Respýblıka kúni merekesi aıasynda halyqaralyq teatr báıgeleriniń qatary «Almaty puppet festival» qýyrshaq teatrlary festıvalimen tolyqtyrylyp, birinshi ret ótkizilip otyrǵan óner dodasynda Qazaqstan, Polsha, Bolgarııa, Túrkııa, О́zbekstan, Grýzııa sııaqty alty memlekettiń óner maıtalmandary bir sahnada bas qosty. Almatyda ótken halyqaralyq báıgege alys-jaqyn sheteldiń 60 teatrynan ótinim kelip túsken. Festıvaldy tyń ıdeıalar men sáýleli sátterdiń ordasyna aınaldyrýdy murat tutqan uıymdastyrý alqasy 14 teatr ujymynyń jańalyqqa toly ınnovasııalyq qoıylymyn iriktep alyp, qýyrshaq júrgizetin 150 sheberge shaqyrtý joldaǵan.
Festıval – básekelesetin báıge alańy ǵana emes, shyǵarmashylyq óner ıeleri úshin kásibı damý satysy, tájirıbe almasý múmkindigi, bastysy halyqaralyq baılanys pen úzdiksiz órkendeýdiń ózegi. Bıik deńgeıdegi mártebeli óner merekesine ázirlik jumysy osydan eki jyl buryn bastalǵan. Tamyrly tarıhy toqsan jylǵa taıaǵan Almaty Qýyrshaq teatry Reseı, Qytaı, Chehııa, Túrkııa, Japonııa, Tájikstanda ótken iri festıvaldarǵa qatysyp, ozyq óner órnegin kórsetip, tájirıbe jınaqtap, talaı ret júldeli oryndar ıelendi. Endi, mine, shyǵys pen batys qýyrshaq teatrlarynyń eń úzdik qoıylymdaryn tamashalaı júrip, klassıkalyq janrdaǵy qoıylymdardan bastap sońǵy mýltımedıalyq pesalarǵa deıingi barlyq baǵytty aıqyndap, jańalyqqa toly týyndylardy óz sahnasyna toptastyryp, Qazaqstannyń jas kórermenine dástúrli túrde tanystyrýdy basty maqsatyna aınaldyryp otyr. Almaty Qýyrshaq teatry jáne Almaty qalasy ákimdigi Mádenıet basqarmasynyń qoldaýymen bes kún boıy zamanaýı qýyrshaq óneriniń baǵyt-baǵdaryn ár qyrynan tanytqan festıval, eń aldymen, jańashyldyǵymen, shyǵarmashylyq shymyr izdenisimen erekshelendi.
Kishkentaı búldirshin álemdi, óz ómirin alǵash qýyrshaq arqyly tanıdy. Ǵajaıyp sıqyrly álemge senip, súıikti ertegileriniń keıipkerlerin qýyrshaq qozǵalysymen tanyp-qabyldaý olardy shattyqqa ǵana bólep qoımaı, ushqyr qııalyn shyńdap, kóńil kókjıegi órisin keńeıte túsedi. Bala júregine jol tapqysy keletin qýyrshaq óneriniń sheberleri muny áste esten shyǵarmaıdy. Festıvalda ár eldiń teatry birneshe spektaklden usyndy, sondyqtan da baǵdarlama tyǵyz túzilip, ár kún, ár saǵatyna deıin eseptelip, óner jármeńkesi qyz-qyz qaınady. Tyń taqyryptaǵy qoıylymdar, kásibı mamandardyń talqylaýy, sheberlik sabaqtary, dárister kún saıyn sabaqtasyp, óner kórigin qyzdyryp jatty. Mysaly, «Qýyrshaq teatry – sýretshi kózimen» sheberlik sabaǵynda sýretshi, Aqtóbe oblystyq qýyrshaq teatrynyń dırektory Ásııa Qurmanalına «Shapan», «It», «Aq keme», «At tuıaǵyn taı basar», «Tizginińdi bosat ta, qustaı samǵa!» qoıylymdarynyń erekshelikteri men sýretshilik qoltańbasy týraly áńgimeledi.
