On segiz myń ǵalamdy aqyl-parasatymen bılep, ıgiligine jaratyp otyrǵan adam balasynyń da abdyrap, kómekke muqtaj bolatyn sáti kóp. Ásirese oqystan bolatyn oqıǵa – ot pen sý, tabıǵı apat qıyn. Qazaq ony biraýyz sózben «tilsiz jaý» deıdi.
«Soqyr, mylqaý, tanymas tiri jandy» osyndaı jaýǵa qarsy kúni-túni attanýǵa ázir turatyn arnaıy qyzmet bar. Bul – Tótenshe jaǵdaılar departamenti. Bir ókinishtisi, adamǵa qaýip tóndirip, keıde talaı ómirdi jalmap ketetin oqys oqıǵalar sol adamnyń óziniń beıqamdyǵynan, jaýapsyzdyǵynan týyndap jatady. Onyń sońy – jylaǵan bala, zarlaǵan ana...
Danııar mundaı oqıǵanyń talaıyn kórgen. Nebir jantúrshigerlik jaǵdaıdyń ortasyna oılanbaı kirip, tiri jan bolsa, qutqarýǵa asyqqan. О́ıtkeni Danııar Rahmatalıev – qutqarýshy, О́rt sóndirýshi bólimsheniń komandıri.
Kóp adam túsine bermeıdi. Beıbit te mamyrajaı ómirdiń baǵasy arzan emes. Beıbit ómirdi saqtaý úshin, basyna qaýip tóngen jandy qutqarý úshin oǵan múlde beıtanys jandar otqa kiredi, sýǵa túsedi. Bireýdiń jaýapsyzdyǵynan ekinshi bireýler eriksiz erlik jasaýǵa májbúr bolady. Iá, erlik degen – kóbine ózgeniń qateligin túzetý úshin óz ómirin qaterge tigý degen sóz.
Danııar Tilekbaıuly qutqarý qyzmetine 2016 jyly kelipti. Alǵashqy mamandyǵy da gýmanızmnen alys emes-ti. Oral qalasyndaǵy medısınalyq kolledjdi támamdaǵan. Adamdarǵa kómekteskisi keletin. Odan keıin ásker qatarynda ótken bir jyl jas jigitti ábden shıratty. Qıyndyqtan qoryqpaıtyn qaısar da qaıratty jigitti sol tusta qutqarý qyzmetine shaqyrdy. Mine, arada ótken 8 jyl Danııar Rahmatalıevti búginginiń batyry etip shyǵardy.
Batys Qazaqstan oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamenti О́rt sóndirý jáne avarııalyq qutqarý jumystary qyzmeti №1 órt sóndirý bóliminiń bólimshe komandıri. Danııardyń búgingi laýazymy osylaı atalady. 2016 jyldyń tamyzynan beri qutqarý qyzmetinde júrgen jigit 2020 jyldyń qazan aıynda bólimshe komandıri bolyp taǵaıyndalǵan. Sebebi tilsiz jaýǵa qarsy top bastaý úshin komandırdiń boıynda aqyl, tájirıbe, batyrlyq qajet. Danııardyń boıynda osynyń bári bar.
– Bir kúni 5 qabatty turǵyn úıden órt shyqqany týraly habar keldi. Shaqyrý boıynsha jedel jetip, ekinshi qabattaǵy bir páterde órt bolyp jatqanyn kórdik. Sol jerde júrgen adamdar órt shyqqan páterde adam bar ekenin aıtty. Biz órtti sóndirip, japa shekken adamdy dárigerlerdiń qolyna tapsyrdyq, – deıdi Danııar áskerı adamǵa tán ádetpen áńgimeni qysqa qaıyryp.
Bul oqıǵa bylaı bolǵan: 2022 jyly jeltoqsannyń 3-i kúni Oral qalasyndaǵy Gastello kóshesindegi kópqabatty úıden órt shyqty. Kýágerler jedel túrde tıisti oryndarǵa habar beredi. Oqıǵa ornyna jedel jetken qutqarýshylar jaǵdaıdy tez baǵamdap úlgeredi. Ot – ekinshi qabattaǵy bir páterde. Aınalada asyp-sasyp júrgen adamdar ol páterde adam bar ekenin aıtty. Kórshi páterlerdiń turǵyndary da dalaǵa shyǵa almaı qalǵan. Sol joly azamattyq qorǵanys qyzmetiniń aǵa serjanty D.Rahmatalıevtiń komandasy órt shyqqan páterdegi 25 jasar jigitti de, kórshi turatyn 6 adamdy da qaýipsiz jerge shyǵaryp úlgerdi. Munyń ekeýi – kámeletke tolmaǵan sábı.
