniń biri. Bıylǵy maqsat – óńirlik IT habtardyń sanyn kóbeıtý. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óńirlik deńgeıde ınnovasııalyq ekojúıeni keńeıtýdiń mańyzdylyǵy týraly jıi aıtyp júr. Bul maqsatta Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men «Astana Hub» jáne jergilikti atqarýshy organdar aıtarlyqtaı jumys atqaryp keledi. Jyl basynan beri elimizdiń Semeı, Qyzylorda, Taldyqorǵan, Taraz, О́skemen, Oral, Túrkistan, Aqtóbe, Qostanaı, Kókshetaý, Pavlodar qalalarynda IT habtar ashyldy.
Elimizde 16 myń IT kompanııa, 182 myń maman bar. 2023 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda IT qyzmet el ekonomıkasyna 476,8 mlrd teńge alyp kelgen. Demek ónimdi arttyratyn óndirýshiler de artýy qajet. Osyǵan oraı Memleket basshysy 2025 jylǵa qaraı kem degende 100 myń joǵary bilikti IT mamandy daıarlaý mindetin qoıyp, tapsyrma bergen edi. Premer-mınıstrdiń resmı resýrsyna súıensek, otandyq joǵary oqý oryndarynyń IT fakýltetterindegi stýdentter sany artyp keledi. Sondaı-aq ár óńirde zamanaýı IT mektepter salý saıasaty da júzege asyrylyp jatyr. Ondaı mektepter ınnovasııalyq ekonomıkany qurýǵa qajetti kadrlyq bazany tolyqtyra túsedi.
«Meniń sıfrlandyrý isine jáne ınnovasııany engizý máselesine basa mán beretinimdi barshańyz bilesizder. Bizdiń mańyzdy strategııalyq mindetimiz – Qazaqstandy IT-memleketke aınaldyrý. Sıfrlandyrý isinde naqty jetistikterimiz de joq emes. Biz elektrondy úkimetti jáne fıntehti damytý ındeksi boıynsha álem kóshbasshylarynyń qatarynda turmyz. 2026 jylǵa qaraı IT qyzmetteriniń eksportyn 1 mlrd dollarǵa jetkizý – Úkimetke júkteletin jańa mindet», degen edi Prezıdent.