Teatr ónerindegi qupııasy mol qyzyqty salanyń biri – grım. Qoıylymdardyń sapaly, keıipker obrazynyń sátti shyǵýyna grım mamany jaýapty, al bul óner jóninde kıno jáne teatr grıminiń mamany, Mádenıet salasynyń úzdigi Jazıra Abylqaıyrovanyń aıtary az emes. Festıval qonaqtary men qatysýshylaryna grım jasaý barysyndaǵy boıaýlardyń durys qoldanylýy, jaryqpen jumystyń obrazǵa áseri, mańyzdy zańdylyqtary men erekshelikteri, qatelikter men ony túzeý joldary týraly ótken sheberlik sabaǵynan qatysýshylardyń túıgeni mol. Sondaı-aq «Tempo» teatrynyń ártisi, rejısser, ssenograf, Bılkent ýnıversıtetiniń oqytýshysy, «Karagez» assosıasııasynyń prezıdenti Halıýk Iýdjeniń pantomıma óneri boıynsha júrgizgen sabaǵy da qatysýshylardyń kókeıinde uzaq saqtalary sózsiz.
«Almaty úshin almanyń mańyzy zor. Sol sebepti festıvaldyń basty sımvolyna almany tańdadyq. Al Gran-prıge 1 000 000 teńge, qalǵan alty atalym boıynsha júldege 500 myń teńge belgiledik. Búgingi qýyrshaq teatry burynǵy tar sheńberdi buzyp, «tek balalarǵa arnalǵan» degen túsinikten áldeqashan bosap shyqqan. Tuńǵysh ret ótkizilip otyrǵan festıval osyny kórsetti. Álemdik jáne otandyq qýyrshaq teatrynyń damý joldary, jańashyl baǵyttary men zamanaýı erekshelikterin aıqyndaıtyn qoıylymdar ár kórermenge estetıkalyq lázzat, rýhanı azyq syılaǵany anyq», deıdi Almaty Qýyrshaq teatrynyń dırektory Almat Abdrahmanov.
Bes kúnge sozylǵan I Halyqaralyq «Almaty puppet festival» qýyrshaq teatrlary festıvaliniń Gran-prı júldesin Batýmı Memlekettik kásibı qýyrshaq jáne jas kórermender teatry jeńip aldy. Mylqaý kınonyń maıtalmany, áıgili Charlı Chaplınniń qyzyna jazǵan hatynyń negizinde sahnalanǵan «Djeraldınaǵa hat» spektaklin belgili teatrtanýshy, ónertaný kandıdaty Merýert Bolatqanqyzy bastaǵan qazylar alqasy festıvaldyń «Úzdik spektakli» dep tanydy. «It» qoıylymyn Aqtóbe oblystyq «Alaqaı» qýyrshaq teatry úshin sahnalaǵan Anton Zaısev «Úzdik rejısser» atandy. О́zbekstannan kelgen Ferǵana oblystyq qýyrshaq teatry «Úzdik ansambl», S.Seıfýllın atyndaǵy Qaraǵandy oblystyq akademııalyq qazaq drama teatrynyń qýyrshaq trýppasy «Úzdik sýretshi», S.Qojamqulov atyndaǵy Jezqazǵan qazaq mýzykalyq-drama teatrynyń qýyrshaq trýppasy «Jańashyl kózqaras» atalymdary boıynsha jeńimpaz bolyp tanyldy. Al «Qýyrshaq teatrynyń ulttyq dramatýrgııasyn damytýǵa qosqan úlesi úshin» júldesi Mańǵystaý oblystyq qýyrshaq teatrynyń dramatýrgi Nadejda Nasyrovaǵa tabystaldy. Sonymen birge festıvaldyń barsha qatysýshysyna arnaıy dıplomdar tabystaldy.
«Almaty puppet festival» «drama», «komedııa», «jastar», «balalar», «qýyrshaq» dep bólinetin teatr álemindegi barlyq shekara-shepten attap ótip, tyń oı, estetıkalyq izgilik qaǵıdasyn dáripteıtin ekpindi qadamymen qýantty. Festıvalǵa qatysqan teatr trýppalarynyń bári de balanyń tilinde, bala tanymyn terbeıtindeı ózi ómir súrip otyrǵan qorshaǵan ortanyń shyndyǵyn qýyrshaq qozǵalysymen qarapaıym ári boıamasyz sýretteı alatyn shyn sheber ekenin dáleldedi. Adam men alasapyran ómirdiń qarym-qatynasyn «tereń túsinetin» búgingi qýyrshaqtar batyryp ta, qatyryp ta aıtatyn týrashyl, meıirimdi minezimen tartymdy. Ýaqytpen birge eseıip kele jatqan «6 +», «12 +» mártebesine ıe, qolynan bári keletin qýyrshaqtardyń oıyny oılandyrmaı, qaıran qaldyrmaı qoımaıdy...
ALMATY