Olardyń árbir oqıǵanyń astaryna úńilseńiz, qutqarýshylar jumysynyń kúrdeli de qaýipti ekenin túsinesiz. О́ıtkeni qazirgi turǵyn úı – adam turmysyn jaıly etetin ıgilikterimen qatar, san túrli qaýiptiń oshaǵy da. Qubyrmen kelip turǵan tabıǵı gaz, jelimen jetip turǵan elektr qýaty, qulaǵyn burasań saryldap aǵa jóneletin ystyq hám salqyn sý... Kúrdeli turmystyq tehnıka, alýan prıborlar tutynýshydan saqtyq pen qaýipsizdikti talap etedi. Tótenshe jaǵdaı týyndaǵanda da qutqarýshy osynyń bárin aldyn ala eskerip, jaǵdaıǵa qaraı naqty áreket etýge tıis. Jáne qas pen kózdiń arasynda durys sheshim qabyldaý qajet bolady.
– Qandaı qıyndyq kórsek te, maǵan óz jumysym unaıdy. Ázirge qyzmet aýystyratyn oıym joq. О́ıtkeni bul jumys, qutqarý qyzmeti halyqqa kerek qoı. Bul isti men bolmasam, ózgelerge atqarýǵa týra keler edi, – deıdi jas jigit.
Danııardyń bólimshesinde 6 adam bar. Tótenshe jaǵdaıǵa ushyrap, kómek kútken jandar ǵana emes, óz bólimshesindegi ár jaýyngerdiń de taǵdyry Danııardyń moınynda ekenin ol jaqsy biledi. Sondyqtan ár qadamyn ekshep, ár sheshimdi saraptap qabyldaıdy.
– Birde tórtinshi qabatta órt shyqqan páterden eki áıel adamdy qutqardyq. Ot elektr eseptegishtiń qorabynan bastalǵan eken. Dalaǵa shyǵar esikke betteý múmkin bolmaǵan. Amal joq, eki áıel qashyp, balkonǵa tyǵylǵan. Úsh aılyq sábıdi tósek jaımasyna orap tómenge, úshinshi qabattaǵy kórshilerine berip úlgergen beıshara jandar biz jetkenshe taǵdyryn bir Qudaıǵa tapsyryp, jalbarynyp tur eken. Qolqany qabatyn qoıý tútinniń arasynan ótip, olardy bir-birlep dalaǵa shyǵardym. О́zimniń órtten qorǵaıtyn bas kıimim men betperdemdi kıgizdim. Biz mundaıǵa úırengenbiz ǵoı, – deıdi Danııar.
Bir qyzyǵy, órt ishinde salmaqty kóringen, ózderin sabyrly ustaǵan qyzdar dalaǵa shyǵyp, qaýipten ábden qutylǵanyn sezgennen keıin baryp egil-tegil jylapty. Al jeltoqsannyń aıazdy túni búkil kórshilerin ábigerge salyp, óz páterinde órt shyǵarǵan 25 jasar jigit ýdaı mas bolǵan. Biraq qandaı jaǵdaı bolsa da qutqarýshy sezimin irkip ustaıdy. Eshkimdi alalamaıdy. Onyń mindeti – basyna qaýip tóngen jandy qutqarý ǵana.
О́rttiń kóbi jaýapsyzdyqtan bolady dedik qoı. О́kinishke qaraı, oqys oqıǵanyń bári sátti aıaqtala bermeıdi. Danııar talaı márte órt ishinen jansyz deneni de óz qolymen alyp shyqqan. «Ásirese úısiz-kúısiz qańǵybastar, ishkilikke salynǵan jandar osyndaı jaǵdaıǵa jıi ushyraıdy. Ár oqıǵa ártúrli bolǵanymen, olardyń túp negizi salaqtyqtan, beıqamdyqtan týyndap jatady. Sondyqtan adamdar óz áreketine muqııat bolsa eken», deıdi qutqarýshy.
Qutqarý onyń qyzmeti bolǵanymen, mundaı jandarǵa qoǵamnyń qurmeti de kerek. Beıbit kúnde óz basyn qaterge tigip júrgen Danııar Tilekbaıuly bıyl mamyr aıynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qolynan «Erligi úshin» medalin aldy. Otany batyr uldyń erligin osylaı baǵalady.
Batys Qazaqstan oblysy